Bu proseslər, analitiklərin fikrincə, ABŞ-nin Avropanın öz təhlükəsizliyini özü təmin etməli olduğu çağırışlarına cavabdır. Almaniya kansleri Fridrix Mertsin “diplomatik imkanlar tükənib, hər şey döyüş meydanında həll olunacaq” bəyanatı Qərbin yeni xəttini rəsmi şəkildə təsdiqlədi. Almaniya artıq Ukraynada orta mənzilli ballistik raketlərin istehsalına başlayır, avqustda isə Türkiyə istehsalı Pilotsuz Uçuş Aparatlarının (PUA) zavodu fəaliyyətə başlayacaq.
Bu fon Rusiya üçün həyəcanvericidir. Moskva artıq açıq şəkildə “güc hüququna” üstünlük verdiyini etiraf edir. Dövlət mediası isə Avropanı “tarix boyu olduğu kimi, “Rusiya” sözünü eşidəndə başağrısı keçirməyə məcbur edəcək vəziyyətə” gətirməyin vacibliyini vurğulayır. Bütün bunların fonunda Cənubi Qafqazda – Ermənistanla Azərbaycan arasında gedən sülh danışıqları daha da həssas xarakter daşıyır.
Əgər ötən günlərdə Azərbaycanın xarici siyasət məsələləri üzrə köməkçisi Hikmət Hacıyev “biz Ermənistanla hərbi qarşıdurmanı diplomatik müstəviyə keçirməyi bacardıq, bu, böyük nailiyyətdir” deməklə danışıqların tonunu müəyyənləşdirmişdisə, Əbu-Dabidə keçirilmiş görüş artıq bu prosesin konkret mərhələyə keçdiyini göstərdi.
Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, tərəflər dövlətlərarası münasibətlərin normallaşdırılması gündəliyinin bütün aspektlərini müzakirə ediblər. Görüşdə əldə olunan razılaşmalar əsasında müəyyən edilib ki, bu formatda dialoq davam etdirilməli və nəticə yönümlü olmalıdır. Tərəflər sərhədin delimitasiyası sahəsində əldə olunmuş irəliləyişi müsbət dəyərləndirərək, müvafiq komissiyalara əməli işlərin davam etdirilməsi barədə tapşırıq veriblər.
Bundan əlavə, Ermənistan və Azərbaycan rəhbərləri qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi tədbirlərinin davam etdirilməsi və iki ölkə arasında birbaşa danışıqların intensivləşdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Hər iki lider BƏƏ Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyana görüşün təşkili və qonaqpərvərliyə görə təşəkkürlərini bildiriblər.
Lakin bu sülhə gedən yol hələ də tam aydın deyil. Sual açıq qalır: İrəvan bu qərarları nə qədər müstəqil şəkildə verir? Rusiya iki əsrdən artıqdır ki, Cənubi Qafqazda mövcuddur və onun regiondakı maraqları, xüsusilə də bu günkü “müharibəyə hazırlıq vəziyyəti” fonunda, sabah Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinə nə qədər təsir göstərə bilər, bilinmir. Çünki heç kim zəmanət verə bilməz ki, sabah Kreml və Avropa hansısa qlobal razılaşmaya gəlməyəcək və bu razılaşma Cənubi Qafqaz üçün yeni reallıqlar yaratmayacaq.
Bugünkü danışıqlar, ümidverici olsa da, münaqişənin tam həlli demək deyil. Çünki İrəvan sonadək bu tempi qorumağı bacarmalıdır. Habelə hazırda regional sülh üçün iradə nümayiş olunub, bu isə hərbi qarşıdurmadan çıxış üçün ilkin və vacib şərtdir.
Aqil Məmmədov
Ordu.az
