Nikol Paşinyan bu rəqəmləri parlamentdə 2024-cü ilin büdcə layihəsinin müzakirəsinə təqdim edərək bildirib ki, hökumət hələ də hesab edir ki, iqtisadi artımın nəticəsi yoxsulları bölmək deyil, onlara işləmək, öz gəlirlərini qazanmaq və bununla da yoxsulluqdan xilas olmaq imkanı yaratmaq olmalıdır.

Danılmazdır ki, ən yaxşı kömək balıq vermək deyil, qarmaq verib balıq tutmağı öyrətməkdir. Eyni zamanda, heç şübhəsiz ki, dövlət siyasəti məsələsində bu obrazlı təsvirlərlə kifayətlənmək mümkün deyil, çünki sosial-iqtisadi proseslərin incəlikləri, özünəməxsus cəhətləri var. Ermənistanda ikirəqəmli iqtisadi artımın yüksək göstərici və tempinə baxmayaraq, Ermənistanda yoxsulluq və ifrat yoxsulluq faktiki olaraq çox cüzi həcmdə azalıb, bu isə o deməkdir ki, iqtisadi artımın bölüşdürülməsi mexanizmi effektiv deyil və Ermənistanda sistemli problemlər, institusional problemlər davam edir.

Bundan əlavə, cəmi bir neçə gün əvvəl Dünya Bankının ekspertləri araşdırmanın nəticəsini dərc ediblər. Həmin nəticəyə əsasən, Ermənistanda yüz minlərlə imkansız insan dövlətin sosial dəstəyindən kənarda qalıb, əvəzində bu dəstək ona o qədər də ehtiyacı olmayan insanlara çatır. Söhbət Ermənistanda birbaşa maliyyə yardımıyla, müavinətlərlə, pensiyalarla, yaxud iş yerləriylə və digər imkanlar yaratmaqla iqtisadi artımın bölgüsü məsələsindən gedir.

İqtisadiyyatın özü və onun əsas generatorları, aktorları, bir qayda olaraq, bölüşdürmə davranışı ilə xüsusi fərqlənmirlər, onlar öz gəlirlərini çoxaltmaqda maraqlıdırlar. Gəlirləri özlərinin fəaliyyət dairəsindən mümkün qədər az “çıxartmağa” və bu dairəyə o qədər yeni təbəqələr daxil etməyə çalışırlar ki, bu daxil etmə gəliri olmayanlar üçün yeni imkanları deyil, yeni gəlirləri nəzərdə tutsun. Burada vəziyyət əmək haqqının məbləğindən, tərifin standart və meyarlarından tutmuş, iş şəraitinin təmin edilməsinə qədər işçilərin hüquqlarının müdafiəsinin keyfiyyətinə də gətirib çıxarır.

Axı bunlar həm də iqtisadi artımın paylanması ilə əhəmiyyətli dərəcədə bağlı olan kateqoriyalardır. Qeyd etmək lazımdır ki, bu baxımdan Ermənistanda heç bir nəzərəçarpacaq dəyişiklik hiss olunmur. Paşinyan hakimiyyətinin tez-tez qeyd etdiyi iş yerlərinin artımı statistikası xoş qarşılansa da, hələ də nisbi haldır, çünki bu, həm də mövcud de-fakto iş yerlərinin de-yure qeydiyyatı hesabına formalaşır. Şübhəsiz ki, bu, müsbət haldır, dövlət gəlirləri üçün faydalıdır, lakin prinsipcə, institusional transformasiyaların və iqtisadi artımın bölüşdürülməsinin, belə desək, depolarizasiyanın dərin, sistemli probleminin həllinə zəif təsir göstərir.

Bunlar ən mühüm və yalnız iqtisadi olmayan məsələlərdir, çünki Ermənistanın dövlət keyfiyyətləri, o cümlədən təhlükəsizlik və xarici siyasətlə bağlı keyfiyyətləri əsasən daxili dövlət və ictimai keyfiyyətlər, buna görə də iqtisadi artımın bölüşdürülməsi mexanizminin keyfiyyəti ilə bağlıdır.

Aqil Məmmədov
Ordu.az