Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə “Defence Blog” məlumat yayıb.
Qeyd olunub ki, bu tələb Soyuq müharibədən sonrakı dövrdə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Konqresə təqdim etdiyi ən kəskin illik qanadlı raket tədarük artımlarından biri kimi önə çıxır və sülh dövrü büdcə planlarının nəzərdə tutmadığı sürətlə azalan sursat ehtiyatlarının yaratdığı təzyiqi açıq şəkildə göstərir.
Artımın miqyasının diqqətçəkən olduğu bildirilir. 2026-cı maliyyə ilində “Tomahawk” tədarük xətti ümumilikdə 257,6 milyon dollar qarşılığında yalnız 55 raketi əhatə etdiyi halda, 2025-ci ilin faktiki göstəricilərində 95,9 milyon dollar qarşılığında 20 raketin təhvil verildiyi və buna əlavə olaraq 7,1 milyon dollarlıq əlavə maliyyələşmənin ayrıldığı görünür.
Bunun əksinə olaraq, 2027-ci il tələbinin əvvəlki ilin büdcə həcmindən 11 dəfədən çox artaraq 785 raketlə miqdar baxımından 1300 faizdən artıq yüksəlişə işarə etdiyi vurğulanıb.
Tələbin arxasındakı maliyyələşdirmə modelinin müdafiə sənayesi infrastrukturunun imkanları nəzərə alınaraq formalaşdırıldığı qeyd olunub. Tələb olunan 785 raketin 58 ədədi 1,015 milyard dollar həcmində diskresion əsas büdcə hesabına, qalan 727 raket isə 1,993 milyard dollarlıq məcburi uzlaşdırma vəsaiti ilə maliyyələşdiriləcək.
Bu iki ayrı büdcə mexanizminin istifadəsi ilə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin “Raytheon”un istehsal xətlərinin qısa müddətdə qaldıra bilməyəcəyi tam güclə istehsal yükü yaratmaq əvəzinə, daha uzun müddətə yayılmış təhvil cədvəli formalaşdırmaq istədiyi bildirilib.
Yeni tədarüklə paralel olaraq mövcud “Tomahawk” inventarının modernləşdirilməsinin də mühüm yer tutduğu vurğulanıb. “Tomahawk Mods” kimi müəyyənləşdirilən 22 nömrəli xətt üzrə 2027-ci il üçün ümumilikdə 1,523 milyard dollar vəsait tələb olunur. Bunun 799,1 milyon dolları diskresion büdcədən, 724,6 milyon dolları isə məcburi uzlaşdırma maddəsindən təmin ediləcək.
2026-cı ildə bu xəttin 480,1 milyon dollar olduğu nəzərə alınsa, modernləşdirmə büdcəsinin bir il ərzində üç dəfədən çox artdığı görünür. Bu proqram sayəsində mənzil artımı, daha dəqiq naviqasiya və yeni şəbəkə mərkəzli qabiliyyətlər kimi yeniliklər yeni istehsal gözlənilmədən mövcud raketlərə inteqrasiya edilə bilir.
“Tomahawk” dəstək avadanlıqları üçün ayrılan vəsaitin də artdığı bildirilib. 2027-ci ildə 116,2 milyon dollar nəzərdə tutulan bu xətt 2026-cı ildəki 107,7 milyon dollar səviyyəsini üstələyir. Bu büdcənin yerüstü dəstək infrastrukturu, sınaq və buraxılış sistemləri, eləcə də logistika dayanıqlığını əhatə etdiyi qeyd olunub.
Beləliklə, tədarük, modernləşdirmə və dəstək elementləri birlikdə qiymətləndirildikdə, “Tomahawk” proqramı üzrə 2027-ci il ümumi investisiyasının təxminən 4,65 milyard dollara çatdığı hesablanır.
“Tomahawk”ın idarə olunan raket esminesləri və hücum sualtı qayıqlarından şaquli buraxılış sistemləri vasitəsilə atıla bilən, səsdən aşağı sürətdə, bütün hava şəraitində fəaliyyət göstərə bilən uzaqmənzilli qanadlı raket olduğu xatırladılıb.
1000 dəniz milindən artıq məsafədəki hədəfləri vura bilən sistem GPS dəstəkli ətalətli naviqasiya və relyef izləmə qabiliyyəti ilə təxminən 450 kiloqramlıq döyüş başlığını yüksək dəqiqliklə hədəfə çatdırır. Bu xüsusiyyətlərinə görə sistem Körfəz müharibəsindən etibarən ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin konvensional uzaqmənzilli zərbə imkanlarının əsas ünsürlərindən biri olaraq qalır.
2027-ci il büdcəsində modernləşdirməyə ayrılan 1,5 milyard dollardan artıq vəsaitin yeni tədarükdən ayrı olmadığı, əksinə onu tamamladığı vurğulanıb. Hərbi Dəniz Qüvvələri həm yeni raket alaraq, həm də mövcud inventarı yeniləyərək ümumi zərbə gücünü maksimum səviyyəyə çatdırmağı hədəfləyir.
Bu iki istiqamətli yanaşmanın yalnız yeni istehsala əsaslanan planlaşdırmanın ödəyə bilməyəcəyi əməliyyat ehtiyacını tarazlaşdırmaq məqsədi daşıdığı bildirilib.
P-1 büdcə sənədinin bu baxımdan mühüm dönüş nöqtəsinə işarə etdiyi qeyd olunub. Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Konqresə təqdim etdiyi mənzərə uzun illərdir davam edən nisbətən aşağı həcmli və sabit “Tomahawk” yatırımlarının artıq mövcud əməliyyat reallığını əks etdirmədiyini ortaya qoyur.
Ehtiyatların yenidən mənalı səviyyəyə qaldırılmasının keçmişdəki yüz milyonlarla dollarlıq büdcələr əvəzinə hər il milyardlarla dollarlıq davamlı investisiyalar tələb edəcəyi açıq şəkildə ifadə olunur.
Sonda isə tələbin tam şəkildə qanunvericilik prosesindən keçib-keçməyəcəyinə və xüsusilə məcburi büdcə maddələrinin planlaşdırılan qrafiklə təsdiqlənib-təsdiqlənməyəcəyinə ABŞ Konqresinin qərar verəcəyi bildirilib.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
