Ordu.az Paşinyanın Qarabağdakı çıxışı ilə bağlı məşhur rusiyalı analitik, tarixçi Oleq Kuznetsovla müsahibəni təqdim edir.
- Oleq Yuryeviç, bazar ertəsi günü Paşinyanın Xankəndində verdiyi açıqlamanı "Qarabağ Ermənistandır" ifadəsini necə qiymətləndirirsiniz? Bu, ictimaiyyət üçün bir oyundur, bərbad reytinqi qaldırmaq cəhdidir və ya Azərbaycana müharibə elanıdır? Axı, belə bir bəyanatdan sonra Paşinyanla danışıqlar mənasız olur və münaqişəni həll etmək üçün yalnız hərbi yol qalır?
- Sualınızla məni sərt açıqlamalara təhrik edirsiniz, bununla əlaqədar sizə Rusiya Cinayət Məcəlləsinin 354-cü maddəsinin və Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin 101-ci maddəsinin mövcudluğunu xatırladıram, onlar müharibəyə aşkar çağırışlara görə məsuliyyət nəzərdə tutur. Buna görə mən şəxsən bu sualdan imtina edəcəm və sizə də ictimai rəylərdən və müvafiq məzmunun qiymətləndirilməsindən çəkinməyi məsləhət görürəm. Bununla əlaqədar sizə mümkün qədər rasional və siyasi cəhətdən düzgün cavab verəcəyəm: ölkənizin konstitusiyasına uyğun olaraq müharibə və barışıq məsələləri dövlət başçısı tərəfindən ən yüksək qanunverici orqanın, yəni Milli Məclisin razılığı ilə həll edilir. Buna görə də, müraciətinizi mənə deyil, müvafiq orqanlara ünvanlamalısınız, çünki ölkənizdə bu məsələ ilə bağlı qərar verməyə mən cavabdeh deyiləm.
- Yaxşı, mən sualı fərqli qoyacağam. Belə bir açıqlamadan sonra Azərbaycan Paşinyanla danışıqları davam etdirməlidirmi?
- Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı Ermənistanla sülh danışıqlarını davam etdirmək və ya onlara ara verilməsi ilə Dağlıq Qarabağ ətrafındakı bütün işğal edilən ərazilərin və Dağlıq Qarabağın özünün Azərbaycanın yurisdiksiyasına qaytarılması ilə bağlı Qurtuluş Savaşına başlaması qərarı, bu hərbi əməliyyatın hansı ifadə ilə adlandırılmasından asılı olmayaraq - ərazi bütövlüyünün bərpası, antiterror əməliyyatı və s. - sizin və mən - elm adamları və jurnalistlər tərəfindən deyil, Sizin ölkənizin siyasi və hərbi rəhbərliyi tərəfindən qəbul edilməlidir. Üstəlik, əcnəbi bir şəxs kimi bu mövzuda səsimi qaldırmağa heç bir mənəvi və ya hüquqi əsasım yoxdur. Məni bu mövzudan tamamilə azad edin.
Buna baxmayaraq, saytınızın oxucuları ilə bölüşmək istədiyim bir prinsipial düşüncəm mövcuddur. Şübhəsiz ki, Paşinyan belə bir bəyanatla, Ukraynanın cənub-şərqindəki vəziyyətə köklənir, Qarabağı "LDXR", Ermənistanı - Rusiya və Azərbaycanı isə Ukrayna təsəvvür edir. Bununla yanaşı, o, bir vacib məqamı nəzərə almır - Rusiyanın "LDXR"dəki mövqeyi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən pislənilir, Azərbaycanın Qarabağla bağlı mövqeyi isə nəinki qınanmır, əksinə tam dəstəklənir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının dörd qətnaməsi var ki, bunlarda Qarabağ ətrafındakı ərazilərin işğal olunduğu və buna görə də onların Azərbaycanın yurisdiksiyasına qaytarmaq üçün müharibə beynəlxalq hüquq baxımından qanuni, mənəvi-əxlaqi baxımdan isə təcavüzkar deyil, azadlıq hərəkatı olacaq.
