ALP 300-G S diapazonunda fəaliyyət göstərən yerli və milli uzun mənzilli erkən xəbərdarlıq radar sistemidir. AESA (Aktiv Elektron Daramalı Antena Qrupu) texnologiyasını və rəqəmsal şüa formalaşdırma (digital beamforming) imkanlarını birlikdə istifadə edərək hava ilə nəfəs alan hədəfləri, ballistik raketləri, qanadlı raketləri, eləcə də aşağı radara görünmə sahəsinə malik “stealth” platformalarını aşkar etmək qabiliyyətinə malikdir.

İlk təhvili 2024-cü il mayın 20-si Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə həyata keçirilib və yerli müdafiə sistemləri ailəsinin kritik həlqələrindən biri kimi mövqelənib.


Texniki xüsusiyyətlər

Tezlik diapazonu: S-Diapazon
AESA modulları: təxminən 4 000 ədəd T/R modulu (“GaN” əsaslı)
Sürətli qurulma: təxminən 30 dəqiqə
Platforma uyğunluğu: 8×8 taktiki nəqliyyat vasitələri, C-130/A400M ilə daşına bilmə
Fəaliyyət müddəti: 24/7, 99,9% istifadə hazırlığı
MTBCF: təxminən 3 000 saat
Məlumat emalı: 500 rəqəmsal rabitə, saniyədə 81 DVD
RCC və ECCM: “Frequency agility”, “sidelobe” (blanking/nulling)
Milli MOD5/S Uzun Mənzilli Dost-Düşmən Tanıma Sistemi (IFF)
STANAG-4193 NATO standartına uyğunluq
Proqram təminatı və patentlər: 435 mindən çox kod sətri
Davamlılıq: MIL-STD-810G standartına uyğun və külək elektrik stansiyalarının təsirlərinə qarşı davamlı

Radarın ən diqqətçəkən texniki xüsusiyyətlərindən biri “GaN” (Qallium Nitrid) əsaslı təxminən 4 000 ədəd ötürücü/qəbuledici (T/R) moduldan ibarət antena quruluşudur. Bu sayədə həm yüksək güc istehsalı təmin edilir, həm də modul quruluş sayəsində sistem nasazlıqlara qarşı olduqca davamlı olur. Antenanın tam darama qabiliyyəti yalnız üfüqi deyil, şaquli istiqamətdə də elektron darama aparmağa imkan verir. Bu isə fırlanan mexanizmlərə ehtiyac olmadan hədəflərin sürətli şəkildə aşkarlanması deməkdir. Bundan əlavə, radarın rəqəmsal arxitekturası sayəsində tezlik dəyişdirmə, anti-radiolokasiya müdafiəsi, yan lobların basdırılması və külək elektrik stansiyalarının yaratdığı təsirlərin filtrasiyası kimi qabaqcıl elektron əks-tədbir (ECCM) imkanları mövcuddur.


Qurulma müddəti baxımından da olduqca praktik olan ALP 300-G cəmi 30 dəqiqə ərzində əməliyyat vəziyyətinə gətirilə bilir. 8×8 taktiki təkərli platformalara inteqrasiya edilə bilən radar eyni zamanda C-130 və A400M tipli nəqliyyat təyyarələri ilə daşına biləcək şəkildə hazırlanıb. Bu xüsusiyyəti sayəsində yalnız sabit obyektlərdə deyil, mobil əməliyyat ssenarilərində də effektiv istifadə edilə bilər.

Sistemin proqram təminatı infrastrukturu da avadanlıq qədər diqqətəlayiqdir. Təxminən 435 000 sətirdən ibarət yerli proqram kodu və 20-yə yaxın patentləşdirilmiş texnologiyası ilə ALP 300-G ASELSAN-ın elmi-tədqiqat və inkişaf potensialını əks etdirir. Bundan başqa, radar NATO standartlarına uyğun MOD-5/S Dost-Düşmən Tanıma (IFF) sistemləri ilə inteqrasiya edilmiş şəkildə işləyə bilir. Bu inteqrasiya həm milli, həm də müttəfiq qüvvələrlə koordinasiyalı hava müdafiəsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.


