Hava Müharibələrində Yeni Era: İHA-300 ER PUA-ları Necə Strateji Ballistik Gücə Çevirir? (VİDEO+FOTOLAR)
Oxunub: 372
11:07
20 İyun 2026
Müasir münaqişə mühitində hava gücü yalnız “hava-hava” və ya “hava-yer” hücum silahları ilə məhdudlaşmır. Artıq insansız uçuş aparatları və müxtəlif hava platformaları da strateji dərinlikdə qüvvə multiplikatoru funksiyasını yerinə yetirir. Bu kontekstdə Türkiyənin müdafiə sənayesi şirkətlərindən olan ROKETSAN tərəfindən hazırlanmış İHA-300 ER ballistik raket sistemi həm döyüş təyyarələrindən, həm də Pilotsuz Uçuş Aparatlarından (PUA) buraxılması üçün nəzərdə tutulmuş yeni nəsil hava platforması raketi kimi ön plana çıxır. Bu sistem xüsusilə 500 kilometrdən artıq məsafədə yerləşən strateji hədəfləri effektiv şəkildə vurmaq qabiliyyəti ilə diqqət çəkir.
Bu raket əvvəlki İHA-122 və İHA-230 modellərinin imkanlarından əldə edilən konstruktiv həllərdən istifadə etməklə hazırlanıb və daha uzun mənzilə, eləcə də daha böyük döyüş başlığı tutumuna malik genişləndirilmiş mənzilli (Extended Range - ER) versiya kimi qiymətləndirilə bilər.
Ümumi Əməliyyat Xüsusiyyətləri
Aşağıda İHA-300 ER silah sisteminin ümumi xüsusiyyətləri maddələr şəklində təqdim olunur:
- Həm PUA-lara (məsələn, “Akıncı”), həm də döyüş təyyarələrinə (məsələn, F-16) inteqrasiya edilə biləcək şəkildə hazırlanıb.
- İnteqrasiya platformanın daşıma qabiliyyətinə və aerodinamik birləşdirmə nöqtələrinə uyğun olaraq həyata keçirilir.
- Strateji və taktiki hədəflərə uzaq mənzilli zərbə endirmək imkanı verir (komanda mərkəzləri, radarlar, hava hücumundan müdafiə sistemləri, logistika infrastrukturu və s.).
- Təhlükəsiz məsafədən atəş açaraq düşmənin hava hücumundan müdafiə imkanlarının fəaliyyət zonasından kənarda qalmağa şərait yaradır.
- İHA-300 radioelektron maneə sistemlərinə qarşı müdafiə imkanlarına malik GNSS dəstəkli ətalətli istiqamətləndirmə qabiliyyəti sayəsində hədəfə yüksək dəqiqliklə yönəlir.
- Sistem “atdım-unutdum” prinsipi ilə fəaliyyət göstərir.
- Düşmən mövqelərinin dərinliklərinə daxil olmadan kritik tapşırıqların yerinə yetirilməsi üçün istifadəçiyə imkan yaradır.
Texniki Xüsusiyyətlər
Aşağıdakı siyahı İHA-300 ER raketinin məlum olan və açıq mənbələrdə paylaşılmış texniki parametrlərini əhatə edir:
- Uzunluğu: təxminən 5 metr
- Kütləsi: təxminən 900 kq
- Gövdə çapı: təxminən 370 mm (bu ölçülər buraxılan döyüş başlıqlarının daşınmasını və aerobalistik sabitliyin təmin edilməsini optimallaşdırmaq məqsədilə müəyyən edilib).
Effektiv mənzil:
- Təxminən 350 km (daha aşağı hündürlüklərdən buraxılış zamanı)
- 500 km-dən artıq (daha yüksək hündürlüklərdən buraxılışlar daxil olmaqla)
Mənzil buraxılışın həyata keçirildiyi hündürlükdən və sürətdən asılı olaraq dəyişə bilər.
Mühərrik:
- Bərk yanacaqlı raket mühərriki (yüksək sürətlənmə və sürətli reaksiya imkanı)
Aerobalistik quruluş sayəsində yüksək sürət və uzaq mənzil bir arada təmin edilir.
İdarəetmə Sistemləri:
- GNSS (Qlobal Mövqeləndirmə Sistemi) dəstəkli INS (Ətalətli Naviqasiya Sistemi)
- Bəzi mənbələrdə televiziya kameralı axtarış başlığı kimi əlavə sensor variantlarının mövcud olduğu qeyd edilir.
Bu quruluş hədəfə yüksək dəqiqliklə yönəlmə imkanı yaradır.
Döyüş Başlığı Növləri:
- Yüksək partlayış qabiliyyətli (HE)
- Qəlpəli
- Nüfuzedici döyüş başlıqları
Döyüş başlığının kütləsinin 150 kq-dan artıq olduğu ehtimal edilir.
Fərqləndirilmiş Taktiki Dəyər
Ənənəvi “hava-yer” raketləri ilə müqayisədə İHA-300 ER PUA platformalarının hücum dərinliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.
Xüsusilə uzaq mənzilli ballistik quruluşu sayəsində düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin effektiv fəaliyyət zonasından kənardan hədəfə zərbə endirməyə imkan verir.
Qanadlı raketlərlə müqayisədə daha aşağı xərc tələb edən uzaq mənzilli həll təqdim etməsi hədəflənir.
Müxtəlif platformalara inteqrasiya olunma qabiliyyəti əməliyyat çevikliyini artırır.
İHA-300 ER ballistik raketi müasir müdafiə mühitində hava platformalarına (həm ekipajlı, həm də insansız) uzaq mənzilli strateji zərbə qabiliyyəti qazandıran bir sistem kimi ortaya çıxır. Onun fiziki və texniki parametrləri, hədəfləmə və atış profilində nümayiş etdirdiyi göstəricilər müasir döyüş meydanında ciddi təsir yaratmaq potensialına malikdir. Xüsusilə 500 km-dən artıq mənzil qabiliyyəti və müxtəlif platformalarda istifadə imkanı bu silah sistemini öz sinfində mühüm rəqabət üstünlüyünə malik vasitələrdən birinə çevirir.