PUA hava döyüşünün gələcəyi üçün nə dərəcədə əhəmiyyətli olacaq?
İnsanlar hələ də kompüterlərdən daha yaxşı situasiya şüuruna malikdirlər və gözlənilməz bir şey baş verərsə, əxlaqi mülahizələrlə məşğul ola və improvizasiya edə bilərlər. Beləliklə, insanlar ən yüksək səviyyəli hava tapşırıqlarına cavabdeh olmağa davam edəcəklər. ABŞ istənilən rəqibə qarşı hava üstünlüyü yarada bilər.
Səmaya nəzarətlə daha yavaş, daha az manevr edə bilən PUA hədəfləri izləyə və atəşə tuta bilər. Bununla belə, PUA operatorları riskə atmır və nəticədə pilotun huşunu itirməsinə səbəb olacaq bucaqlarda və sürətlə manevrlər edə bilir. ABŞ Müdafiə Nazirliyi 2040-cı ilə qədər PUA-ların bütün hava missiyalarını yerinə yetirə bilməsini hədəfləyir.
Qərbin təchiz etdiyi PUA-lar ukraynalıların vətənlərini rus hərbçilərinə qarşı müdafiə etməkdə, onlara şərait yaratmaqda hansı rolu oynayıb?
ABŞ və digər NATO ölkələrinin Ukraynaya verdiyi ən təsirli silahlar daşına bilən tank əleyhinə sistemləri və zenit raketləri, xüsusilə də HIMARS kimi tanınan mobil raket artilleriya sistemləridir. Ancaq PUA-lar şübhəsiz ki, xüsusi rol oynayır. Münaqişənin əvvəlində Türkiyə tərəfindən təqdim edilən “Bayraktar TB2” PUA-ları Rusiyaya ağır zərbə vurub.
Rusiya öz ambisiyalarını azaltmaq məcburiyyətində qaldıqca və müharibə Ukraynanın cənubunda və şərqində şiddətli ərazi döyüşünə çevrildikcə, ukraynalılar ABŞ tərəfindən təmin edilən “Switchblade” və “Phoenix Ghost” adlı kiçik, kamikadze PUA-lardan istifadə etməyə başladılar. Bu “görmə xətti olmayan” silahlar operatora PUA-ları kilometrlərlə uzaqdan uçurmağa, hədəfi dəqiq müəyyən etmək üçün kameradan istifadə etməyə və sonra partlayıcı ilə ona məhv etməyə imkan verir. Onlar xüsusilə Ukraynanın ələ keçirilmiş şəhər və qəsəbələri geri qaytarmaq üçün əks-hücum zamanı faydalıdır.
ABŞ düşmənlərinin maraqlarına zərbə vura bilən PUA yaratmasından nə dərəcədə narahatdır?
Çox deyil. ABŞ lazım gələrsə düşmən PUA-lar qarşı mübarizə aparmaq üçün geniş radioelektron mübarizə və hava əleyhinə imkanlara malikdir. Terrorçular hücumlar təşkil etmək üçün bəzi kiçik PUA-ları gizlicə keçirə bilər. İranın kifayət qədər inkişaf etmiş PUA sənayesi var, bu da "Hizbullah"ın İsrailə yönəldilmiş arsenalını artırır. Bununla belə, Çin ABŞ kimi böyük PUA-lar istehsal edə bilir. Lakin Amerikanın imkanları daha inkişaf etmiş olaraq qalır və çox güman ki, bir müddət belə olacaq.
Əl-Zəvahrinin öldürülməsi və amerikalı hərbçilərin Əfqanıstandan çıxarılması ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki xarici siyasətində bir eranın başa çatdığını göstərirmi?
ABŞ-ın 2011-ci ildə İraqdan və 2021-ci ildə Əfqanıstandan çıxması 11 sentyabrdan sonrakı “əbədi müharibələrin” sonu oldu. Əl-Zəvahri hələ də azadlıqda olan 11 sentyabr hadisələrinin sonuncu əsas planlaşdırıcısı idi. ABŞ və Pakistan 2003-cü ildə hücumun əsas memarı Xalid Şeyx Məhəmmədi ələ keçirib və o, hələ də Amerikanın nəzarətindədir. ABŞ qüvvələri 2011-ci ildə Usamə bin Ladeni öldürdülər, buna görə də əl-Zəvahrinin ölümü 11 sentyabr hadisələrini vurğulayır. Lakin ABŞ-ın hələ də Suriya və İraqda bəzi qoşunları, eləcə də bütün Afrikada terrorla mübarizə qüvvələri var. "Əl-Qaidə", İŞİD və digər qruplar təhlükə olaraq qalır. ABŞ “Terrora qarşı müharibə” çərçivəsini ləğv edə bilər, lakin terrorçularla mübarizə qeyri-müəyyən müddətə davam edəcək.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
