ABŞ Ordusu “General Dynamics Land Systems” (GDLS) şirkətinə “Abrams” Mühəndislik proqramını dəstəkləmək üçün 150 milyon dollarlıq müqavilə verib ki, bu da M1E3 “Abrams” modernləşdirmə proqramının inkişafını daha da irəli aparır. İşlər Miçiqan ştatının Sterlinq-Hayts şəhərindəki GDLS müəssisələrində həyata keçiriləcək və 2027-ci il iyunun 30-da tamamlanması planlaşdırılır.
“Army-Technology.com” bildirib ki, proqram 2025-ci maliyyə ilinin (FY25) tədqiqat, inkişaf, sınaq və qiymətləndirmə vəsaitləri çərçivəsində maliyyələşdirilir.
Müqavilə GDLS üçün böyük qələbə ola bilər, çünki bu, Ordunun M10 “Booker” “yüngül tank” layihəsini ləğv etməsindən cəmi bir neçə həftə sonra imzalanıb.
İndiyə Qədər M1E3 Tankı Haqqında Bildiklərimiz
Təxminən iki il əvvəl ABŞ Ordusu M1A2 “Abrams” əsas döyüş tankı (MBT) üçün M1A2 SEPv4 modernləşdirmə layihəsinin davam etdirilməyəcəyini elan etdi. Əvəzində xidmət M1E3-ə diqqət yetirəcəyini açıqladı. SEPv4 üçün hazırlanmış bəzi texnologiyaları özündə birləşdirsə də, məqsəd 2040-cı illərin və ondan sonrakı döyüş meydanlarında tətbiq oluna biləcək növbəti nəsil tank yaratmaq idi.
“Artıq “Abrams” Tankının imkanlarını çəki artırmadan inkişaf etdirmək mümkün deyil və biz onun logistik yükünü azaltmalıyıq. Ukraynadakı müharibə bizə əsgərlər üçün əlavə deyil, daxildən qurulmuş inteqrasiya olunmuş qorunmanın vacibliyini göstərdi”, - deyə Yerüstü Döyüş Sistemləri üzrə Proqram İcraçısı general-mayor Qlenn Din 2023-cü ilin sentyabrında izah etmişdi.
O vaxt Ordu, həmçinin M1A2 SEPv3 istehsalını azaldılmış sürətlə davam etdirəcəyini, eyni zamanda M1E3 modellərinə keçid edəcəyini açıqlamışdı. Cari plana görə, M1E3 2030-cu ilə qədər İlkin Əməliyyat Qabiliyyətinə (IOC) çatmalıdır.
ABŞ Ordusu M1E3-ün dizayn tələblərini açıqlamayıb. Lakin onun hibrid elektrik mühərriki, eləcə də avtomatik doldurucu ilə təchiz olunmuş yeni və bəlkə də daha ağır əsas top ilə gələcəyi gözlənilir. Bundan başqa, tank daha müasir sursatlardan, o cümlədən manevr qabiliyyətli hipersəs mərmilərindən və tank əleyhinə idarəolunan raketlərdən atəş aça biləcək.
Müasir “Abrams” inteqrasiya olunmuş zireh qorunması ilə təchiz ediləcək, bu isə kompozit materiallardan ibarət ola bilər. Tankın istilik və elektromaqnit izlərini azaltmaq üçün əlavə imkanlar, həmçinin təkmilləşdirilmiş komanda, idarəetmə və şəbəkə qabiliyyətləri də nəzərdə tutulur. O, həmçinin avtonom sistemlər və süni zəka (AI) tətbiqləri ilə təchiz edilə bilər. Bundan əlavə, MBT “sadiq qanadçı” PUA-ların ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin altıncı nəsil qırıcılarını dəstəklədiyi kimi, robotik nəqliyyat vasitələri ilə birlikdə fəaliyyət göstərə bilər.
M1A2 Tankı da Yenilənir
ABŞ Ordusu M1E3-ə yönəlsə də, M1A2-dən tamamilə imtina etmir. Ordu hazırda bütün modellərdən ibarət 4.600-dən çox M1 Abrams idarə edir, onların yarısı isə ehtiyatdadır.
Xidmət Ukraynada köhnə M1A1-lərin ağır itkilərinə cavab verib. Bildirilib ki, tanklar müasir tank əleyhinə idarəolunan silahlara (ATGW) və PUA-lara qarşı həssasdır. Rusiya artilleriyası da bir neçə “Abrams”ın məhv edilməsinə səbəb olub.
Ordu tankın üzərinə və arxasına edilən hücumların təhlükəsinə diqqət çəkərək, qüllənin qorunmasının gücləndiriləcəyini bildirib. Ordunun 2026-cı il üçün yeni açıqlanmış Silahların və Tırtıllı Döyüş Texnikasının (W&TCV) Satın Alınması hesabatına əsasən, 1.500 tank üçün 107 milyon dollardan çox vəsait “Yuxarıdan Hücuma Qarşı Qorunma” (TAP) əlavə zireh sistemlərinə ayrılacaq. Bunlar əsasən rus və ukraynalı qüvvələrin tanklarına və zirehli texnikasına PUA-lara qarşı qaynaq etdiyi “cope cage” adlanan qəfəsvari örtüklərin daha təkmil versiyası ola bilər.
Hesabatda qeyd olunub ki, yeni zireh “ekipaj bölmələri və lükların üzərində strateji şəkildə yerləşdirilir və bazadakı zirehlə birlikdə işləyərək yuxarıdan gələn hücumlardan zərərin qarşısını alır”. Ordu isə bunu “Ən çox formalaşdırılmış yüklənmiş partlayıcı mərmilərə və kumulyativ başlıqlı sursatlara qarşı effektiv” kimi izah edib.
Bundan əlavə, 400-ə yaxın tank infraqırmızı və istilik izlərini azaldaraq, PUA-ların hədəfə kilidlənməsini çətinləşdirən “gizlilik artıran” xüsusi boya ilə örtüləcək.
ABŞ Ordusu dörd tam Zirehli Briqada Döyüş Qrupu üçün əlavə zireh və boya da daxil olmaqla, kifayət qədər passiv modernləşdirmə tədbirləri görəcək.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
