Qərbdə və Rusiyada Paşinyan üçün nə planlaşdırılır? - ANALİZ

2020/06/89ec1-1593505962.jpg
Oxunub: 16865     10:44     05 Fevral 2021    
Baydenin andiçməsi və Navalnının Rusiyaya qayıtması günlərinin toqquşması təsadüfi deyildi.

Bu, hər kəs üçün Qərbə yeni bir geosiyasi tendensiyanın gələcəyi və bölgə üçün əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərəcəyi barədə bənzərsiz bir “Aurora atışı” mesajı idi.

Bununla da, bu sahədə Qərbin diqqət mərkəzində əsasən Rusiyadakı hadisələrin dayanacağı ifadə olunur. Bu baxımdan Qərbdə Ukrayna və ya Ermənistandakı hadisələrin inkişafı prosesləri Rusiyadan qaynaqlanan proseslər kimi qiymətləndirilir.

Məhz bu baxımdan həm Qərbin, həm də Rusiyanın Nikol Paşinyanın taleyinə öz yanaşmaları var.

Paşinyan perspektivinə dair Qərbin yanaşması necədir?

Qərbdə Paşinyana “silinmiş xadim” kimi yanaşılır. Buna görə də müharibənin nəticələrindən sonra o, artıq Ermənistanın siyasi arenasında ciddi rol oynaya bilməz. Ancaq Qərb mərkəzlərinə görə, Navalnı ilə əlaqəli planlarında iştirak edərsə, onun perspektivi fərqli ola bilər.

Xüsusilə, Qərb dairələri Paşinyana bu ilin sentyabr ayına qədər Ermənistanda erkən parlament seçkiləri keçirməsi tövsiyə olunur. Paşinyan bu addımı ata bilsə, nəyin bahasına olursa-olsun Qərb dairələri onun yenidən seçilməsinə dəstək verəcəyini vəd edir. Çünki onun qələbəsi sentyabr seçkilərindən əvvəl Navalnı tərəfdarlarına əlavə təkan verə bilər.

Qərb Paşinyanı Rusiyada Navalnının qalib gələcəyi təqdirdə Ermənistandakı mövqeyinin ciddi şəkildə güclənəcəyinə inandırmağa çalışır, bununla da Navalnı-Paşinyan cütlüyü də Qərbin yaxın dostu olacaq.

Qərb mərkəzlərinə görə, Paşinyan bu addımı atmasa və ya yenidən seçilə bilməsə, Qərb nəhayət onun perspektivlərinə birdəfəlik xaç çəkəcək və onun məyus bir sonluğu baş verəcək.

Bəs, ruslar Paşinyana nə təklif edir?

Ruslar Paşinyana siyasi perspektiv üçün üç seçim təklif edirlər.

Birinci seçim:

Paşinyan istefa edir, yerini indiki erməni müxalifəti ilə əlaqəsi olmayan tamamilə yeni bir fiqur tutur. Bu ssenariyə görə, Paşinyan və ailəsi Moskvaya köçür və şəxsən Putinin özündən ciddi təhlükəsizlik zəmanəti alır. Ermənistanda isə növbəti seçkilər, Ermənistan Konstitusiyasında nəzərdə tutulduğu kimi 2023-cü ildə keçirilir. Bu ssenarinin şəxsən Putin adından erməni siyasi dairələri ilə razılaşdırılmasını Rusiyanın Ermənistandakı səfiri öz üzərinə götürə bilər.

İkinci seçim:

Paşinyan istədiyi vaxt növbədənkənar seçkilər keçirir, lakin əvvəlcədən baş nazir vəzifəsindən istefa edir. Bu ssenari Vətən Qurtuluş Hərəkatı, Parlaq Ermənistan partiyası, Ermənistan prezidenti və digərləri tərəfindən təklif olunan versiyaya çox oxşardır.

Üçüncü seçim:

Paşinyan növbədənkənar seçkilər keçirir, ancaq seçkilər bu ilin sentyabrından sonra baş tutmalıdır. Yəni Rusiya Dövlət Dumasına seçkilər bitdikdən sonra keçirilməlidir.

Lakin bu seçim olduğu halda Moskva Paşinyana heç bir zəmanət vermir.

Moskva həmçinin, Paşinyana xəbərdarlıq edir ki, əgər baş nazir səlahiyyətlərini saxlamaqla sentyabrda keçiriləcək növbədənkənar seçkilərə gedərsə, yəni Qərb ssenarisini həyata keçirməyə çalışarsa, Rusiya mümkün olan hər vasitə ilə Paşinyanın müxaliflərini açıq şəkildə dəstəkləyəcək. Çünki Moskva, Paşinyana izah edir ki, Rusiya, həmin Qərbin rus Navalnısının əli ilə Rusiyadakı vəziyyəti qeyri-sabitləşdirmək üçün nəyin bahasına olursa-olsun, Ermənistandakı “erməni Navalnı”nın hakimiyyətə gəlməsini həzm edə bilməz.

