Bu bəyanatın müəllifi ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsü Mett Millerdir. Onun hansı “mürəkkəb kompromislər”dən danışdığının təfərrüatları məlum deyil. Bu təfərrüatlar sözsüz ki, həm Azərbaycana, həm Ermənistana, həm də təbii ki, ABŞ tərəfindən Qafqaz danışıqları üzrə baş məsləhətçi Luis Bonoya məlumdur. Onun həftə ərzində danışıqlar üçün regiona səfər edəcəyi gözlənilir. Yəqin ki, Bono Bakı və İrəvan ilə sözügedən “mürəkkəb kompromislər”dən danışacaq.

İrəvanın güzəştə getməyə hazır olduğunu bildirməsinə baxmayaraq, sərhəddə və Qarabağda təxribatlar törətməsi bunun tam əksini göstərir. Habelə ABŞ-nin nəzərdə tutduğu “mürəkkəb kompromis” İrəvanın "hazır olduğu" məsələləri əhatə edir, yoxsa özündə tamamilə başqa detalları da ehtiva edir? Rəsmi Bakıya gəlincə, ölkəmizin mövqeyi göz qabağındadır, Azərbaycanın hər növbəti addımı daha yumşaq və konstruktiv davranır. Maraqlıdır, sual yaranır: əgər tərəflər kompromisə, Millerin danışdığı o “mürəkkəb kompromisə” getməsə, ABŞ nə edəcək?

Məsələ burasındadır ki, artıq payızdan etibarən ABŞ 2024-cü il prezident seçkiləri məsələsi ilə kifayət qədər məşğul olacaq. Üstəlik, Birləşmiş Ştatlarda mübarizə görünməmiş dərəcədə kəskin görünür. Ermənistan-Azərbaycan sülh sazişi ABŞ-nin hazırkı administrasiyası üçün nəzərəçarpacaq xarici diplomatik uğur hekayəsi ola bilər ki, bu da seçkiqabağı səbəblərə görə kapitallaşdırıla bilər. Dövlət Katibi Blinkenin şövqünün səbəblərindən biri də budur. Digəri, əlbəttə ki, ABŞ-ın Rusiya, Çin və İrana qarşı apardığı geosiyasi mübarizədir. Əgər ilin sonuna qədər nəzərəçarpacaq uğur əldə olunmasa, Vaşinqton çox güman ki, gələn illə bağlı planlarını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdıracaq.

Digər tərəfdən, daha bir mühüm məsələ var. Birləşmiş Ştatlar təkcə münaqişə tərəfləri ilə deyil, həm Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi prosesində iştirak edən digər əsas aktorlarla, həm də Qafqaza təsir uğrunda mübarizədə iştirak edən eyni aktorlarla məşğul olur. Müvafiq olaraq, əgər dövlətlər özləri üçün faydalı bir şey əldə etməyə çalışacaqlarsa, digərləri təbii ki, onların maraq və mənafelərinə uyğun gəlmirsə, ən azı bunun qarşısını almağa çalışacaqlar. Ona görə də, məsələn, Rusiya və Çinlə bu məsələdə müəyyən ortaq məxrəc yoxdursa, ABŞ-nin sülh danışıqlarında istənilən nəticəyə nail ola bilməsi sual altında olacaq.

Asif Cəfərov
Ordu.az