Laçın – Coğrafiyanın Diktə Etdiyi Strateji Reallıq
Laçın rayonu Qarabağın və ümumilikdə Cənubi Qafqazın ən strateji bölgələrindən biridir. Dağlıq relyefi, Ermənistanla sərhəd olması və Zəngəzur dəhlizinə yaxınlığı onu sadəcə bir inzibati vahid deyil, həm də geopolitik qovşaq halına gətirir. Laçının azad edilməsi Azərbaycan üçün təkcə ərazi bütövlüyünün bərpası deyil, həm də regionda nəzarət və təsir imkanlarının gücləndirilməsi demək idi.
Bu hava limanı hansı geosiyasi hədəflərə xidmət edir?
Birinci, Laçın aeroportunun açılması bu bölgənin hərbi və mülki nəqliyyat imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. İstənilən halda, yüksək dağlıq ərazilərdə yerləşən belə bir obyekt strateji üstünlük deməkdir. Fövqəladə hallar, hərbi daşımalar, sürətli logistik müdaxilələr – bütün bunlar artıq daha operativ şəkildə həyata keçirilə bilər.
İkinci, bu hava limanı Cənubi Qafqazın əsas geoiqtisadi layihələri ilə sinxron şəkildə inkişaf etdirilir. Zəngəzur dəhlizi, Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu və digər nəqliyyat xətləri ilə inteqrasiya Laçını regional logistik mərkəzə çevirə bilər. Bura təkcə bir rayonu deyil, bütöv bir regionu dünya bazarına bağlaya bilər.
Üçüncü, Laçın aeroportu Azərbaycanın post-münaqişə dövründə apardığı bərpa və yenidənqurma siyasətinin simvoludur. O, beynəlxalq ictimaiyyətə göstərir ki, rəsmi Bakı bu əraziləri "hərbi qənimət" kimi deyil, sülh, inkişaf və inteqrasiya məkanı kimi görür.
Türkiyə və Pakistanın İştirakı – Yeni Regional Blokun Siqnalı?
Bu açılış mərasimində iştirak edən liderlərin seçimi təsadüfi deyil. Türkiyə artıq uzun müddətdir ki, Cənubi Qafqazda güclənmək istəyir və bunu həm diplomatik, həm hərbi, həm də iqtisadi yolla həyata keçirir. 2021-ci ildə Füzuli, 2022-ci ildə Zəngilan aeroportunun açılışlarında iştirak etmiş Ərdoğanın indi də Laçında olması bu ardıcıl strategiyanın göstəricisidir. Türkiyə bu regionda birbaşa siyasi və iqtisadi aktor olmaq istəyir.
Pakistanın iştirakı isə daha dərin və geniş miqyaslı suallar doğurur. Bu ölkə Ermənistanı tanımır, Qarabağ münaqişəsində daim Azərbaycanın tərəfində olub. İndi isə post-müharibə dövründə belə bir yüksək səviyyəli iştirakı göstərir ki, Pakistan Cənubi Qafqazda yer almaq istəyir. Bu, Çin və Hindistanın regiondakı maraqları fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bu görüş üçtərəfli hərbi, siyasi və iqtisadi platformanın formalaşmasının başlanğıcı ola bilərmi?
Bu sualın cavabı gələcək regional dinamikalarla müəyyən olunacaq. Amma açıq olan budur ki, Azərbaycan bu platformada mərkəz rolunu oynayır və hər iki ölkə üçün strateji ortaq mövqedədir.
Qlobal Perspektiv – Nə Gözlənilir?
Laçın aeroportunun açılışı yalnız bir regionun inkişafı deyil, həm də qlobal güc balansının bir ifadəsidir. Bu layihə Qərbin də diqqətini çəkə bilər. Azərbaycan artıq yalnız enerji resursları ilə deyil, həm də strateji nəqliyyat və təhlükəsizlik dəhlizləri ilə tanınır. Laçın bu mənada Azərbaycanın qlobal təsirini artıran bir vasitəyə çevrilə bilər.
Aeroportun fəaliyyəti regionda hansı yeni təhlükəsizlik dinamikaları yaradacaq?
Bu sual yaxın illərdə cavablanacaq. Amma bir məsələ artıq aydındır: Laçın təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün region üçün yeni bir mərhələnin başlanğıcıdır.
Firuz Bağırov
Ordu.az
