Martın 30-na olan məlumata görə, BƏƏ, Küveyt, Bəhreyn, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər (martın 1-dən etibarən) və İordaniya (fevralın 28-i axşamından etibarən) üzrə İran ən azı 3.767 pilotsuz uçuş aparatı, 25 qanadlı raket və 1.055 ballistik raket istifadə edib.
Bu artıq əhəmiyyətli göstəricidir və əslində daha yüksəkdir, çünki İsrail tamamilə bu statistikaya daxil edilməyib. Lakin bu rəqəmləri əldə etdikdən sonra onları eyni dövrdə, fevralın 28-dən martın 30-dək Rusiyanın Ukraynaya qarşı istifadə etdiyi vasitələrlə müqayisə etmək mümkündür.
Ukrayna Hərbi Hava Qüvvələrinin məlumatına görə, həmin müddətdə Rusiya 40 ballistik raket (“Iskander-M” və S-300/S-400), 5 hipersəs raketi (“Kh-47M2 Kinzhal” və 3M22 “Zircon”), 86 qanadlı raket (“Kh-101”, “Iskander-K”), 8 digər idarəolunan raket (Kh-59/69/31) və 6.278 pilotsuz uçuş aparatı istifadə edib.
Rəqəmlər diqqətçəkən mənzərə yaradır. Rusiya Ukraynaya İranın altı ölkəyə birlikdə atdığı raketlərlə müqayisədə 3,4 dəfə çox qanadlı raket atıb. Pilotsuz uçuş aparatları üzrə fərq də eyni istiqamətdədir, Rusiya İranı 1,6 dəfə qabaqlayıb.
Lakin ballistik raketlər sahəsində üstünlük İran tərəfdədir, eyni dövrdə Rusiyadan 26,3 dəfə çox ballistik raket istifadə olunub. Bununla belə, Rusiya qanadlı və ballistik raketləri texniki baxımdan İran analoqlarından xeyli daha mürəkkəbdir və bu da onların qarşısının alınmasını əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirir.
Hipersəs və digər idarəolunan sursatlara gəlincə, İran bu kateqoriyalardan da istifadə edib, lakin Yaxın Şərq ölkələrinin müdafiə nazirlikləri ayrıca rəqəmlər açıqlamadığı üçün birbaşa müqayisə hazırda mümkün deyil.
Həmçinin qeyd olunur ki, İranın pilotsuz uçuş aparatı və raket buraxılışlarının böyük hissəsi münaqişənin ilk günlərində cəmlənib. Sonradan temp kəskin şəkildə azalıb və hazırda gündə bir neçə onlarla ballistik raket və pilotsuz uçuş aparatı səviyyəsində davam edir. Bu azalma sursat ehtiyatlarının tükənməsi və buraxılış platformalarının sıradan çıxarılması ilə əlaqələndirilir.
Rusiya isə əksinə, Ukraynaya qarşı gündə təxminən 100-150 pilotsuz uçuş aparatı səviyyəsində sabit hücum tempi saxlayır. Kütləvi zərbələr isə adətən həftədə bir dəfə baş verir və bu zaman bir gecədə 500-ə qədər uçuş aparatı istifadə oluna bilər.
Məhz bu dörd il davam edən fasiləsiz intensivlik Ukrayna qüvvələrinə bu təhlükəyə qarşı mübarizədə unikal və çətin əldə olunmuş təcrübə qazandırıb. Bu təcrübə eyni problemlə ilk dəfə üzləşən Yaxın Şərq ölkələri və digər dövlətlər üçün də dəyərli ola bilər.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
