Son illərdə Azərbaycan və Türkiyə arasında hərbi əməkdaşlıq yalnız təlimlər və silah tədarükü ilə məhdudlaşmır. Bu əməkdaşlıq bütövlükdə Cənubi Qafqazın hərbi-siyasi mənzərəsini dəyişdirən əsas amillərdən birinə çevrilib. Vətən müharibəsi zamanı Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi siyasi, diplomatik və texnoloji dəstək regionun balansını dəyişdi, müharibədən sonrakı dövrdə isə bu əməkdaşlıq daha dərin strateji ölçülər aldı. Yaşar Gülərin son açıqlamaları göstərir ki, bu proses davamlı və mərhələli şəkildə genişləndiriləcək.
Səfər çərçivəsində birgə hərbi təlimlərin uğurlu keçirilməsinə dair vurğular hər iki ölkənin müdafiə planlaşdırmasında inteqrasiya səviyyəsinin artmaqda olduğunu göstərir. Artıq bu təlimlər yalnız bacarıq və çevikliyə yox, eyni zamanda əməliyyat-taktiki uyğunluğa, komanda-nəzarət sistemlərinin sinxronlaşdırılmasına, real döyüş ssenarilərinin işlənməsinə yönəlib. Bu, NATO standartlarında qarşılıqlı fəaliyyət qabiliyyətini ortaya qoymaqla yanaşı, həm də ortaq hərbi doktrina quruculuğuna zəmin yaradır.
Görüş zamanı Prezident İlham Əliyevin bu əməkdaşlığın inkişafında iki ölkənin liderləri arasındakı şəxsi münasibətləri vurğulaması da diqqətdən yayınmamalıdır. Ərdoğan-Əliyev tandemi son onillikdə təkcə siyasi diplomatiya ilə deyil, strateji sahələrdə – müdafiə, energetika, nəqliyyat və informasiya təhlükəsizliyi kimi sahələrdə koordinasiyanı maksimum səviyyəyə çatdırıb. Bu şəxsi etimad və qarşılıqlı anlayış platforması iki ölkə arasında dövlətlərarası münasibətlərin sabitliyini və davamlılığını təmin edən əsas faktorlardan biridir.
Yaşar Gülərin verdiyi mesajlar həm də regional güclərə ünvanlanmış strateji siqnallardır. Ermənistanla normallaşma cəhdlərinin fonunda belə, Türkiyə Azərbaycanın təhlükəsizlik arxitekturasının ayrılmaz hissəsi olduğunu bir daha bəyan edir. Bu, o deməkdir ki, Türkiyə Azərbaycanın hərbi müdafiəsini yalnız sözlə deyil, əməli tədbirlərlə də təmin etmək niyyətindədir. Bu yanaşma regionda balanslaşdırıcı amil olmaqla yanaşı, postmünaqişə dövründə mümkün geosiyasi təhdidlərə qarşı önləyici strategiyanın tərkib hissəsidir.
Bundan əlavə, Azərbaycanın müdafiə sənayesinin son illərdə Türkiyə ilə koordinasiyalı şəkildə inkişafı – o cümlədən Sumqayıtda “Bayraktar” PUA-larının istehsalı və digər ortaq layihələr – göstərir ki, əməkdaşlıq yalnız hərbi-siyasi deyil, eyni zamanda texnoloji və sənaye yönümlü dərinləşməyə doğru gedir. Bu proses Azərbaycanın müdafiə imkanlarının idxaldan asılılığını azaltmaqla yanaşı, ölkəni regionda strateji texnologiya istehsalçısına çevirmək potensialına sahibdir.
Nəticə etibarilə, Yaşar Gülərin səfəri və açıqlamaları Türkiyə-Azərbaycan münasibətlərinin yeni mərhələyə keçdiyini və bu mərhələnin əsas sütununun hərbi-siyasi inteqrasiya olduğunu təsdiqləyir. Bu ittifaqın güclənməsi təkcə Bakı və Ankaranın təhlükəsizlik ehtiyaclarına cavab vermir, həm də bütövlükdə regionda sabitlik və güc balansının formalaşmasında əsas rol oynayır.
Firuz Bağırov
Ordu.az
