Bunu Rusiya Xarici İşlər naziri Sergey Lavrov 21 aprel tarixində Qorçakov Xalq Diplomatiyasına Dəstək Fondunun nümayəndələri ilə video-konfrans formatında keçirilən dəyirmi masadakı müzakirələr zamanı söyləyib.
“Madrid prinsipləri var, Rusiya Federasiyası tərəfindən 2010-2011-ci illərdə “Kazan sənədi” kimi tanınan hazırlanan sənədlər var. Ötən ilin aprelində Rusiya, Ermənistan və Azərbaycanın xarici işlər nazirlərinin Moskvada həmsədrlərin iştirakı ilə keçirilən iclasında təqdim olunan layihələr var və hazırda aktiv şəkildə müzakirə olunur”, - deyə Lavrov bildirib.
Lavrov aydınlıq gətirərək qeyd edib ki, bu sənədlər birinci mərhələdə daha aktual məsələləri, Dağlıq Qarabağ ətrafındakı bir sıra rayonların azad edilməsi və nəqliyyat, iqtisadi və digər kommunikasiyaların açılması ilə mərhələli yanaşma əsasında bir həll yolu nəzərdə tutur.
O, bu sənədlərin imzalanmasının BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrasında ciddi bir addım olacağına inandığını bildirib.
“Əminəm ki, bu sənədlərin imzalanması ilə bağlı bir qərara gəldikdən sonra, bu, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icrası yolunda əhəmiyyətli bir addım olacaq. Bu, bəhs etdiyimiz və bir daha təkrar edirəm ki, müharibəyə son qoymağı və razılığa gəlməyi tələb edir.
Danışıqlara başladılar, indi razılaşmalıyıq. ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrləri olaraq məhz buna səy göstəririk”, - deyə Lavrov vurğulayıb.
Bundan əlavə, Lavrov ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı danışıqlar formatını yaxşı və faydalı adlandırıb.
“Məhz bu çərçivədə Təhlükəsizlik Şurası müharibəni dayandırmağa və razılığın əldə olunmasına çağırış edib”, - deyə Rusiya XİN rəhbəri bildirib.
Beləliklə, artıq bir ildir ki, danışıqlar masasında konkret təkliflər müzakirə olunur. İndiyə qədər Ermənistan hakimiyyəti müxtəlif məqamlarda konkret təkliflərin olmadığını bildirsə də, Rusiyanın ATƏT-in Minsk Qrupundakı nümayəndəsi, uzun müddət Dağlıq Qarabağ sülh prosesində iştirak edən peşəkar diplomat Lavrov təkliflərin olduğunu, üstəlik bəzi təfərrüatları açıq şəkildə ictimaiyyətə açıqlayıb.
2019-cu ilin 15 aprel tarixində Moskvada Ermənistan, Azərbaycan və Rusiya Xarici İşlər nazirləri Zöhrab Mnatsakanyan, Elmar Məmmədyarov və Sergey Lavrov bir araya gəldilər. Bu görüşdə ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri İqor Popov, Stefan Viskonti, Endryu Şoffer, həmçinin ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi Anjey Kasprşik də iştirak edib. Moskva danışıqları qapalı keçirildi.
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyində əvvəlcə Rusiya və Ermənistan Xarici İşlər nazirləri görüşdülər, ardınca Ermənistan, Azərbaycan və Rusiya xarici işlər nazirləri arasında üçtərəfli danışıqlar keçirildi. Daha sonra ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrləri və ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsi danışıqlar prosesinə qoşulmuşdu. Danışıqlardan əvvəl Rusiya Xarici İşlər nazirinin müavini Qriqori Karasin ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərini və ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsini qəbul etdi.
Rusiya tərəfinin təşəbbüsü ilə baş tutan Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan Xarici İşlər nazirlərinin Sergey Lavrov, Elmar Məmmədyarov və Zohrab Mnatsakanyanın Moskva görüşü zamanı sərhəddəki və təmas xəttindəki cari vəziyyət müzakirə edilmişdi. Humanitar sahədə əməkdaşlığın qurulması perspektivləri də müzakirə edilmişdi. Sazişin fundamental problemləri barədə də fikir mübadiləsi aparılmışdı. Ermənistan və Azərbaycanın xarici işlər nazirləri Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin siyasi və diplomatik yollarla həlli istiqamətində səylərini davam etdirməyə qərarlı olduqlarını bir daha təsdiqlədilər.
Ermənistan XİN-dən verilən məlumata görə, xüsusilə kənd təsərrüfatı dövründə münaqişə zonasında vəziyyətin daha da sabitləşməsinə maraq göstərilib. Tərəflər, həmçinin məhbusların qohumlarının tərəflərin ərazisinə gəlməsinə icazə vermək üçün qarşılıqlı əsaslarla tədbirlər görmək barədə razılığa gəliblər.
