Aydındır ki, Kazandakı tədbir Ukrayna müharibəsi səbəbindən Rusiyanın “beynəlxalq təcrid vəziyyətində olmadığı, Qərblə münasibətləri gərgin olsa da, Şərqdə uğurla inkişaf etdirdiyi” barədə informasiya-təbliğat fonu yaratmaq məqsədilə təşkil olunub. Ötən il də eyni məqsədlə Kazanda BRICS sammiti keçirilib, lakin bu qurumu institusional beynəlxalq təşkilata çevirmək cəhdləri hələlik uğur qazanmayıb.
Bu baxımdan Hindistanın Baş naziri Narendra Modinin “Böyük Yeddilik” sammitinə dəvət olunması xüsusilə diqqət çəkir. Hindistan “Qlobal Cənub” adlandırılan ölkələr qrupunun aparıcı dövləti hesab olunur və ya ABŞ tərəfinin ifadəsi ilə desək, “dünyanın ən böyük demokratiyasıdır”. Nyu-Dehlinin geosiyasi istiqaməti beynəlxalq siyasi gündəliyin formalaşmasına əhəmiyyətli təsir göstərir. Beynəlxalq media qeyd edib ki, “Böyük Yeddilik” sammiti çərçivəsində ABŞ Prezidenti ilə Hindistanın Baş naziri arasında görüş keçirilib.
Danışıqların yekununda Donald Tramp bəyan edib ki, Vaşinqton Hindistana “onun dayanıqlığını gücləndirmək üçün hərtərəfli dəstək göstərməyə” hazırdır. Hindistan Kəşmir məsələsinə görə mütəmadi olaraq Pakistanla silahlı toqquşmalar yaşayır. Həmin münaqişədə Pakistanı Çin dəstəkləyir.
Tramp-Modi danışıqları İranla ABŞ arasında əldə olunmuş razılaşmanın ictimaiyyətə açıqlanmasından bir gün əvvəl baş tutub. Ehtimal etmək olar ki, ABŞ Prezidenti Hindistanın Baş nazirini bu “saziş” barədə məlumatlandırıb. Hindistan Hörmüz boğazının bağlanmasından zərər görəcək ölkələrdən biridir. Nyu-Dehli uzun müddətdir ki, Fars körfəzi-Qara dəniz nəqliyyat əlaqələrinin yaradılması məsələsini müzakirə edir. İranla ABŞ arasında “barışığın” əldə olunması bu layihənin praktiki şəkildə həyata keçirilməsinə kömək edə bilər.
Təbliğat aspektindən əlavə, ASEAN-Rusiya sammitinin hansı nəticələr verəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir. Fakt budur ki, bu təşkilata üzv ölkələrin ümumi əhalisi 667 milyon nəfərdir, lakin onların illik ümumi daxili məhsulu cəmi 9,7 trilyon dollar təşkil edir. Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, “Böyük Yeddilik” ölkələrinin əhalisi 780 milyon nəfər, ümumi daxili məhsulu isə təxminən 52 trilyon dollardır.
“Böyük Yeddilik” sammitinin “kuriozu”nu “Reuters” agentliyinin şərhçisi yumorla belə ifadə edib: “Bir neçə il əvvəl dairəvi masadakı səkkizinci yer Rusiya Prezidentinə ayrılırdı, bu gün isə həmin yerdə Vladimir Zelenski əyləşir”.
Asif Cəfərov
Ordu.az
