Ötən həftə döyüş sahəsində taktiki toqquşmaların sayı azalıb. Ukrayna Baş Qərargahının məlumatına görə, Ukrayna qüvvələri gündə orta hesabla 120-140 döyüş aparıb, bu da əvvəlki həftənin 200-dən çox toqquşma göstəricisindən xeyli azdır.
Ukrayna ordusu rəsmi şəkildə Rusiya qoşunlarının Pokrovska daxil olduğunu etiraf edib. Şəhərdən yayılan açıq mənbəli görüntülər ağır şəhər döyüşlərini əks etdirir. Elit Rusiya döyüş birləşmələri Ukrayna Pilotsuz Uçuş Aparatı (PUA) operatorlarını hədəf almaqla yanaşı, yəqin ki, Ukraynanın informasiya üstünlüyünü və kəşfiyyat-zərbə imkanlarını da sıradan çıxarmağa çalışır. Ötən yay Ukrayna mənbələri şəhərdə Rusiya diversiya qruplarını müəyyən etmişdi. Pokrovsk hələ də Ukraynanın şərq müdafiəsi üçün əsas strateji nöqtə sayılır.
Rusiya Xersonu çoxsaylı raket sistemləri (MLRS) ilə vurub, dinc sakinləri bilərəkdən artilleriya atəşi altına alıb. Kupyansk, Orixiv, Vovçansk və Liman istiqamətlərində də ağır döyüşlər davam edib.
Bundan əlavə, Rusiya Hərbi Kosmik Qüvvələri (VKS) raket və PUA zərbələrini geniş miqyasda davam etdirib. Qışın yaxınlaşması ilə Ukraynada genişmiqyaslı enerji kəsintiləri müşahidə olunur.
2. PUA müharibəsində yeniliklər
Dron texnologiyasındakı yeni inkişaflar döyüş sahəsini formalaşdırmağa davam edir. Açıq mənbəli kəşfiyyat məlumatları Rusiyanın PUA-larını ələ keçirmək üçün hazırlanmış radioelektron mübarizə sistemi ilə təchiz olunmuş pilotsuz quru vasitəsini (UGV) yaratdığını göstərib. Bu yeni platformanın görüntüləri göstərir ki, robotlaşdırılmış müharibə yeni mərhələyə qədəm qoyub, UGV-lər artıq PUA əleyhinə “yumşaq məhvetmə” sistemləri kimi çıxış edir. Bu hesabat açıq mənbələrdən yeni məlumatlar əldə edildikcə sistemin cəbhə xəttində tətbiqini izləməyə davam edəcək.
Ukraynanın bir neçə ələ keçirilmiş platformadan topladığı PUA qalıqları göstərir ki, Rusiya ordusu İran istehsalı olan “Şahed” PUA-larını Çin istehsalı olan kamera sistemləri və radio əlaqə modulları ilə təchiz edir. Bu təkmilləşdirmələr PUA operatoruna real vaxtda uçuş trayektoriyasını dəyişmək imkanı verir və təxminən 200 kilometr məsafədən hədəf düzəlişlərini yerinə yetirməyə imkan yaradır.
Əvvəllər “Şahed” PUA-ları əsasən əvvəlcədən proqramlaşdırılmış, bir istiqamətli hücum vasitələri idi. Lakin canlı video bağlantısı və komanda “uplink” sistemləri sayəsində bu PUA-lar artıq iri nəqliyyat kolonları və ya stansiya məntəqələrindəki hərəkətli hədəflərə qarşı daha təsirli silaha çevrilir. Bu, Ukraynanın arxa cəbhə fəaliyyətinə və logistik xəttlərinə ciddi təhdid yaradır.
3. Ukrayna üçün İsveçin “Gripen” qırıcıları
Oktyabrın 22-də Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski İsveçin Baş naziri Ulf Kristerssonla görüşmək üçün Stokholma səfər edib. Zelenskinin səfərinə JAS-39 “Gripen” döyüş təyyarəsinin və “GlobalEye” hava müşahidə platformasının istehsalçısı olan “Saab” şirkətinə ziyarət də daxil olub.
Diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, Ukrayna və İsveç rəsmiləri hava müharibəsi sahəsində uzunmüddətli əməkdaşlıq barədə niyyət məktubu imzalayıblar. Tərəflər Ukraynanın İsveçdən 100-150 yeni “Gripen” təyyarəsi almaq niyyətində olduğunu təsdiqləyiblər. Əgər bu razılaşma tam həyata keçərsə, İsveç tarixində ən böyük hərbi təyyarə ixrac müqaviləsi olacaq. Kristersson qeyd edib ki, Avropada dondurulmuş Rusiya aktivləri bu sazişin maliyyələşdirilməsinə kömək edə bilər, eyni zamanda müttəfiq ölkələrdən də töhfələr gözlənilir. Lakin o, yekun razılığa gəlmək üçün hələ çox iş görülməli olduğunu vurğulayıb.
“Gripen” təyyarəsinin texniki xüsusiyyətləri Ukrayna üçün ideal hesab olunur. İsveç Hərbi Hava Qüvvələri öz doktrinasını hava üstünlüyünü qoruyaraq geniş yayılmış magistral yollardan fəaliyyət göstərmək üzərində qurub. “Gripen” bu konsepsiyaya tam uyğunlaşdırılıb: cəmi iki yardımçı maşın, altı nəfərlik texniki heyət və bir mütəxəssis ilə döyüşə hazır vəziyyətdə saxlanıla bilər. O, -60°C-yə qədər temperaturda fəaliyyət göstərə bilir. Bundan əlavə, “Gripen” Rusiya qırıcılarını və hava hücumundan müdafiə sistemlərini pozmaq üçün nəzərdə tutulmuş radioelektron mübarizə kompleksinə malikdir.
Bununla belə, müşahidəçilər anlamalıdırlar ki, “Gripen” razılaşması Ukraynanın uzunmüddətli hazırlığını gücləndirəcək addımdır. Ukraynaya indi, dərhal, hava məkanını qorumaq üçün döyüş təyyarələri lazımdır. “Gripen” razılaşmasının real təsiri bir neçə ildən sonra özünü göstərəcək və bu, Kiyevin təcili strateji ehtiyaclarını qarşılamır.
4. Gələn həftələrdə nəyə diqqət yetirmək lazımdır?
Pokrovskda Rusiya hücumu: İndi Rusiya qüvvələri şəhərin kənarına daxil olduqdan sonra vacib məsələ odur ki, onların arxasınca gələn ağır zirehli bölmələr Ukrayna müdafiəsində yaranan boşluqlardan istifadə edə biləcəkmi? Ukrayna ordusu yəqin ki, məhdud rus hücumunu dəf etmək üçün əlavə qüvvələr göndərəcək.
Rusiyanın qış hücum ritmi: Ukraynada artıq geniş enerji kəsintiləri başlayıb və bu, sərt qış öncəsi kritik vəziyyət yarada bilər. Nəticədə, Rusiya qüvvələrinin hava hücumları gələn həftələri Ukrayna xalqı üçün xüsusilə təhlükəli edə bilər.
Firuz Bağırov
Ordu.az
