"HHQ" sözünə uyğun 1339 nəticə tapıldı!

Türkiyə "Barış Pınarı"nda hansı silahlarını tətbiq edir? – HƏRBİ EKSPERT (ARAŞDIRMA) – III YAZI

2019/10/602x3-1571657199.jpg
Oxunub: 1858     11:50     22 Oktyabr 2019    
(III yazı. II yazını Ordu.az oxuya bilərsiniz)

Əməliyyatlarda istifadə edilən müasir hərbi məhsulların istehsalçıları arasında ASELSAN, ROKETSAN, MKEK, BAYKAR və OTOKAR məhsullarına daha çox rast gəlinir. Bu əməliyyatda Tükiyənin sınaqdan çıxara biləcəyi onlarla zirehli vasitə, raket, TƏİRK və atəşi idarəetmə sistemləri də mövcuddur. Əvvəlki hərbi əməliyyatlarda artıq tətbiq edilən silah sistemlərinin bir çoxunun müsbət və mənfi cəhətləri təhlil edilib, çatışmazlıqlar aradan qaldırılıb və onların bir çoxu təkrar istifadədir.

SOM qanadlı raketləri


Türkiyənin ən təhlükəli silahlarından hesab edilən SOM raketinin idarəetməsində müxtəlif müasir sistemlərdən istifadə edilməsi raketin öz hədəfini yüksək dəqiqliklə məhv etməsinə imkan yaradır. Raketin dizayn aspektlərini müəyyənləşdirmək məqsədilə təqribən 30 sınaq uçuşu həyata keçirilib. Bu qanadlı raketlər 2011-ci ilin sonundan etibarən Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələrinin silahlanmasında yer alır.

Aşağı görünmə xüsusiyyətinə malik SOM qanadlı raketi barəsində açıqlanan ilkin məlumatlarda onun atəş məsafəsinin 180 km-dən artıq olduğu bildirilsə də, bir il sonrakı sınaqlarda raket 300 km məsafədə yerləşən hədəfi 5 m yayınma ilə məhv edərək öz rekordunu yenilədi.


Raketin SOM-A, SOM-B1, SOM-B2 və SOM-J versiyaları artıq mövcuddur, SOM C1 və SOM C2 versiyaları üzərində isə çalışmalar davam edir. Artıq bu sinif raketlərin atəş məsafəsinin 800 km-ə çatdırıldığı da iddia edilir.

ROKETSAN şirkətinin istehsal etdiyi SOM raketinin bu əməliyyatlarda konkret istifadəsinə dair hələlik dəqiq məlumat yoxdur, lakin 4 metr uzunluğa, 500 kiloqram ümumi kütləyə malik raketin qəlpəli fuqas və ya zirehdələn döyüş başlığı 140 kq-dan ağır olan SOM-J qanadlı raketinin çoxsaylı sınaqlarda sabit yerüstü hədəflərə qarşı nümayiş etdirdiyi üstün xüsusiyyətlərinin terrorçulara qarşı real döyüşlər çərçivəsində yoxlanılmayacağı inandırıcı görünmür.

BORA


Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin bu əməliyyatda tətbiq etdiyi ən təhlükəli silahlardan bir də ROKETSAN istehsalı BORA ballistik raketi oldu. BORA-nın ilk tətbiqi 4 ay əvvəl TSQ-nin İraqın şimalında keçirdiyi "Pəncə" əməliyyatı çərçivəsində terror hədəflərinin havadan və qurudan bombardman edilməsi zamanı baş tutub. Türkiyənin ilk ballistik raket sistemi BORA-ın terror obyektlərinə ilk döyüş zərbəsi Bitlisin Derecek rayonundan endirilib. BORA 280 km uzaqlıqdakı hədəfləri məhv etmək qabiliyyətinə malikdir. BORA raketi əsasən aviasiya üçün qapalı elan olunan və ya təhlükəli olan ərazilərdə yerləşən düşmənin strateji hədəflərinə qarşı istifadə üçün nəzərdə tutulur.


Bu raketlər 8×8 Taktiki Təkərli Vasitə üzərinə quraşdırılan ROKETSAN-ın çoxməqsədli raket sistemi (ÇMRS) vasitəsilə buraxılır. İstifadəçinin sifarişinə uyğun olaraq ÇMRS bənzər xüsusiyyətləri olan digər taktiki təkərli platformalara da quraşdırıla bilər.

