Fidan Aİ-Türkiyə münasibətlərinin mürəkkəbləşməsini tarixi şəraitlə əlaqələndirib və hətta din fərqini xatırladıb. O, təbii ki, bunu tamamilə fərqli söhbət mövzusu hesab edib. Təbii ki, bu, diplomatik taktikadır. Əhəmiyyətli olan fərqli tarixi yol seçmək niyyətinin çox açıq şəkildə ifadə olunmasıdır ki, bu da Türkiyənin Aİ-nin siyasətini qəbul etmək niyyətində olmadığını açıq şəkildə göstərir. Rusiya Prezidenti Putinin Ankaraya səfəri gözlənilir. Tərəflər əsasən iqtisadi və enerji məsələləri olan danışıqların gündəmini açıblar.
Türkiyə və Rusiyanın iqtisadi çətinlikləri var. Putin və Ərdoğan “qaz habı” və “Akkuyu” AES-in tikintisi ilə bağlı məsələləri müzakirə edəcəklər. İqtisadçılar bundan tərəflərin nə qazanacağını mühakimə edə bilərlər, problem sırf peşəkardır. Amma Türkiyə xarici işlər nazirinin yeni tarixi yol seçməklə bağlı müşahidəsi geosiyasi, konseptual görünür.
Ötən ilin sonundan bəri Türkiyə mətbuatı bir neçə dəfə açıq şəkildə yazıb ki, Rusiya və Türkiyə yeni geosiyasi əhəmiyyət kəsb edən müqavilə imzalamalıdırlar. Tərəflər arasında belə müzakirələr başlayıbmı? Əsas olan budur. Rusiya İranla strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalamağa yaxındır. Yanvarın 24-də İran Prezidenti Ankaraya gedib. İl ərzində Türkiyə Prezidentinin Tehrana qarşılıq səfəri edəcəyi güman edilir.
Türkiyənin xarici işlər naziri iqtisadi əməkdaşlığa alternativ dedikdə nəyi nəzərdə tutur? Əgər bu, Aİ-yə alternativdirsə, o zaman Türkiyə ilə sərhədə yaxın yeganə iqtisadi mühit, rusiyalı ekspertlərin müəyyən etdiyi kimi, Avrasiya İqtisadi Birliyi (AİB) və ya Avrasiya ümumi bazarı olaraq qalır. İran artıq AİB, faktiki olaraq Rusiya ilə hərtərəfli azad ticarət sazişi imzalayıb. Ərdoğan-Putin danışıqları Türkiyəni AİB-ə yaxınlaşdıra bilərmi?
Qeyd edək ki, Türkiyə və Azərbaycan da yaxın iqtisadi tərəfdaşlardır. Azərbaycan Rusiya ilə iqtisadi, enerji və kommunikasiya əlaqələrini inkişaf etdirir ki, bundan Rusiya-İran kommunikasiyası da faydalanır. Nə proqnozlaşdırılır və ya bunlar nəyə gətirib çıxara bilər? Türkiyə iqtisadiyyatı nə dərəcədə Aİ-dən asılıdır, əhəmiyyətli diversifikasiyaya nail olmaq mümkündürmü? Bunlar ciddi təhlil tələb edən suallardır.
Asif Cəfərov
Ordu.az
