Ordu.az xəbər verir ki, “Anduril Industries” tərəfindən hazırlanmış YFQ-44A ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin Kooperativ Döyüş Təyyarəsi (Collaborative Combat Aircraft/CCA) proqramı çərçivəsində “Edvards” Hava Bazasındakı sınaqlarla kritik bir mərhələni geridə qoyub.
Eksperimental Əməliyyat Bölməsi (EOU) ilə birlikdə aparılan bu təlim pilotsuz döyüş təyyarəsinin prototipdən etibarlı döyüş gücünə çevrilməsi prosesində “oyun kitabı”nın yazıldığı ilk sahə sınağı olub.
Təlimin ən diqqətçəkən məqamı “Anduril” personalının sistemi tamamilə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin operatorlarına təhvil verməsi olub. Hərbi şəxsi heyət təyyarənin gündəlik uçuşlarını, eniş-qalxma əməliyyatlarını və texniki xidmətini birbaşa özü idarə edib. Bu proses “Anduril”in “mürəkkəb sistemləri sadə əməliyyat prosesləri ilə təqdim etmə” strategiyasının sahədə təsdiqləndiyini göstərib. Şirkətin sözlərinə görə, prototip müqaviləsindən iki il, ilk yarıavtonom uçuşdan isə cəmi altı ay sonra bu səviyyəyə gəlinməsi proqramın misli görünməmiş sürətlə irəlilədiyini göstərir.
“Anduril” inkişaf prosesinin əvvəlində ən çətin hissə olan avtonomiyaya fokuslanmaq qərarı verib. Bütün taksi və uçuş sınaqlarının ən əvvəldən etibarən yarıavtonom şəkildə aparılması Hərbi Hava Qüvvələri personalının minimum təlimlə təyyarəni idarə edə və ona texniki xidmət göstərə bilməsini təmin edib. Bu erkən fokuslanma Hərbi Hava Qüvvələrinə təyyarəni erkəndən “döyüşçülərin əlinə” vermək imkanı yaradıb, bu da doktrina formalaşdırılması və etimadın qurulması prosesini sürətləndirib.
YFQ-44A ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin ACE (Agile Combat Employment) konsepsiyasının mərkəzində yer alır. Bu konsepsiya təyyarələrin böyük bazalar əvəzinə kiçik və çevik nöqtələrə paylanaraq sağqalma qabiliyyətinin artırılmasını hədəfləyir. Təlimdə önə çıxan logistika inqilabları bunlardır:
Minimal infrastruktur: Əvvəllər nəhəng sabit infrastruktur tələb edən əməliyyatlar “Anduril”in “Menace-T” (komanda, idarəetmə, rabitə və hesablama) həlli sayəsində cəmi iki “Pelican” çantası və bir noutbuk ilə idarə olunub.
Kiçik heyət: Sadə avadanlıq arxitekturası və avtomatik proqram təminatı yoxlamaları sayəsində cəmi bir neçə günlük təlim keçmiş azsaylı texnik təyyarəni uçuşlar arasında sürətlə növbəti missiyaya hazırlaya bilib.
Paylanmış əməliyyatlar: Simulyasiya edilmiş bir “irəli əməliyyat bazası”ndan (Forward Operating Base) uçuşlar həyata keçirilərək təyyarənin məhdud insan resursu və avadanlıqla saxlanıla bildiyi sübut olunub.
YFQ-44A Edvardsdakı sınaqlarını tamamlayaraq Cənubi Kaliforniyadakı sınaq sahəsinə geri dönüb. “Anduril” və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri bu qabiliyyəti yalnız texnoloji nümayiş üçün deyil, onilliyin sonuna qədər real və çəkindirici əməliyyat gücü kimi anqarlara daxil etmək üçün çalışır. Bu sürətin arxasında duran əsas motivasiya gələcəkdə səmada yaşana biləcək mümkün münaqişəni, hələ baş verməmişdən əvvəl qarşısını alacaq qədər güclü və hazırlıqlı “pilotsuz qanad uçuşu” qabiliyyəti yaratmaqdır.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
