Həmin mənbələr əlavə ediblər ki, görüşə moderatorluq edən şəxs isə Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan olub. TASS bu barədə müəyyən ehtiyatla məlumat verərək qeyd edib ki, bu “rəsmi mərasim”in görüşlərin üçtərəfli formatda keçirilməsi anlamına gəlib-gəlmədiyi hələlik dəqiq məlum deyil. Agentlik eyni zamanda Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın açıqlamasına istinad edib. Zaxarova bildirir ki, İstanbul danışıqlarında Türkiyənin və ya hər hansı üçüncü tərəfin vasitəçiliyindən söhbət gedə bilməz.
Zaxarova bu qəti bəyanatı verdiyi vaxt Ukraynanın “Hörümçək toru” adlı xüsusi əməliyyatı hələ baş tutmamışdı. Həmin əməliyyatın nəticələri artıq peyk görüntüləri ilə təsdiqlənib. Burada söhbət artıq Rusiya nüvə silahlarının yerləşdiyi infrastrukturun hədəf alınmasından gedir ki, bu da müharibəni tamamilə yeni mərhələyə daşıyır.
Beynəlxalq nüfuzlu analitik mərkəzlər qeyd edirlər ki, 1 iyun tarixindəki Ukrayna əməliyyatı ABŞ-nin keçmiş prezidenti Donald Trampın “Zelenskinin əlində oyun kartı yoxdur” tezisini təkzib etdi. Yeni yaranan reallıqda Rusiya nümayəndə heyəti, görünür, Ukrayna ilə birbaşa dialoqdan daha çox Türkiyənin vasitəçiliyi ilə aparılan müzakirələrə üstünlük verir.
Bu şəraitdə atəşkəs prinsiplərinə dair birgə görüş təşkil olunacağı gözlənilmir. Danışıqların əvvəlki mərhələsində Türkiyənin xarici işlər nazirinin təşəbbüsü ilə tərəflər əsir mübadiləsi məsələsində müəyyən razılığa gəliblər və həmin razılaşma tam şəkildə icra olunub. Məlumata görə, Ukrayna nümayəndə heyətinin diplomatik portfelində “hamı hamıya qarşı” prinsipi əsasında əsir mübadiləsi və Rusiya ərazisinə aparılmış ukraynalı uşaqların geri qaytarılması məsələləri də yer alır.
Türkiyə danışıqların İstanbul platformasının nüfuzdan düşməməsində ciddi maraqlıdır. Rusiya isə danışıqların uğursuzluğuna görə məsuliyyətdən yayınmaq istəyir. Bu kontekstdə humanitar məsələlər ətrafında müzakirələrin aparılması üçün Türkiyənin təklif etdiyi vasitəçilik Moskva üçün bir fürsətdir. Burada diqqət çəkən əsas sual budur: Türkiyənin bu vasitəçiliyi nə qədər dəyərli olacaq?
Əslində, bu sual təkcə Rusiya-Ukrayna münasibətləri ilə bağlı deyil. Türkiyənin vasitəçilik rolu Cənubi Qafqazdakı status-kvonun formalaşması və Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması prosesinə də dolayısı ilə təsir edə bilər. Ankara həm Qara dəniz hövzəsində, həm Yaxın Şərqdə, həm də Cənubi Qafqazda sabitliyin qorunmasında əsas aktor olaraq çıxış edir. Türkiyənin regional diplomatiyası getdikcə qlobal səviyyədə daha çox qəbul görür və onun belə mürəkkəb danışıqlarda iştirakı, əslində, region ölkələrinin də maraqlarına cavab verir.
Asif Cəfərov
Ordu.az