Əməliyyat xüsusiyyətləri

- Uzun mənzildə geniş təhdid spektrinə qarşı effektiv fəaliyyət
- Çox aşağı radara görünmə sahəsinə malik hədəflərin uzaq məsafədən aşkarlanması və izlənməsi
- Ballistik raketlərin aşkarlanması və izlənməsi
- Üfüqi və şaquli oxlarda elektron darama
- Bərk cisimli güc gücləndirici texnologiyası
- Rəqəmsal şüa formalaşdırılması
- Müxtəlif taktiki əməliyyat rejimləri
- Hədəflərin təsnifatlandırılması qabiliyyəti
- Lokal və uzaqdan radar idarəetməsi
- Performans qiymətləndirmə alt sistemi
- İdarəetmə və xəbərdarlıq mərkəzlərinə, eləcə də NATO ACCS sisteminə inteqrasiya
- Hava və raket müdafiə sistemlərinə inteqrasiya
- Taktiki rabitə şəbəkələri ilə uyğunluq
- Qabaqcıl elektron mühafizə tədbirləri və kibertəhlükəsizlik
- Anti-radiolokasiya raketlərinə qarşı müdafiə tədbirləri
- 10 ton sinfinə məxsus taktiki təkərli nəqliyyat vasitələri ilə daşına bilmə
- Qabaqcıl sistemdaxili sınaq imkanları/30 dəqiqə MTTR
- Külək enerji stansiyalarının mənfi təsirlərinə qarşı xüsusi alqoritmlər

Radarın şəbəkə mərkəzli döyüş mühitinə uyğun olaraq hazırlanmış çoxsaylı sistem inteqrasiyası qabiliyyəti sayəsində birdən çox ALP 300-G sistemi sinxron şəkildə fəaliyyət göstərərək geniş ərazilərdə effektiv müşahidə həyata keçirə bilir. Bunun nəticəsində radarlar sanki vahid böyük radar kimi fəaliyyət göstərərək təhdidlərin aşkarlanması, izlənməsi və hədəfin digər sistemlərə ötürülməsi kimi kritik vəzifələri yerinə yetirə bilir.


Strateji baxımdan nəzər saldıqda ALP 300-G-nin Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin “Çoxtəbəqəli Milli Hava və Raket Müdafiə Sistemi” arxitekturasının mühüm hissəsinə çevrildiyi görünür. SİPER kimi qabaqcıl hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə birbaşa inteqrasiya oluna bilən radar erkən xəbərdarlıq zəncirinin əsas həlqəsi kimi fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, külək turbinləri və dağlıq ərazilər kimi radar görüntüsünə təsir göstərə biləcək obyektləri ayırd edə bilən qabaqcıl alqoritmləri sayəsində mülki infrastrukturla da uyğun fəaliyyət göstərə bilir.

Beynəlxalq müqayisələrdə ALP 300-G-nin İtaliya, Fransa və ABŞ mənşəli analoqları ilə müqayisədə həm mənzil, həm ayırdetmə qabiliyyəti, həm də məlumat emalı potensialı baxımından üstünlüklər təqdim etdiyi vurğulanır. Bu isə yalnız hərbi imkanlar deyil, həm də Türkiyənin müdafiə ixracatı baxımından mühüm potensial yaratdığını göstərir.

ALP 300-G Türkiyə müdafiə sənayesinin çatdığı mühəndislik səviyyəsini və texnologiya istehsalı imkanlarını əks etdirən mühüm sistemdir. Radar yalnız hava müşahidə vasitəsi deyil, eyni zamanda Türkiyənin hava məkanını çoxtəbəqəli, inteqrasiya edilmiş və qabaqcıl texnologiyalara əsaslanan şəkildə qoruma iradəsinin konkret göstəricisidir. Qabaqcıl AESA arxitekturası, mobillik xüsusiyyətləri və radioelektron mübarizə şəraitinə davamlılığı sistemi həm hərbi əməliyyat mühitində, həm də ixrac potensialı baxımından strateji dəyərə çevirir.

ALP Radar ailəsinin yeni üzvləri olan ALP 500-G sabit erkən xəbərdarlıq radarı, ALP 600-G yüksək irtifa radarı və ALP 400-G uzun mənzilli radar layihələri üzrə işlər davam etdirilir.

Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az