Raketin hədəfləri:

- Yüksək dəqiqliklə təyin edilən strateji obyektlər;
- Artilleriya və Hava Hücumundan Müdafiə sistemləri;
- RLS mövqeləri;
- Toplanma rayonları;
- Logistik mərkəzlər;
- Komanda, İdarəetmə və Rabitə məntəqələri;
- Digər yüksək prioritetli vacib hədəflər.


Xüsusiyyətləri:

- Yüksək döyüş bacarığı;
- 7 gün 24 saat hər cür hava və ərazi şəraitində istifadəsi;
- Daimi atəş hazırlığı;
- Uzaq məsafələrdə yüksək dəqiqliyi;
- REM-ə qarşı davamlılığı.



Texniki xüsusiyyətləri:

- Çapı 610 mm;
- Kütləsi 2500 kq;
- Atəş məsafəsi 80-280 km;
- Döyüş başlığının kütləsi 470 kq;
- Yayınma 10 m-dən az;
- Tuşlanma Qlobal yerləşdirmə sistemi (GPS) + GLONASS dəstəyi ilə ətalətli naviqasiya sistemi (INS);
- İdarəetməsi elektromekaniki;
- Yanacaq növü kompozit qatı yanacaq;
- Döyüş başlığı qəlpəli fuqasdır.


OMTAS və UMTAS


Həm əvvəlki, həm də son əməmliyyatlarda istifadə edilən sursatların istehsalçıları arasında daha çox ROKETSAN şirkətinin adı çəkilir. Bu şirkətin passiv özütuşlanan döyüş başlığına malik UMTAS tank əleyhinə idarəolunan raketləri yerüstü atıcı qurğudan buraxılır. Raketlərin başlıqları soyudulmayan mikrobiometrik matritsaya əsaslanır və yerli ASELSAN tərəfindən istehsal edilir.


160 mm çapa malik UMTAS raketləri uçuşda operator tərəfindən yeni hədəflərə də yönləndirilə bilir. 37.5 kq kütləyə və 1.8 metr uzunluğa malik raketlər hədəfə birbaşa (ön tərəfdən) və üst hissədən zərbə endirə bilir. 60 kq kütləyə malik atıcı qurğuda 4 ədəd raket yerləşir.

Atəş məsafəsi 500-8000 metr olan raketlərin son əməliyyatlarda T-129 "Atak" helikopterindən buraxıldığı qeydə alınıb.


"Atdım-unutdum" sisteminə aid raket atıldıqdan sonra tuşlayıcı dəstəyi olmadan da hədəfin vurulmasını təmin edir. İlk dəfə hədəfi nişan alarkən raket hədəfə kilidlənir, məlumatları yaddaşında saxlayır və kənar kimsənin müdaxiləsi olmadan hədəfi özü izləyərək rahatlıqla məhv edir.


OMTAS isə eyni raketin orta mənzilli versiyasıdır. Atəş məsafəsi 200-4000 metr olan raketlərdən Suriyadakı əməliyyatlarda aktiv istifadə olunur. 160 mm çapa malik OMTAS raketləri uçuşda operator tərəfindən yeni hədəflərə də yönləndirilə bilər. 35 kq kütləyə və 1.8 metr uzunluğa malik raketlərin atıcı qurğusu 36 kq-dır. Bir qurğuda 4 ədəd raket yerləşir. UMTAS/OMTAS raketlərinin tuşlama sistemlərinin kilidlənmə funksiyasının əməliyyatların nəticələrinə ciddi təsir göstərəcəyi heç kimdə şübhə doğurmur.

"Cirit" raketləri

Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin son illərdə ən çox istifadə etdiyi "Cirit" raketləri də ROKETSAN tərəfindən hazırlanıb. Lazerlə idarə olunan 70 mm-lik raketin uzunluğu 1015 mm, məhvetmə məsafəsi 1.5-8 kilometr, ağırlığı isə 15 kiloqramdır.


T-129 ATAK, AH-1P "Cobra" və AH-1W "Super Cobra" hücum helikopterləri üçün hazırlanan və dünyanın ilk lazerlə idarə olunan helikopter raketi olan "Cirit", "Eurocopter EC635" layihəsində də istifadə edilir.

Helikopterlərdən başqa lazer başlıqlı raketləri yerüstü nəqliyyat vasitələrinə, dəniz platformalarına, ANKA pilotsuz uçuş aparatlarına və ya yüngül hücüm təyyarələrinə asanlıqla quraşdırmaq mümkündür. Raketlər TSQ-də 2010-cu ildə, o cümlədən "Fərat Qalxanı" və "Zeytun Budağı" əməliyyatlarında müvəffəqiyyətlə tətbiq olunub.

