Tanınmayan “Dnestryanı”nı strateji əhəmiyyətə malik yeni qaynar nöqtəyə və ya Ukrayna müharibəsinin yeni dalğasının alovlanmasına çevrilə bilər ki, bu da vəziyyətə, buna görə həmçinin beynəlxalq reallıqlara prinsipcə yeni “keyfiyyət” verə bilər. Tanınmayan “Dnestryanı parlamenti” Rusiyaya müraciət edib, Moldovanın güclənən təzyiqlərinə qarşı kömək etməyə çağırıb.
Rusiyanın bu çağırışa necə cavab verəcəyi hələ bəlli deyil, lakin çətin ki, “Dnestryanı parlamentarilər” ən azından əvvəlcədən razılıq olmadan kömək çağırışı göndərərdilər. Dnestryanı bölgənin Rusiya ilə sərhədi yoxdur. O, Ukraynanın Odessa vilayəti ilə həmsərhəddir. Əgər Rusiya köməyə tələssə və bu yardım hərbi xarakter daşısa, bu, Moskvanın Xerson vilayətinin öz nəzarəti altına keçmiş hissəsindən Dnestryanıya quru yolu açmağa çalışacağı demək olacaq. Bu həm də Ukraynanın Qara dənizdən tamamilə kəsiləcəyi anlamına gələcək.
Bu, təbii ki, hadisələrin inkişaf ssenarisidir, lakin Rusiya Dnestryanı bölgəyə “kömək” etməyə başlasa, bunun həyata keçiriləcəyinə şübhə yoxdur. Bu gün Dnestryanı bölgədə bir neçə yüz rus sülhməramlı var, eyni zamanda Sovet dövründən qalan çoxlu silah və sursat var. Eyni zamanda xatırlamaq yerinə düşər ki, hələ 2022-ci ilin aprelində Rusiya Federasiyası Mərkəzi Hərbi Dairəsinin komandanı vəzifəsini icra edən Minnekayev “xüsusi hərbi əməliyyat”ın yeni mərhələsini elan edib, bunun məqsədlərindən birinin Dnestryanı bölgə ilə quru əlaqəsi yaratmaq olduğunu qeyd edib.
Təbii ki, bundan sonra Ukrayna cəbhəsində vəziyyət Rusiya üçün kifayət qədər çətinləşdi və 2022-ci il Ukraynanın üstünlüyü ilə keçdi, lakin 2023-cü ildə mənzərə əksinədir və Rusiyanın öz məqsədinə “qayıtması” istisna edilmir. Bunun praktik olaraq həyata keçirilməsi mərhələsi başlayacaqmı və məqsədə çatmaq mümkün olacaqmı? Əlbəttə, bu, sualdır, lakin bu gün açıq şəkildə gündəmdədir və ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsünün bəyanatı da buna dəlalət edir.
Hadisələr bu istiqamətdə inkişaf edərsə, bu, Ukrayna müharibəsində strateji əhəmiyyət daşıyan yeni mərhələnin başlaması anlamına gələcək və bu da öz növbəsində Qafqazın təhlükəsizlik rejiminə yeni təsir dalğası gətirə bilər. Bu dalğa necə olacaq? Sözsüz ki, müzakirə edilməli olan müxtəlif ssenarilər ola bilər. Lakin bir şey şübhəsizdir ki, dalğa hadisələrin inkişafının qeyri-müəyyənliyini və gözlənilməzliyini artıracaq.
Bəlkə də aydındır ki, Rusiya qarşısına belə bir strateji məqsəd qoyaraq, “Qafqaz arxası”nı, belə demək mümkündürsə, ikinci cəbhə risklərindən təmin etməyə çalışmalıdır. Digər tərəfdən, əgər Rusiya qarşısına Ukrayna-Dnestryanı bölgə istiqamətində belə bir məqsəd qoyarsa, bu məqsədə mane olmaq üçün Ermənistan tərəfindən Rusiyaya zərbə vurmağa cəhd etmək ehtimalı xeyli artacaq. Bu halda Moskva bir qayda olaraq nəinki riskləri idarə etməyə, rəsmi İrəvanın Qərblə aparılan hərbi danışıqlarını ciddi təhlil etməyə çalışacaq, həm də bunun qarşısını almaq üçün qabaqlayıcı tədbirlər görəcək.
Firuz Bağırov
Ordu.az
