Ordu.az xəbər verir ki, ABŞ ordusuna məxsus CH-47F “Chinook” helikopteri bu yaxınlarda “Boeing”in “Approach-to-X” (A2X) texnologiyasından istifadə etməklə ilk “tam avtomatlaşdırılmış yaxınlaşma və eniş” əməliyyatını həyata keçirib.
Uçuş sınağı zamanı helikopter “Boeing”in “Digital Automated Flight Control System” (DAFCS) proqram təminatından istifadə etməklə dörd təkərinin hamısı ilə uçuş-enmə zolağına enib.
“Boeing” bildirib ki, manevr pilotun heç bir müdaxiləsi olmadan tamamlanıb.
A2X proqram təminatı pilotun iş yükünü azaltmaq və pilotun uçuş üstünlüklərinə uyğun “avtomatlaşdırılmış taktiki yaxınlaşmaları” mümkün etmək üçün hazırlanıb, bu da əməliyyat imkanlarını və çevikliyi artırır.
“Boeing H-47” İnsan Amilləri Mühəndisliyi üzrə rəhbər Deanna DiBernardi deyib: “Biz interfeysi və idarəetmə qanunlarını pilotların yaxınlaşmanı təbii şəkildə necə həyata keçirməsi əsasında qurduq. Məqsədimiz pilotun iş yükünü azaltmaqdır ki, ekipajlar taktiki vəziyyətdə daha çox kənara baxış şüurunu qoruya bilsin”.
İstismar zamanı uçuş heyətləri eniş zonasını seçir, son hündürlüyü havada və ya yerdə təyin edir, həmçinin yaxınlaşma bucağını və başlanğıc sürətini müəyyənləşdirirlər.
Daha sonra sistem helikopteri təyin olunmuş nöqtəyə yönləndirir və zəruri idarəetmə hərəkətlərini həyata keçirir. Taktiki şərait dəyişərsə, pilotlar kursu və ya enmə trayektoriyasını tənzimləmək üçün əl ilə müdaxilə edə bilərlər.
2026-cı ilin yanvarında ilk dəfə CH-47F üzərində quraşdırıldıqdan etibarən A2X 150-dən çox yaxınlaşmanı dəstəkləyib, sınaqlar 30 metrlik hover rejimindən tam yerə enişlərədək müxtəlif hündürlükləri əhatə edib. Qeyd alınan orta son mövqe xətası 1,5 metrdən azdır.
Proqram təminatını daha da təkmilləşdirmək üçün əlavə sınaqlar planlaşdırılır, bundan sonra onun “Chinook” parkı üzrə tətbiqi nəzərdə tutulur.
“Boeing Cargo Programmes” şirkətinin vitse-prezidenti və proqram meneceri Hizer MakBrayan deyib: “DAFCS-i təkmilləşdirmək “Chinook”u onsuz da olduğundan daha da qabiliyyətli etməyimizin yollarından yalnız biridir. Ordu optimallaşdırılmış ekipaj qabiliyyətinə malik əlavə təbəqələri tez bir zamanda əlavə etmək istəyir və biz bunu reallığa çevirmək üçün onlarla çiyin-çiyinə işləyirik”.
Bundan əlavə, ABŞ ordusu 324 milyon dollar dəyərində “Lot 6” sazişi çərçivəsində əlavə altı CH-47F “Block II Chinook” helikopteri üçün “Boeing” ilə müqavilə imzalayıb.
Bu, ötən ilin oktyabrında “Lot 4” və “Lot 5” müqavilələri çərçivəsində daha doqquz CH-47F “Block II Chinook” üçün edilən əvvəlki alışlardan sonra baş verib.
“Boeing”in “CH-47F Block II” helikopteri təkmilləşdirilmiş ötürücü sistem və gövdə ilə təchiz olunub, bu da onun maksimal ümumi çəkisinə 1800 kiloqramdan çox əlavə edir və qaldırma qabiliyyətini artırır.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