Nazirlər insanlar arasında, o cümlədən media nümayəndələrinin qarşılıqlı səfərləri yolu ilə təmasların qurulması üçün əməli tədbirlər görməyə hazır olduqlarını bildirdilər.
Rusiya Xarici İşlər Naziri və ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrləri bölgədə davamlı sülhün bərqərar olmasına yönəlmiş vasitəçilik missiyasına sadiq olduqlarını bir daha təsdiq ediblər. Görüş iştirakçıları yaxın vaxtlarda təmasların davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Beləliklə, Rusiyanın himayəsi altında aparılan danışıqlarla Moskva nizamlama prosesində addımların həyata keçirilməsində və onların saxlanılmasında qarant rolunu öz üzərinə götürdü.
Qeyd edək ki, Moskvada qeyd olunan danışıqlardan əvvəl Rusiya tərəfi Qarabağ məsələsini gündəmdə saxlayırdı. Federasiya Şurasının sədri Valentina Matvienko Bakıya rəsmi səfər etmişdi. Rusiya deputatları ilə görüşdə prezident İlham Əliyev Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə bağlı bir məsələ qaldırmışdı.
“Rusiyanın mövqeyi belədir. Problemin hərbi həlli yoxdur, yalnız diplomatik bir yolu var. Rusiya güzəştə getmək üçün müxtəlif formatlarda mümkün olan hər şeyi etdi”, - deyə Valentina Matvienko bildirdi. Daha sonra Matvienko, məsələnin aprelin əvvəlində Rusiya və Azərbaycan prezidentləri arasında telefon danışığı zamanı müzakirə olunduğunu xatırladaraq, Ermənistan, Azərbaycan və Rusiya Xarici İşlər Nazirləri və ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin 15 apreldə Qarabağla görüşünü diqqətə çatdırmışdı.
“Sədr qeyd edib ki, Azərbaycan Rusiyanın ən etibarlı tərəfdaşıdır. Bunu əməli işlə təsdiqləmək lazımdır. İlham Əliyevin 2018-ci ildə Rusiyaya səfəri zamanı 15 yeni hökumətlərarası saziş imzalanmış, ötən il isə iki ölkə prezidentləri arasında altı görüş keçirilmişdir”, - deyə Matviyenko bildirib və əlavə edib ki, “addım-addım, birlikdə kompromisə nail olub, irəli gedə və həll yolu əldə edə biləcəyik”. O əmin edib ki, Moskva Qarabağ məsələsini diqqət mərkəzində saxlamağa davam edəcək.
Onu da qeyd edək ki, ötən ilin aprelində Moskvadakı görüş və Lavrovun iştirakı barədə ilk olaraq rəsmi Bakı aprelin əvvəlində məlumat verib.
Azərbaycanın Xarici İşlər naziri Elmar Məmmədyarov bildirib ki, yaxın gələcəkdə Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirləri və həmsədrlər səviyyəsində görüş barədə məlumat veriləcək.
“Düşünürəm ki, Sergey Viktoroviç (Lavrov-red.) də iştirak edəcək”, - deyə Məmmədyarov bildirmişdi.
Münaqişənin nizamlanması işində irəliləyişə nail olmağın zəruriliyinə işarə etmişdi.
“Ümumi anlayış budur ki, Dağlıq Qarabağın həllində irəliləyişə ehtiyac var, əks təqdirdə bu mümkün deyil”, - deyə Azərbaycanın XİN rəhbəri bildirib.
Məmmədyarovun sözlərinə görə, ötən gün Moskvada rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovla görüşü zamanı (MDB Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclasında) həm ikitərəfli münasibətləri, həm də münaqişənin həllini müzakirə edib.
Artıq aydın idi ki, Rusiya tərəfi yalnız Qarabağ nizamlanması prosesinə “barmaqları nəbzdə” tutmaqla yanaşı, danışıqlar prosesini idarəetmə rolunu da öz üzərinə götürür və bu, Bakı üçün çox əlverişli haldır, çünki Rusiyanın fəaliyyəti yalnız görüşlərə, bəyanatlar vermə prosesini təmin etməyə əsaslanmırdı.
Rəsmi Moskvanın verdiyi açıqlamalar Rusiya tərəfinin Qarabağ nizamlanması prosesində həqiqətən gözə çarpan nəticələr gözlədiyinə dair bir ildən çox vaxt sərf etdiyini deməyə əsas verir.
Alpər Mövludoğlu
Ordu.az