Paşinyan növbədənkənar seçkilərlə yenidən bərpa olunmağı (yenidən emal olunma) bacararsa nə baş verə bilər?

Erməni siyasi şərhçi Yervand Bozoyan deyir ki, Paşinyan planını həyata keçirməyi bacararsa, Ermənistan-Rusiya münasibətlərində Türkiyə və Azərbaycan tərəfindən dərhal istifadə oluna biləcək özünəməxsus “Casus belli” yarana bilər.

“Belə ki, sentyabr-oktyabr aylarında bunu Qarabağda etdilərsə, bu dəfə toqquşma səhnəsi sırf Ermənistanın öz ərazisi olacaq.

Əlbəttə ki, bu, geosiyasi baxımdan Moskva üçün əlverişli olmayacaq, ancaq sinif baxımdan Putin “Rus Navalnı” ilə mübarizə apara, eyni zamanda və “Erməni Navalnını” dəstəkləyə bilməz. Bu, siyasi cəfəngiyatdır”, - deyə o qeyd edib.

Buna görə 1920-ci ildə Antanta ilə münaqişədə olan Bolşevik Rusiyası daxili həyatda öz rus Sosialist İnqilabçılar Partiyasına qarşı mübarizə aparırdı, bolşevik düşməni Antanta ilə müttəfiq münasibətləri qurmuş Türkiyə ilə müharibə vəziyyətində olan daşnak Ermənistanını dəstəkləmədi.

Bu səbəbdən də bolşevik Rusiyası, geosiyasi maraqlarına zidd olaraq, Qars vilayətini Atatürk Türkiyəsinə güzəştə getdi. Çünki belə vəziyyətlərdə “sinif” və hakimiyyət məsələsi geosiyasi məsələdən daha yüksək sıralarda yer alır. Bu, bütün ölkələrdə işləyən klassik bir siyasi elm normasıdır.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan-ordusu   Ermənistan   Böhran   Rusiya   Paşinyan  


Qərbdə və Rusiyada Paşinyan üçün nə planlaşdırılır? - ANALİZ

2020/06/89ec1-1593505962.jpg
Oxunub: 16866     10:44     05 Fevral 2021    
Baydenin andiçməsi və Navalnının Rusiyaya qayıtması günlərinin toqquşması təsadüfi deyildi.

Bu, hər kəs üçün Qərbə yeni bir geosiyasi tendensiyanın gələcəyi və bölgə üçün əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərəcəyi barədə bənzərsiz bir “Aurora atışı” mesajı idi.

Bununla da, bu sahədə Qərbin diqqət mərkəzində əsasən Rusiyadakı hadisələrin dayanacağı ifadə olunur. Bu baxımdan Qərbdə Ukrayna və ya Ermənistandakı hadisələrin inkişafı prosesləri Rusiyadan qaynaqlanan proseslər kimi qiymətləndirilir.

Məhz bu baxımdan həm Qərbin, həm də Rusiyanın Nikol Paşinyanın taleyinə öz yanaşmaları var.

Paşinyan perspektivinə dair Qərbin yanaşması necədir?

Qərbdə Paşinyana “silinmiş xadim” kimi yanaşılır. Buna görə də müharibənin nəticələrindən sonra o, artıq Ermənistanın siyasi arenasında ciddi rol oynaya bilməz. Ancaq Qərb mərkəzlərinə görə, Navalnı ilə əlaqəli planlarında iştirak edərsə, onun perspektivi fərqli ola bilər.

Xüsusilə, Qərb dairələri Paşinyana bu ilin sentyabr ayına qədər Ermənistanda erkən parlament seçkiləri keçirməsi tövsiyə olunur. Paşinyan bu addımı ata bilsə, nəyin bahasına olursa-olsun Qərb dairələri onun yenidən seçilməsinə dəstək verəcəyini vəd edir. Çünki onun qələbəsi sentyabr seçkilərindən əvvəl Navalnı tərəfdarlarına əlavə təkan verə bilər.

Qərb Paşinyanı Rusiyada Navalnının qalib gələcəyi təqdirdə Ermənistandakı mövqeyinin ciddi şəkildə güclənəcəyinə inandırmağa çalışır, bununla da Navalnı-Paşinyan cütlüyü də Qərbin yaxın dostu olacaq.

