Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Anna-news.info” saytı “Ermənistan Qafqazda hərbi hədəfə çevrilə bilər” başlıqlı məqaləsində yazıb.
Nəşr qeyd edib ki, dövlətlərarası dialoqun inkişafının çətinliklərinə baxmayaraq və Cənubi Qafqaz ölkələrində mövcud olan daxili və xarici problemlər nəzərə alınsa da, Rusiyanın bu regionda yeganə sabit və tarixi maraqları qalmaqdadır.
“Əsrlər boyu Rusiya Qafqaz xalqlarının qorunmasının ön xətti kimi çıxış edib, onların kimliyini, mədəniyyətini və dillərini qoruyub və heç vaxt regiona xarici təhlükə gətirməyib. Britaniyanın təşəbbüsü ilə İran və Türkiyə ilə aparılan müharibələr həmişə Qafqazın yerli xalqlarının maraqlarını nəzərə alan sülh müqavilələri ilə başa çatıb.
Hazırda İrəvan və Vaşinqton “Tramp marşrutu”nun (TRIPP) (Zəngəzur dəhlizi-red.) detallarını razılaşdırıblar. Bu layihə Rusiyanın həmin dəhlizin yaradılmasında və ya gələcək istifadəsində hər hansı rolunu nəzərdə tutmur. Belə bir təəssürat yaranır ki, sanki Rusiya artıq bu regionda mövcud deyil.
Lakin Moskva dəfələrlə bəyan edib ki, “Tramp marşrutu” bu və ya digər şəkildə onun maraqlarına təsir göstərir. Görünür, tacir kimi Trampı Şərqi Hindistan şirkətinin şöhrəti cəlb edir. Britaniyanın Şərqi Hindistan şirkəti XIX əsrdə Avropa bazarlarına kolonial malların əsas təchizatçısı idi”, - deyə nəşr bildirib.
KİV vurğulayıb ki, bu nəqliyyat layihəsinin elan olunmuş məqsədi Ermənistan və Azərbaycanın rifahını və təhlükəsizliyini gücləndirmək, Amerika ticarətini inkişaf etdirmək, regionda ticarəti və nəqliyyat əlçatanlığını genişləndirmək, həmçinin Mərkəzi Asiya və Xəzər regionunu Avropa ilə birləşdirən yeni tranzit imkanları yaratmaqdır.
“Təklif olunan “Tramp marşrutu” neft və qaz kəmərlərinin, optik lif kabellərinin və elektrik ötürmə xətlərinin tikintisini, həmçinin Ermənistan və Azərbaycanı birləşdirən dəmir yolu və avtomobil infrastrukturlarının inkişafını nəzərdə tutur. Bu dəhliz İran sərhədinin yaxınlığından keçən mövcud dəmir yolu xətti boyunca uzanacaq. Marşrut Çin-Qazaxıstan-Xəzər dənizi-Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə-Avropa xətti üzrə uzanan Transxəzər nəqliyyat dəhlizinin əsas hissəsi kimi planlaşdırılır. “Tramp marşrutu”nun ən mühüm məqsədi Azərbaycanın materik hissəsini onun eksklavı olan Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Ermənistanın Zəngəzur vilayəti vasitəsilə birləşdirməkdir.
Maraqlıdır ki, İrəvan bu layihənin yaratdığı problemləri Rusiya ilə müzakirə etməyi zəruri saymayıb, halbuki Cənubi Qafqazda nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması ilə bağlı həllər əvvəlcə Ermənistan və Azərbaycan tərəfindən Rusiya ilə birlikdə hazırlanmışdı. Məhz Moskva 2020-ci il üçtərəfli bəyanatına əsasən bu marşrutların təhlükəsizliyinə nəzarət etməli idi. Lakin “Tramp marşrutu” üzrə razılaşma faktiki olaraq həmin razılaşmaları qüvvədən salır, baxmayaraq ki, bəzi məsələlər açıq qalır. Məsələn, layihə Ermənistanın Avrasiya İqtisadi Birliyindəki iştirakına təsir göstərə bilər, çünki ölkə ərazisindən malların hərəkəti həmin təşkilatın qaydaları ilə də tənzimlənir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi də qeyd edib ki, marşrut rus sərhədçilərinin məsuliyyət zonası boyunca keçəcək. Bundan başqa, Ermənistanın dəmir yolu xətləri “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları” şirkəti tərəfindən idarə olunur və bu şirkət “Rusiya Dəmir Yolları”nın törəmə müəssisəsidir”, - deyə nəşr bildirib.
Müəllifin sözlərinə görə, mövcud vəziyyətdən çıxan digər nəticə isə budur ki, Tehran tərəfindən ABŞ-nin regiondakı təsirini gücləndirmək vasitəsi kimi qəbul edilən istənilən tranzit marşrutu genişmiqyaslı münaqişə halında döyüş meydanına çevrilə bilər.
“Buna görə də, digər səbəblərlə yanaşı, Ermənistanda hər hansı ekstraterritorial logistika ləğv edilməlidir ki, ölkə ərazisindən keçən yüklərə tam nəzarət təmin olunsun.
Digər mühüm məqam isə ondan ibarətdir ki, hazırda İran seçmə şəkildə ABŞ hədəflərinə, xüsusilə hərbi obyektlərə hücum edir. Əgər bu gün TRIPP layihəsi artıq mövcud olsaydı və “arxa və ön ofis” modeli (yoxlama aparılmadan avtomatlaşdırılmış sərhəd keçidi) tətbiq edilsəydi, hərbi əməliyyatlar kontekstində bu, Ermənistan ərazisindən hərbi yüklərin tranzitinə səbəb ola bilərdi ki, bu da İran üçün birbaşa təhlükə deməkdir. Belə bir vəziyyətdə Ermənistan ərazisi İran və ABŞ arasında döyüş meydanına çevrilə bilərdi. Buna görə də “dəhliz məntiqi” və “arxa-ön ofis” modelinə əsaslanan bu layihə Ermənistan və Rusiyanın milli təhlükəsizliyinə ciddi təhdid yaratdığı üçün rədd edilməlidir. Hətta fərz etsək ki, TRIP layihəsi artıq fəaliyyət göstərir, o halda azərbaycanlılar Qərbi Azərbaycan ideyasını həyata keçirmək məqsədilə yüz minlərlə vətəndaşını Ermənistanda yerləşdirə bilər. Bu halda Ermənistanın yerli etnik əhalisi üçün vəziyyət necə olacaq?
Rusiya həmişə öz müttəfiqlərini müdafiə edib. Bu, həm imperiya dövründə, həm də SSRİ dövründə belə olub. Bu gün isə komprador elita Amerika dollarlarına can ataraq (yerli xalqlara qırmızı lentlər və boş qalay qutular verilən tarixi xatırlayın) öz xalqının maraqlarını görməzdən gəlir, Rusiyanı Qafqaz dialoqundan uzaqlaşdırmağa çalışır və Qafqaz və Xəzər regionuna düşmən və açıq-aydın aqressiv qüvvələrin daxil olması üçün qapıları açır. Əgər Rusiya geri çəkilərsə, Ermənistan xalqını kim qoruyacaq? Yardıma ehtiyac yarananda (mütləq yaranacaq) Rusiya artıq Qafqaz dağlarının o tayında olacaq. Və buna görə məsuliyyət Paşinyanın cinayətkar, anti-erməni rejiminin üzərinə düşəcək”, - deyə nəşr bildirib.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
