Azərbaycan regionda həm İsraillə strateji tərəfdaşlıq, həm də İranla tarixi və mehriban qonşuluq əlaqələrini eyni vaxtda qoruyan nadir ölkələrdən biridir. Bu, bəzən ziddiyyətli görünə biləcək münasibətlərin incə tarazlıqla idarə olunması deməkdir və rəsmi Bakı məhz bu xətti izləyir. Azərbaycanın nə Qərbin planlarına kor-koranə alət olması, nə də İranla münasibətləri zədələyəcək fəaliyyətlərə yol verməsi üçün heç bir səbəbi yoxdur.
Azərbaycan İranın ərazi bütövlüyünü daim tanıyıb və ona qarşı heç bir separatçı meyli dəstəkləməyib. İranın türk dilli əhalisinin daxili siyasi mövqeyi Azərbaycan tərəfindən heç zaman manipulyasiya obyekti olmayıb. Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin bütün çıxışlarında da vurğulandığı kimi, Bakı qonşu dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq prinsipinə sadiqdir. Bu baxımdan İsrailin İranda – xüsusən də Ərdəbil, Təbriz kimi türk bölgələrində – hərbi əməliyyatlar həyata keçirməsi və bu prosesə Azərbaycanla bağlı hansısa “gözləntilər”in olması tamamilə yanlış və uydurma yanaşmadır.
Azərbaycanın dövlət maraqları kiminləsə müharibə aparmaqda deyil, iqtisadi tərəfdaşlıqları dərinləşdirməkdə və regionda sabitliyi qorumaqdadır. Azərbaycanla İran arasında iqtisadi, enerji, dini və humanitar sahələrdə müxtəlif əməkdaşlıq platformaları mövcuddur. Astarada, Naxçıvan sərhədində, eləcə də Zəngəzur dəhlizi müzakirələrində İranla birgə mexanizmlər tətbiq olunur. Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan İranla münasibətləri qorumaqda maraqlıdır.
Eyni zamanda İsraillə əməkdaşlıq Azərbaycanın suveren hüququdur. Bu əməkdaşlıq ilk növbədə müdafiə texnologiyaları, su təsərrüfatı, kənd təsərrüfatı və kəşfiyyat sahələrindədir. Azərbaycan bu tərəfdaşlığı Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə qarşı balans yaratmaq üçün qurub və heç bir zaman üçüncü dövlətə qarşı istifadə etməyib. Bakı rəsmi şəkildə dəfələrlə bildirib ki, onun ərazisindən heç bir üçüncü dövlətə qarşı istifadə olunmasına icazə verilməyəcək.
Azərbaycan İsraillə dostluq və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərini inkişaf etdirməklə yanaşı, İslam dünyasının mühüm üzvü kimi İranla münasibətləri qoruyur. Bu siyasət balanslı yanaşmanın klassik nümunəsidir və əslində regionda uzunmüddətli sabitlik üçün model ola bilər.
Erməni KİV-lərində Azərbaycan sanki həm İsraili, həm də İranı “aldadan” bir mövqedə göstərilməyə çalışılır. Lakin bu tip yanaşmalar qərəzlidir və Azərbaycanın geosiyasi rasional davranışını gözdən salmağa xidmət edir. Rəsmi Bakı nə kimisə aldatmağa çalışıb, nə də aldanıb. Əksinə, bütün tərəflərlə açıq diplomatik dillə danışıb, öz maraqlarını və regional sabitliyi önə çəkib.
İsrail və İran arasında baş vermiş münaqişədə Azərbaycan neytral qalıb, daxili sabitliyini qoruyub, regionda müharibənin yayılmasının qarşısını alacaq səviyyədə məsuliyyətli mövqe nümayiş etdirib. Müharibədən sonra həm İsrail, həm İran öz səhvlərini təhlil edəcəklər, Azərbaycan isə bir daha sübut etdi ki, Cənubi Qafqazda ağıllı siyasətin və diplomatik etibarlılığın nümunəsidir.
Nəticə
Bu gün regional güclər arasında tarazlıq saxlamaq hər bir dövlət üçün çətindir. Azərbaycan isə bu çətin missiyanı illərdir uğurla yerinə yetirir. O, nə aldadır, nə də aldanır. Sadəcə öz maraqlarını, qonşuluq hüququnu və beynəlxalq tərəfdaşlıqları eyni səviyyədə qorumağı bacarır. Bu siyasət müharibə deyil, sülh gətirir.
Firuz Bağırov
Ordu.az