- Ümumiyyətlə, ölkəsinin acınacaqlı vəziyyətdə olmasına baxmayaraq, Ermənistanın dünyanın ən güclü 20 ordusu arasında yer alacağını, effektivliyi baxımından ilk on sıradakı xüsusi xidmət orqanlarından birinə sahib olacağını bəyan edən bir adamın başında hər şey qaydasındadırmı?
- Bir il əvvəl yazdıqlarımı və şərhlərimi nəzərdən keçirsəniz, asanlıqla əmin olun ki, ötən ilin 8 may tarixindən Nikol Paşinyanın Ermənistanın baş naziri elan edildiyi zaman onu daim populist, yəni hər cür cəfəngiyatla danışan siyasətçi adlandırıram. Son 15 ayda onun haqqında fikirlərim ümumiyyətlə dəyişməyib. Paşinyanın bir fərqli xüsusiyyəti var - o, yalnız tamaşaçıların ondan bu anda eşitmək istədiklərini söyləyir.
Bu, mənə təxminən 15 il əvvəl televiziya ekranlarından yayımlanan rusiyalı siyasətçi Vladimir Jirinovskini xatırladır: hər qadın üçün - bir kişi, hər alkoqolik üçün - bir şüşə şərab. Kütlələrə vəd olunan tərz və tonallıq, onların absurdluğu və marginallığı ilə demək olar ki, eynidir.
İndi isə real faktlara keçək. Ötən ilin noyabr ayında Amerikanın "Business Insider" jurnalı dünyanın ən yaxşı 25 ordusunun adlarını dərc etdi, burada Paşinyan iddia etdiyi 20-ci yerdə Vyetnam Silahlı Qüvvələri yerləşir. Bu ölkənin hərbi potensialının əsas rəqəmlərini göstərəcəyəm: əhalisi 96 milyon nəfər, silahlı qüvvələri 5.488.500, hərbi büdcəsi 3.365 milyard dollardır. Şəxsən mən Vyetnamın niyə belə böyük bir orduya sahib olduğunu başa düşmürəm, əksəriyyəti müasir yüksək texnoloji müharibə şəraitində banal top yeminə çevrilir, buna görə də bu parametri mötərizədən kənara qoyuram, yalnız sosial-iqtisadi göstəriciləri orta insan üçün başadüşülən göstəriciləri saxlayıram. Bununla əlaqədar iki sualım var. Birinci sual: Hazırda bütün dünyada 12 milyondan çox erməni yaşamadığı halda, Paşinyan Ermənistanı Vyetnamla insan potensialı baxımından müqayisə etmək üçün bu dünyada əlavə 80 milyon ermənini haradan tapacaq? İkinci sual daha maraqlıdır, bu məqsədlə ölkəsinin dövlət büdcəsini eyni vaxtda beş dəfə nəyin hesabına artırmaq niyyətindədir? Hazırkı Ermənistanın büdcəsi ildə təxminən 400 milyon dollar kəsir ilə indiki Vyetnamın hərbi büdcəsinin həcminə bərabərdir.
Yəni bu gün Vyetnama çatmaq üçün bütün Ermənistan, o cümlədən ordusu nə yeməli, nə içməli, nə də nəfəs almalıdır, yəni mövcud olmamalıdır ki, Vyetnam tipli ordunu saxlamaq üçün vəsait əldə edilsin. Başqa sözlə, yeni Paşinyan ordusunun yaşaması üçün bu gün bütün Ermənistan ölməlidir. Görəsən Xankəndində Paşinyanı alqışlayanların hamısı burada və indi eyni meydanda yapon samurayları kimi ölkənin şərəfini qorumaq üçün kütləvi intihar etməyə, məsələn seppuku, ya da xarakiri hərəkəti etməyə razıdırlarmı? Təəssüf ki, müasir Ermənistanın ordunu saxlamaq və bu qədər pul xərcləmək üçün, büdcə xərclərini azaltmaqdan başqa bir yolu yoxdur. Lakin bu vəziyyətdə ən maraqlısı budur ki, Paşinyan dövlət başçısı kimi həmvətənləri üçün nümunə göstərməli və əvvəlcə öz qarın boşluğunu birinci açmalıdır.
Bəhram Batıyev
Ordu.az