Yüngül zirehli hədəflərə qarşı yüksək effektivlik nümayiş etdirən raketin çoxməqsədli döyüş başlığı elektromexaniki nəzarət sistemlərinə də malikdir. Kompozit qatı yanacaqlı raketin zirehdələn, qəlpəli fuqas və düşmənin canlı qüvvəsi əleyhinə modelləri də mövcuddur. NİL-STD-1760 standartlı raketlər yerüstü platformalara da quraşdırıla bilər.

MAM-L və MAM-C


"Bayraktar TB2" PUA-larının PKK mövqelərinə endirdikləri sursatlar arasında ROKETSAN tərəfindən pilotsuz vasitələr və yüngül hücum təyyarələri üçün hazırlanan MAM-L və MAM-C bombaları da yer alır.

MAM-L bombaları UMTAS tank əleyhinə idarəolunan raketinin bazasında hazırlanıb, lakin burada ikipilləli deyil, birpilləli mühərrikdən istifadə edilib.


Ümumi Xüsusiyyətlər:

Kütləsi: 22 kq;
Döyüş başlığı: 10 kq (zirehdələn, qəlpəli fuqas və termobarik);
Çapı: 160 mm;
Uzunluğu: 1000 mm;
Məsafəsi: 8+km (INS/GPS ilə 14 km);
ROKETSAN şirkətinin MAM-C raketi isə "Cirit" raketinin bir versiyasıdır.
Ümumi Xüsusiyyətlər:
Kütləsi: 8.5 kq;
Döyüş başlığı: 2.5 kq (zirehdələn, qəlpəli fuqas və termobarik);
Çapı: 70 mm;
Uzunluğu: 800 mm;
Məsafəsi: 8 km.


LGK


Əməliyyatlarda istifadə edilən LGK lazer tuşlamalı bombalar ASELSAN tərəfindən istehsal edilir. LGK 225 kq-lıq MK-82 və 1000 kq-lıq MK-84 döyüş başlıqlarını səmərəli və olduqca etibarlı ağıllı sursatlara çevirən döyüş dəsti kimi də dəyərləndirilə bilər.

LGK sabit və hərəkətli hədəflərə qarşı həssadır və atəşdən sonra hədəfi dəyişdirmək qabiliyyətini də təmin edir. LGK yarıaktiv lazer tuşlama başlığından, termal batareyadan, qanad idarəetmə sistemindən və arxa quyruqdan ibarətdir. Sursat hədəfdən əks olunan lazer enerjisinə yönəldilir, döyüş başlığı əks olunan lazer şüasını ələ keçirir və qanadlarını lazerlə işarələnən hədəf istiqamətində yönəldir.

LGK dəqiqliyi hədəfin məhv edilməsi üçün daha az döyüş sursatının istifadəsinə imkan verir.


Texniki xüsusiyyətlər:

Məsafə: 12 km;
Hündürlük: 0-12 km;
Enmə sürəti: 1.2 Max;
Dəqiqliyi: 10 m;
Müşahidə bucağı: 15°;
Döyüş başlığı: 225 kq MK-82 və ya 1000 kq-lıq MK-84.


"Poyraz" daşıyıcısı


Döyüş bölgəsindəki 155 mm-lik özüyeriyən "Fırtına" haubitsalarını qısa bir zamanda döyüş sursatı ilə təmin etmək üçün ASELSAN tərəfindən hazırlanan "Poyraz" sursat təchizat vasitəsi də "Barış Pınarı" əməliyyatında aktiv istifadə edilir. "Poyraz", döyüş sursatlarının tez bir zamanda maşının özünə yüklənməsinə, atəş mövqeyinə çatdırılmasına və təyin edilən haubitsaya təkrar yüklənməsinə imkan verir. Sursatların həm daşıyıcıya, həm də haubitsaya yüklənməsi avtomatik rejimdə baş verir. ASELSAN-ın bu maşınlara quraşdırdığı idarəetmə və rabitə sistemi sayəsində ekipaj sursat təchizatı nöqtələri, dost və düşmən bölmələri, komanda məntəqəsinin koordinatları barədə məlumatları rəqəmsal xəritə üzərində əldə edir. Vasitə tabe olduğu komandirdən aldığı səsli və ya rəqəmsal əmrlərə uyğun olaraq fəaliyyət göstərir, maşındakı Qlobal Yerləşdirmə Sistemi (GPS) sayəsində istədiyi nöqtəyə sürətlə hərəkət edə bilir.