Qərb mərkəzlərinə görə, Paşinyan bu addımı atmasa və ya yenidən seçilə bilməsə, Qərb nəhayət onun perspektivlərinə birdəfəlik xaç çəkəcək və onun məyus bir sonluğu baş verəcək.

Bəs, ruslar Paşinyana nə təklif edir?

Ruslar Paşinyana siyasi perspektiv üçün üç seçim təklif edirlər.

Birinci seçim:

Paşinyan istefa edir, yerini indiki erməni müxalifəti ilə əlaqəsi olmayan tamamilə yeni bir fiqur tutur. Bu ssenariyə görə, Paşinyan və ailəsi Moskvaya köçür və şəxsən Putinin özündən ciddi təhlükəsizlik zəmanəti alır. Ermənistanda isə növbəti seçkilər, Ermənistan Konstitusiyasında nəzərdə tutulduğu kimi 2023-cü ildə keçirilir. Bu ssenarinin şəxsən Putin adından erməni siyasi dairələri ilə razılaşdırılmasını Rusiyanın Ermənistandakı səfiri öz üzərinə götürə bilər.

İkinci seçim:

Paşinyan istədiyi vaxt növbədənkənar seçkilər keçirir, lakin əvvəlcədən baş nazir vəzifəsindən istefa edir. Bu ssenari Vətən Qurtuluş Hərəkatı, Parlaq Ermənistan partiyası, Ermənistan prezidenti və digərləri tərəfindən təklif olunan versiyaya çox oxşardır.

Üçüncü seçim:

Paşinyan növbədənkənar seçkilər keçirir, ancaq seçkilər bu ilin sentyabrından sonra baş tutmalıdır. Yəni Rusiya Dövlət Dumasına seçkilər bitdikdən sonra keçirilməlidir.

Lakin bu seçim olduğu halda Moskva Paşinyana heç bir zəmanət vermir.

Moskva həmçinin, Paşinyana xəbərdarlıq edir ki, əgər baş nazir səlahiyyətlərini saxlamaqla sentyabrda keçiriləcək növbədənkənar seçkilərə gedərsə, yəni Qərb ssenarisini həyata keçirməyə çalışarsa, Rusiya mümkün olan hər vasitə ilə Paşinyanın müxaliflərini açıq şəkildə dəstəkləyəcək. Çünki Moskva, Paşinyana izah edir ki, Rusiya, həmin Qərbin rus Navalnısının əli ilə Rusiyadakı vəziyyəti qeyri-sabitləşdirmək üçün nəyin bahasına olursa-olsun, Ermənistandakı “erməni Navalnı”nın hakimiyyətə gəlməsini həzm edə bilməz.

Paşinyan növbədənkənar seçkilərlə yenidən bərpa olunmağı (yenidən emal olunma) bacararsa nə baş verə bilər?

Erməni siyasi şərhçi Yervand Bozoyan deyir ki, Paşinyan planını həyata keçirməyi bacararsa, Ermənistan-Rusiya münasibətlərində Türkiyə və Azərbaycan tərəfindən dərhal istifadə oluna biləcək özünəməxsus “Casus belli” yarana bilər.

“Belə ki, sentyabr-oktyabr aylarında bunu Qarabağda etdilərsə, bu dəfə toqquşma səhnəsi sırf Ermənistanın öz ərazisi olacaq.

Əlbəttə ki, bu, geosiyasi baxımdan Moskva üçün əlverişli olmayacaq, ancaq sinif baxımdan Putin “Rus Navalnı” ilə mübarizə apara, eyni zamanda və “Erməni Navalnını” dəstəkləyə bilməz. Bu, siyasi cəfəngiyatdır”, - deyə o qeyd edib.

Buna görə 1920-ci ildə Antanta ilə münaqişədə olan Bolşevik Rusiyası daxili həyatda öz rus Sosialist İnqilabçılar Partiyasına qarşı mübarizə aparırdı, bolşevik düşməni Antanta ilə müttəfiq münasibətləri qurmuş Türkiyə ilə müharibə vəziyyətində olan daşnak Ermənistanını dəstəkləmədi.

Bu səbəbdən də bolşevik Rusiyası, geosiyasi maraqlarına zidd olaraq, Qars vilayətini Atatürk Türkiyəsinə güzəştə getdi. Çünki belə vəziyyətlərdə “sinif” və hakimiyyət məsələsi geosiyasi məsələdən daha yüksək sıralarda yer alır. Bu, bütün ölkələrdə işləyən klassik bir siyasi elm normasıdır.

Aqil Məmmədov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan-ordusu   Ermənistan   Böhran   Rusiya   Paşinyan  


Bizi "telegram"da izləyin