Ordu.az xəbər verir ki, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Nazirliyi (Department of the Air Force/DAF) və Müdafiə İnnovasiya Bölməsi (Defense Innovation Unit/DIU) Kolorado ştatındakı “Buckley” Kosmik Qüvvələr bazası (SFB) ilə Montana ştatındakı “Malmstrom” Hərbi Hava Qüvvələri bazasının (AFB) nüvə mikroreaktor texnologiyası üçün uyğun sahələr kimi seçildiyini açıqlayıb.
“Obyektlər üçün Qabaqcıl Nüvə Enerjisi” (Advanced Nuclear Power for Installations/ANPI) proqramı çərçivəsində qəbul edilən bu qərar bazaların infrastruktur vəziyyəti, ərazi mövcudluğu və kritik tapşırıq tələblərinə əsaslanan geniş sahə analizlərindən sonra dəqiqləşdirilib. Bundan əlavə, nüvə mikroreaktor texnologiyasının əhəmiyyəti getdikcə artır.
Enerji təhlükəsizliyi və əməliyyat davamlılığı
ANPI proqramı hərbi təsisatların yerli enerji şəbəkələrindən asılılığını minimuma endirərək əməliyyat davamlılığını təmin etməyi hədəfləyir. Mikroreaktorların radar sistemləri, kibertəhlükəsizlik infrastrukturu və süni zəka yönümlü məlumat mərkəzləri kimi yüksək enerji tələb edən bölmələrə fasiləsiz enerji verməsi planlaşdırılır. Bu baxımdan nüvə mikroreaktor istifadəsinin hərbi təsisatlarda təhlükəsizlik və enerji davamlılığı baxımından kritik olduğu müşahidə olunur.
“The National Interest” tərəfindən yayılan texniki detallara görə, bu mikroreaktorların fosil yanacağa ehtiyac duymadan 15 ilə qədər fasiləsiz işləmə qabiliyyətinə malik olduğu bildirilir. Ənənəvi nüvə reaktorları ilə müqayisədə olduqca kiçik ölçüdə hazırlanan bu sistemlər passiv təhlükəsizlik xüsusiyyətləri sayəsində həddindən artıq isinmə və qəza risklərinə qarşı fiziki qoruma mexanizmlərinə malikdir. Bundan əlavə, nüvə mikroreaktor sistemlərinin C-17 “Globemaster III” nəqliyyat təyyarəsi ilə daşına biləcək mobil imkanda olması logistika baxımından mühüm üstünlük yaradır.
Yük podratçısı yönümlü idarəetmə modeli
Hərbi Hava Qüvvələrinin müəyyən etdiyi modelə görə, reaktorların mülkiyyəti və idarə olunması podratçı şirkətlərdə olacaq. Kommersiya nüvə enerji şirkətləri sistemlərin lisenziyalaşdırılması, tikintisi, əməliyyatı və istifadə müddəti bitdikdən sonrakı sökülmə işlərinə cavabdeh olacaq. Burada nüvə mikroreaktor sistemlərinin təhlükəsiz şəkildə idarə olunması və baxımı podratçı şirkətlərin məsuliyyəti altındadır. İnfrastruktur, Enerji və Ətraf Mühit üzrə Hərbi Hava Qüvvələri nazir müavini Nensi Balkus bildirib ki, bu təşəbbüs DAF güc proyeksiyası platformalarının enerji təhlükəsizliyini artıracaq və strateji müdafiə qabiliyyətini gücləndirəcək.
2030 təqvimi və strateji genişlənmə
Hərbi Hava Qüvvələri seçilmiş bazaları qarşıdakı aylarda təsisatların spesifik ehtiyaclarına ən uyğun reaktor texnologiyaları ilə uyğunlaşdırmağı planlaşdırır. Mövcud yol xəritəsinə görə, mikroreaktorların 2030-cu ilə qədər tam əməliyyat vəziyyətinə gətirilməsi nəzərdə tutulur. Bu prosesdə nüvə mikroreaktor texnologiyaları strateji genişlənmə üçün prioritet kimi qiymətləndiriləcək.
Bu təşəbbüs Alyaskadakı “Eielson” Hərbi Hava Qüvvələri bazasında davam edən müstəqil pilot proqramdan ayrı bir struktur olaraq həyata keçirilir. Digər tərəfdən, ABŞ Quru Qoşunlarının da oxşar planlama ilə 9 fərqli bazanı nüvə modernləşməsi çərçivəsinə daxil etdiyi məlumdur. Bundan əlavə, nüvə mikroreaktor layihələri ABŞ-nin enerji müstəqilliyinə və müdafiəsinə töhfə verməsi baxımından getdikcə yayılır.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
