“İllərlə Ermənistanı ruhlandıranlar, bölgədə yaşayan insanların əziyyətindən bəhrələnənlər əslində ən böyük zərəri Ermənistanın özünə vurdular. Onlar qeyri-real arzuların alovunu yandıraraq, erməniləri istismar etdilər, onları təminatsızlığa məhkum etdilər. Ermənistan bu reallığı dərk etməli və qəbul etməlidir. Erməni xalqı və onun idarəçiləri öz təhlükəsizliyini min kilometrlərlə uzaqlarda deyil, qonşuları ilə sülh yaratmaqda axtarsaydı, daha yaxşı olardı”, - deyə Ərdoğan bildirib. Əlbəttə, Türkiyə lideri Ermənistanı kimlərin ruhlandırdığını və arzularla yaşatdığını, əslində isə istismar etdiyini və əziyyətə saldığını açıqlamayıb.
Təbii ki, bununla bağlı qiymətləndirmələr çox fərqli ola bilər, amma Ərdoğanın açıqlamasının sətirində ola bilsin ki, status-kvonun qorunub saxlanmasına işarə var. Bəs Ermənistana bununla bağlı “qeyri-real arzuları” kim verib? Məsələ burasındadır ki, Ermənistanın status-kvo məsələsində “ümid”i geniş mənada təhlükəsizlik sistemi məsələsində olduğu kimi, açıq şəkildə Rusiyaya olub. Üstəlik, Ermənistan Rusiya ilə müqavilələr imzalayıb ki, bu da həmin “ümid”in çərçivəsini genişləndirib.
Yeri gəlmişkən, bunlardan biri Ərdoğanın sərt mövqeyi nəticəsində futbol diplomatiyasının və Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşması vasitəsilə yeni regional vəziyyət qazanmaq imkanının mahiyyətcə pozulmasından sonra imzalanıb. 2010-cu ildə Rusiya Prezidenti Medvedevin Ermənistana səfəri zamanı 102-ci hərbi bazanın müddətinin 2044-cü ilədək uzadılması haqqında saziş imzalanıb və bu hərbi bazanın sözdə məsuliyyət dairəsinin praktiki olaraq Ermənistanın bütün ərazisinə “yayılması” müddəası diqqətəlayiqdir.
Bu kontekstdə Ermənistan-Rusiya Birgə Hərbi Qrupu da yaradıldı. Qrupun tərkibinə Ermənistan tərəfdən beşinci ordu korpusu daxil edildi. Onun məsuliyyət zonası Zəngəzur idi. Üstəlik, istisna deyil ki, Ermənistan futbol diplomatiyası iflasa uğrayandan dərhal sonra bu razılaşmalara gedib.
Nəticədə Türkiyə bu gün Azərbaycanda və Qarabağda hərbi-siyasi varlığa malikdir və bu gün faktiki olaraq İrəvana təhlükəsizlik məsələlərində realist olmağı, birbaşa Ankaraya arxalanmağı təklif edir. Türkiyə bəlkə də ona işarə edir ki, regional sabitlik və təhlükəsizlik məsələsi hazırda Rusiyadan və ya Qərbdən deyil, Ankaradan asılıdır. Təbii ki, vəziyyətin qiymətləndirilməsinin ortamüddətli kontekstində Ərdoğan haqlıdır.
Asif Məmmədov
Ordu.az
