Ermənistan Dövlət Gəlirləri Komitəsinin (DGK) rəhbəri Edvard Hakopyanın son açıqlamaları da bu qeyri-konstruktiv davranışın növbəti təzahürüdür. O, jurnalistlərlə söhbətində Ermənistan ərazisindən Naxçıvana yükdaşımalar həyata keçirildiyi halda, ölkəsinin mütləq gömrük nəzarəti tətbiq edəcəyini bildirib. Halbuki bu məsələ, yəni regional kommunikasiyaların açılması, ilk növbədə siyasi razılaşmalar və ikitərəfli anlaşmalar əsasında həyata keçiriləcək bir prosesdir. Hakopyanın öz səlahiyyətləri çərçivəsindən kənara çıxaraq belə önəmli bir siyasi məsələdə danışması Ermənistan daxilində koordinasiyanın zəifliyini və hakimiyyətin ümumi yanaşmasında qeyri-müəyyənliyi açıq şəkildə göstərir.
Azərbaycan isə bu məsələdə konkret və hüquqa əsaslanan mövqe sərgiləyir: 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatın 9-cu bəndində qeyd olunduğu kimi, Ermənistan ərazisindən Azərbaycanın qərb rayonları ilə Naxçıvan arasında əlaqə yaradılmalı, həmin nəqliyyat xətlərinin təhlükəsizliyi isə Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən təmin edilməlidir. Bu sənəd beynəlxalq hüquq subyektləri tərəfindən tanınır və onun müddəaları tərəflər üçün məcburidir. Ermənistan isə hələ də ya bu sənəddən yayınmağa çalışır, ya da onun məzmununu təhrif edir.
Hakopyanın “biz gömrük nəzarətini tətbiq edəcəyik” deməsi, əslində, Ermənistanın üçtərəfli bəyanatın ruhuna və hərfinə zidd addımlar atmaq niyyətində olduğunu göstərir. Əgər Ermənistan bu sənədə istinad etmirsə, hansı razılaşmaya əsaslandığını açıqlamalıdır.
Əlavə olaraq, Ermənistan tərəfindən beynəlxalq vasitəçilərin – xüsusən Brüssel və Vaşinqton formatlarında – təşviq etdiyi yollarla bağlı da qeyri-müəyyənlik davam edir. Ermənistan hökuməti uzun müddətdir ki, “yolların açılması” ilə bağlı təkliflər verdiyini iddia etsə də, bu təkliflərin real mahiyyəti açıqlanmır. Azərbaycan tərəfi isə konkret təkliflər və prinsipial yanaşmalar irəli sürərək, bölgədə yeni əməkdaşlıq modellərinin qurulmasına çalışır.
Paşinyan hakimiyyəti daxili auditoriyaya populist mesajlar verməklə yanaşı, beynəlxalq ictimaiyyətdə də “konstruktiv tərəf” görüntüsü yaratmaq istəyir. Lakin bu görüntünün arxasında reallıqda təxribat, gecikdirmə və müxtəlif formatları manipulyasiya etmə siyasəti dayanır. Rəsmi Bakı isə səbirli şəkildə, lakin prinsipial tərzdə regionda uzunmüddətli və davamlı sülhün təmin olunması üçün zəruri şərt olan nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpasını tələb edir.
Bu xüsusda Ermənistanın COP29 çərçivəsində Azərbaycanla təmas qurmaqdan çəkinməsi, dəfələrlə təqdim olunmuş razılaşma layihələrinə cavab verməməsi sadəcə prosesi uzatmaq məqsədi daşıyır. Hətta Avropa İttifaqı Şurasının sabiq prezidenti Şarl Mişelin Brüssel formatı çərçivəsində dedikləri və yayılmış bəyanatlar da təsdiq edir ki, yolların açılması məsələsi gündəmdə olub və Ermənistan bu mövzuda da üzərinə düşənləri yerinə yetirməyib.
Nəticə olaraq, Ermənistanın iddialı və təhrifedici ritorikası, həmçinin daxili və xarici siyasətdəki uyğunsuzluqlar sübut edir ki, bu ölkə sülhə deyil, qarşıdurmanı dondurmağa çalışır. Azərbaycan isə konkret hüquqi sənədlərə, beynəlxalq hüquqa və regional əməkdaşlıq maraqlarına əsaslanan siyasət yürüdür.
Aqil Məmmədov
Ordu.az