Hər bir "Fırtına" divizionu üçün 1 ədəd, batareyaların isə hərəsi üçün 1 ədəd "Poyraz" sursat təchizatı vasitəsi istifadə edilir. 96 ədəd 155 millimetrlik NATO döyüş sursatının daşınması üçün hazırlanan vasitə, bütün istənilən ərazi şəraitində 20 dəqiqə ərzində bir döyüş dəstindən ibarət (48 ədəd) mərmini avtomatik, barıt yükünü isə yarıavtomatik rejimdə "Fırtına" haubitsasına yükləyir.

50 ton döyüş kütləsi və 750 at qüvvəsinə malik mühərrik sayəsində "Poyraz" kobud ərazi şəraitində bir çən yanacaqla təxminən 360 kilometr hərəkət etmək qabiliyyətinə malikdir.


Mərmilərin ötürülməsi sistemi elektriklə çalışır. Avtomatik rejimdə yükləmə prosesi, bu məqsədlə cəlb edilən şəxsi heyətin sayını minimuma qədər azaltmağa imkan verib. Döyüş sursatlarının növünə və miqdarına görə, inventar uçotu aparılır və üst komanda mərkəzlərinə onlayn olaraq ötürülür. Sürücünün önündəki paneldə nəqliyyat vasitəsinin idarə edilməsinə dair bütün məlumatlar əks edilir. Mühərrik interfeysi bölməsindən alınan mühərrikə dair məlumatlar da sürücüyə bu panel vasitəsilə təqdim edilir.


İnventarizasiya məlumatlarının əlaqəli üst komandanlığa anında ötürülməsi də mümkündür. Naviqasiya və rəqəmsal xəritə dəstəyi, VHF/FM taktiki tezlik sıçramalı radiostansiya maşının əlaqə imkanlarını genişləndirir.

Ərazi şərtlərində çalışmaq üçün MIL-STD-810G standartına uyğun dizayna malikdir. Hər cür iqlim və ərazi şəraitində çalışa bilən "Poyraz" hərbi rabitə protokollarına uyğun hazırlanıb, müxtəlif növ nəqliyyat vasitələrinə və ya platformalara inteqrasiya edilə bilər. Sursatların təchizatı gecə şəraitində belə həyata keçirilə bilər.


Dörd fərqli mexanizmin eyni vaxtda avtomatik idarə edilməsi, 16 fərqli hərəkət nöqtədə avtomatlaşdırma, 4 fərqli mexanizmin müstəqil və ya sinxron çalışmasına imkan verən idarəetmə arxitekturası, nasazlıq vəziyyətində nəqliyyat vasitəsindən mərmi boşaldılmasını təmin etmək üçün yükləmənin mexaniki olaraq həyata keçirilməsinin mümkünlüyü "Poyraz" sursat təchizatı vasitələrinin üstün keyfiyyətlərindəndir.

"Akkor Pulat"


TSQ-nin əməliyyatlara cəlb etdiyi M60M tanklarının ASELSAN şirkətinin istehsalı olan "Akkor Pulat" aktiv qoruma kompleksi ilə təchiz olunması da diqqətlərdən yayınmadı. "Zeytun Budağı" əməliyyatının ilk günlərində Afrinin yüksək dağlıq ərazilərində aktiv mühafizə kompleksi ilə təchiz olunmayan "Leopard-2A4" və "Sabra" tanklarından istifadənin xoşagəlməz nəticələri, Türkiyə hərbi rəhbərliyini bu sahədəki vəziyyəti kökündən dəyişdirmək qərarına səbəb oldu.

Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin 54 milyon avroluq sifarişi ilə ASELSAN tərəfindən "Altay" ilk milli tankı üçün hazırlanan "Akkor" aktiv müdafiə kompleksi texnika ətrafında 360 dərəcəlik "qoruyucu qalxan" əmələ gətirməli və universal kompleks olmaqla digər tank platformalarına da quraşdılmağa yararlı olmalı idi.


Quraşdırıldığı texnikanı öndən və yan tərəflərdən mühafizə edən kompleksin aktiv faza qəfəsli radiolokatoru daim şüalanma rejimində saxlanılmalıdır. İlk baxışdan sədə gürünən "Akkor Pulat" bort EHM-indən mürəkkəb fəza hesablamaları tələb edir ki, tankın silkələnməsini və sürətini nəzərə alaraq ona qarşı uçan sursatla öz mərmisini çox dəqiqliklə görüşdürə bilsin. Yaxınlaşan düşmən raketlərini məhv etmək üçün kiçik ölçülü idarəolunmayan ələkeçirmə mərmilərindən istifadə edilir.

Bu kompleksdə tank əleyhinə qumbara və ya tank əleyhinə idarəolunan raketləri aşkar etmək üçün yan tərəflərdə yerləşdirilən, hər yarımkürədə azimut görüntü zonasına malik, aktiv fazalı və dairəvi RLS-dən istifadə edilir. Radarlar 40 GHz tezliyində yüksək dəqiqlikli Ka-diapazonunda fəaliyyət göstərir, bu isə 30 metrə qədər yaxınlaşan hədəfləri bir neçə santimetrə qədər dəqiqliklə müşayiət etməyə imkan verir.


Kompleksin mərmiləri radiolokasiya tipli partlayıcı ilə təchiz olunur. Dairəvi RLS istiqamət diaqrammasını təyin edərək mərmisini hücum edən TƏİR-in bir neçə santimetrliyində aktivləşdirir. Türkiyə ordusunun istifadəsində Ukraynada Polşanın "Şerşen" kompleksinin istehsal lisenziyası əsasında hazırlanan "Zaslon-L" aktiv qoruma kompleksləri də mövcuddur. Komplekslərin hər ikisinin təxmini dəyəri 600 min dollara yaxındır.

SARP


Türkiyənin ASELSAN şirkətinin istehsalı olan SARP (Stabilized Advanced Remote Weapon Platform - Uzaqdan idarəolunan sabit qabaqcıl silah sistemi) bu əməliyyatlarda bir neçə zirehli texnikalarda və sabit sistemlərdə quraşdırılaraq hava, quru və asimmetrik hücumlardan müdafiə üçün tətbiq olunur.


SARP sistemi aşağıdakı əsas üstün xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir:

- gecə və gündüz müşahidə,
- avtomatik rejimdə hədəf aşkarlama və izləmə,
- hərəkətdə olarkən belə hərəkətli hədəflərə dəqiq atəş açmaq imkanı,
- yüksək dəqiqlikli məsafə ölçmə,
- ballistik hesablama,
- mərmi sərfiyyatına nəzarət mexanizmi,
- zəif aşkarlanma (yüksəkliyi 70 sm),
- yüngül çəki (silahsız və sursatsız üst platforma 165 kq, alt platforma isə 50 kq-dır),
- mexaniki rejimdə də çalışa bilməsi,
- MIL-STD-810F standartlarına və EMI/EMC üçün beynəlxalq standartlardan da yüksək olan ABŞ-ın MIL-STD-461E elektromaqnit standartlarına uyqunluq,
- xarici sensorlar və idarəetmə nəzarət sistemləri ilə inteqrasiya edilən interfeys və s.



Yuxarıda sadalan imkanlar və xüsusiyyətlərə malik olan SARP sistemi, qabaqcıl uzaqdan idarəetmə funksiyası ilə döyüşən heyətin təhlükəsizliyini ən üst səviyyədə qorumağa qadirdir.

SERHAT

"Barış Pınarı" əməliyyatında tətbiq edilən digər bir silah sistemi ASELSAN tərəfindən hazırlanan SERHAT minaatan aşkarlama vasitəsidir. SERHAT 360° əhatə dairəsinə malik, birbaşa görünüş zonasında yerləşən minaatanlardan atılan mərmiləri izləyərək onların atəş və düşəcəyi nöqtələrini hesablayan radar sistemidir. Sistem modulyar bir dizayna malikdir, onu üçayaqlı üzərində, qüllədə, binanın damında və ya nəqliyyat vasitəsi üzərində yüksələ bilən maçtaya quraşdırmaq olar. Suriyada SERHAT radarlarının zirehli "Cobra" vasitələrinə inteqrasiya edilən versiyalarından istifadə edilir.


Onun hazırlanmasına ASELSAN tərəfindən 2011-ci ildən başlanıb, 2014-cü ildə isə sınaqları keçirilərək TSQ-yə təhvil verilib. Minaatan atəş nöqtələrini yüksək dəqiqliklə aşkar edə bilən daşınan radar sistemlərinin 20 ədədi artıq quru qoşunlarının istifadəsindədir.

Texniki xüsusiyyətləri:

Fəaliyyət tezliyi: L diapazonu;
Aşkarlama əsafəsi: 6 km-dən çox;
Gücü: 24 VDC ± 10%.


Ətraf mühit şəraiti:

Hərbi standartlara uyğunluq: MIL-STD-810 G və MIL-STD 461E;
Fəaliyyət temperaturu: -32°C/+ 50°C;
Saxlama temperaturu: -40°C/+60°C;
Rütubət, yağış, toz, qum və titrəməyə davamlı.



Ümumi xüsusiyyətləri:

- Yan tərəfdə və qüllədə dairəvi elektron daramalı aktiv anten;
- Eyni anda 5 atəşin aşkarlanması;
- Komanda və İdarəetmə Sistemi ilə inteqrasiya (ADOP-a bənzər);
- Məsafədən idarəetmə imkanı;
- Avtomobil naviqasiya dəstəyi;
- Ərazi darama qabiliyyəti;
- Ərazi tanıma xüsusiyyəti;
- Sektorun müəyyənləşdirilməsi;
- Xəritədə istiqamətlərin göstərilməsi;
- Radioelektron mühafizə sistemi;
- Modulyar dizayn.
- SERHAT minaatan aşkarlama vasitəsinin cihazları sistemin özü tərəfindən yoxlanılır.


ASELPOD


ASELSAN istehsalı olan ASELPOD müasir döyüş aviasiya vasitələri üçün hazırlanan yeni nəsil izləmə və hədəfləmə sistemidir. 2006-cı ildə tam milli kapital və imkanlarla hazırlanan hədəf sistemi Türkiyənin HHQ-si ilə bərabər bir çox müttəfiq ölkələrin, o cümlədən Pakistanın JF-17 qırıcılarında tətbiq edilir. Son əməliyyatlara qatılan yerli helikopterlərin məhz bu hədəf sistemləri ilə təchiz olunduğu məlumdur. Beynəlxalq bazarda da üstünlük verilən ASELPOD sistemi Türkiyənin bu məhsulu dünyada istehsal edən dördüncü ölkə mövqeyinə sahiblənməsinə imkan verdi.

Sistem əldə etdiyi görüntüləri kamera, sensor və lazer sistemlərinin, həmçinin emal və analiz alqoritminin köməyi ilə təhlil edə bilir və dəqiq coğrafi mövqe məlumatlarını hesablayır. Nəticələr barədə mərkəzi stansiyaya və pilota dərhal məlumat verilir. Bu xüsusiyyətlər sayəsində pilotu təhdid edən elementlərin aşkarlanması və məhv edilməsi asanlaşır.


Türkiyə mühəndisləri tərəfindən hazırlanan xüsusi naviqasiya alqoritmlərinin köməyi ilə hədəfin trayektoriyasını və sürətini çox dəqiq müəyyənləşdirmək mümkündür. Platforma avtomatik nizamlanma xüsusiyyətinə malikdir. İnfraqırmızı və digər videoların etibarlı qeyd edilməsi üçün sərt disk qurğusu mövcuddur. 1.5 milyon dollara yaxın ixrac dəyərinə malik olduğu ehtimal edilən hədəf sistemi sərt hava şəraitində belə üstün bir sabitliyi təmin edən quruluşa sahibdir. Bütün hava şəraitində sabit müşahidəni təmin edə bilir.

Texniki xüsusiyyətləri:

Sensor qətnamələri IR: 640×512; TV: 768×576
Baxış bucaqları IR: 0.8° - 4.0° - 28°; TV: 0.8° - 4.0 °
Əhatə bucaqları: 360° davamlı
Hündürlük: + 45° - -150° qədər
Lazer hədəf işarələyən və məsafəölçənin dalğa uzunluğu: 1064 mm
Təkrar tezliyi: 20 Hz-ə qədər
Lazer nöqtə izləyicisi dalğa uzunluğu: 1064 mm
Rabitə interfeysi: MIL-STD-1553B
Video İnterfeysi: 2 ədəd video çıxışı (RS-170) və 1ədəd video girişi
Güc interfeysi: 115 VAC 400 Hz və 28 VDC
Diametri: 430 mm
Uzunluğu: 2350 mm
Kütləsi:240 kq


MPT-76, MPT-55 və KNT-76

MKEK şirkətinin 7.62x51 mm çapa və 4.1 kq kütləyə malik MPT-76 tüfəngləri 600 metrlik effektiv atəş məsafəsinə malikdir. Hazırda Türkiyə Ordusu əməliyyatlarda MPT tüfənginin 5.56x45 mm-lik yeni hücum tüfəngi versiyasının iki fərqli modelindən də istifadə edir. Bu tüfənglər əvvəlki döyüş əməliyyatlarında da istifadə edilib.


Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin piyada tüfəng ehtiyacını qarşılamaq məqsədi ilə Mexanika və Kimya Sənayesi korporasiyası tərəfindən yerli imkanlarla istehsal olunan MPT-76 silahında bütün atıcı silahlarda ən geniş istifadə olunan AR15 tipli mexanizmdən istifadə olunur. MPT-76 tam avtomatik silahdır. Dəqiqədə təxminən 650 mərmi ata bilən MPT-76 piyada tüfəngi, 7.62×51 mm diametrli döyüş sursatından istifadə edir. Silah 4.1 kq çəkiyə, 92 sm ümumi uzunluğa və 41 sm lülə uzunluğuna sahibdir.


600 mertədək effektiv və 1200 metrədək maksimum atəş məsafəsinə malik MPT- 55 tüfəngində 5.56 mm çaplı mərmilərdən istifadə edilir.

Türkiyəli mühəndislərin patentləşdirdiyi təhlükəsizlik sistemi sayəsində tüfəngin nişan alma lövhəsində və əl qundağında yer alan qurğuya NATO standartlarında istehsal edilən bütün növ optik məhsullar birləşdirilə bilir. Daha əvvəl bəhs etdiyimiz "AK40-GL" lüləaltı qumbaraatanları həm MPT-76, həm də MPT-55 tüfənglərinə quraşdırıla bilir.


KNT-76 snayper tüfəngləri bu ilin sentyabr ayında Suriya sərhədlərində yerləşən zirehli hərbi hissələrin silahlanmasında diqqətləri cəlb etmişdi. 2016-cı ildən TSQ silahlanmaya qəbul etdiyi 7.62 mm-lik NATO mərmili KNT-76 snayper tüfənglərini də bu əməliyyatda istifadə edir. KNT-76 yarıavtomatik əməliyyat sisteminə malikdir.

Silahın çapı 7.62 mm;
Mərmisi 7.62x51 mm-lik NATO;
Kütləsi 4.7 kq;
Uzunluğu 1000 mm;
Effektiv atəş məsafəsi 800 metr;
Lülə yivlərinin sayı 6 ədəd;
Mərminin ilkin sürəti 800 m/s.



Snayper tüfəngi ağır çəkisi və uzaq məsafəsi, piyada tüfəngləri isə qısa lüləsi və yüngül çəkisi ilə fərqlənir.

Türkiyəli mühəndislərin patentləşdirdiyi təhlükəsizlik sistemi sayəsində tüfəngin nişan alma lövhəsində və əl qundağında yer alan qurğuya NATO standartlarında istehsal edilən bütün növ optik məhsullar birləşdirilə bilir. Daha əvvəl bəhs etdiyimiz AK40-GL lüləaltı qumbaraatanları həm MPT-76, həm MPT-55, həm də KNT-76 tüfənglərinə quraşdırıla bilir.

"Bora-12"


Türkiyənin MKEK şirkətinin 2008-ci ildən istehsal etdiyi 7 .62 mm-lik "Bora-12" snayper tüfəngləri eninə sürüşən və dönən çaxmaq iş prinsipinə əsasən hazırlanır. Bu tüfənglərdən əvvəl olduğu kimi bu əməliyyatlarda da istifadə edilir.

Texniki xüsusiyyətləri:

- Kütləsi 6 kq;
- Uzunluğu 1200 mm;
- Lülənin uzunluğu 660 mm;
- Mərmisi 7.62×51 mm NATO;
- Çapı 7.62 mm;
- İlkin mərmi sürəti 860 m/san;
- Maksimum effektiv atəş məsafəsi 1200 m;
- Xəzinə 10 mərmi.


Nəticə

Türkiyənin bu əməliyyatlarda tətbiq etdiyi silah sistemlərinin yerliliyi 80 faizdən yüksəkdir. Təbii ki, bir yazı ilə əməliyyatlarda istifadə edilən bütün silah sistemlərini əhatə etmək mümkün deyil. Burada iştirak edən hər bir qoşun növünün hər bir hərbi hissəsi, bəzən isə hər bir bölməsi onlarla müxtəlif texnika, silah və avadanlıqlardan istifadə edir. Buna görə də yazıda yalnız Türkiyə istehsalı olan, yeni texnologiyalara əsaslanan və döyüş əməliyyatlarının gedişinə təsir edə biləcək silah və texnikaları, xüsusilə ilk dəfə hərbi əməliyyatlara cəlb edilənləri təqdim etməyə çalışdıq.

Burada adı çəkilməyən bir çox silahların sonrakı mərhələlərdə tətbiq edilməsi də mümkündür. Tətbiqi bu əməliyyatların xarakterinə uyğun gələn və döyüş sınaqları məqsədəuyğun hesab edilən silahlar arasında "Songar" və "Salgur" (hücum etməyə hazır, savaşqan) mikro zərbə dronlarının, lazer başlıqlı "Teber" raketinin, "Tanok" lazer başlıqlı sursatının, "Cida" idarəolunan yaxın mənzilli raket kompleksinin, "Karaok" qısamənzilli tank əleyhinə raket kompleksinin və s. kimi müasir silah sistemləri də yer ala bilərdi. Və yaxud "Akıncı" PUA-sından YPG-nin mərkəzi qərargahlarının birinə SOM raketinin buraxılması TSQ-nin imkanlarını nümayiş etdirməklə bərabər qırıcıların pilotsuz vasitələrlə əvəz olunması konsepsiyasının ilk praktiki tətbiqi kimi hərb tarixinə yazıla bilərdi.

Seriya istehsalına başlanan "Altay" tankının texniki pasportuna "döyüş əməliyyatlarında iştirak edib" damğasının vurulması da onun gələcək taleyində, xüsusilə ixrac potensialında mühüm əhəmiyyət kəsb edərdi.

Mənbələr:

https://www.haberler.com/cepheye-ilk-kez-cikan-silahlar-baris-pinari-12517722-haberi/
https://www.yenisafak.com/ekonomi/milli-sistemden-mehmetcige-taktik-2807247
https://www.ensonhaber.com/tskya-teslim-edilen-ilk-korkutun-gorevi-yeri-belli-oldu-2016-11-01.html
https://www.ahaber.com.tr/galeri/teknoloji/mpt-76ya-uyumlu-yerli-bomba-atarlar-ak40-gl-tsk-hizmetinde/12
https://www.defenceturk.net/40mm-atom-programlanabilir-muhimmat
https://www.aselsan.com.tr/ATOM_40_mm_Yuksek_Hizli_Akilli_Muhimmat_2622.pdf
https://www.defenceturk.net/t-300-kasirga
http://www.millisavunma.com/bmc-vuran-4x4-cok-amacli-zirhli-arac/
https://www.otokar.com.tr/tr/urunler/arma-8x8-tekerlekli-zirhli-arac
https://www.stm.com.tr/tr/urunler/alpagu
https://www.stm.com.tr/tr/urunler/kargu
https://www.iha.com.tr/haber-istihbarat-gorevlerinde-yer-alan-serce-2-teknofestte-802036/
https://savunmasanayist.com/yazilar/turkiyenin-tanksavar-fuzeleri-umtas-l-umtas-omtas-karaok-ve-tanok/
http://www.millisavunma.com/roketsan-fuzelerinin-teknik-ozellikleri/
http://www.millisavunma.com/roketsan-mam-l-ve-mam-c/
http://www.millisavunma.com/aselsan-lgk-lazer-gudum-kiti/
http://www.millisavunma.com/poyraz-muhimmat-araci/
https://savunmasanayist.com/turk-savunma-sanayi/pulat-aktif-koruma-sistemi/
http://savunmasanayi.org/aselpod-milli-goz/
https://www.sabah.com.tr/galeri/turkiye/baris-pinari-harekatinda-turk-silahli-kuvvetlerinin-kullandigi-yerli-ve-milli-silahlar/11
https://www.bmc.com.tr/savunma-sanayi/kirpi/teknik-ozellikler?tab=kirpi2-4x4
https://www.cnnturk.com/turkiye/tsk-munbic-sinirina-takviye-guc-gonderiyor
https://www.ahaber.com.tr/galeri/teknoloji/mpt-76ya-uyumlu-yerli-bomba-atarlar-ak40-gl-tsk-hizmetinde/6
https://www.takvim.com.tr/galeri/teknoloji/baris-pinari-harekatinda-kullanilan-yerli-ve-milli-silahlar-cepheye-ilk-kez-cikan-silahlar/2


Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: TSQ   Barış-Pınarı