Üç il əvvəl Rusiya ordusu Ukraynaya daxil olanda, müharibə artilleriya, tank və raketlərlə aparılırdı. Ancaq bu gün ən çox münaqişələr hava məkanında baş verir. Pilotsuz Uçuş Aparatları (PUA) müharibənin xarakterini kökündən dəyişib.
Texnoloji tərəqqi dayanmadan davam edir. Daha kiçik, daha sürətli və daha avtonom hala gələn PUA-lar dağıdıcı təsirlərə səbəb olur. Hətta sadə bir kommersiya PUA-sı milyonlarla dollar dəyərində bir tankı məhv edə bilər.
“Şərqi Ukrayna artilleriya poliqonuna çevrildi”
Müharibənin əvvəlində zirehli birliklər və artilleriya atəşi ön planda idi. Lakin, “New York Times”a görə, Qərbin tədarük etdiyi tanklar və artilleriya getdikcə daha az rol oynayır. Hesabatda müharibənin Qərblə Rusiya arasında adi silahlanma yarışına çevrildiyi, Ukraynanın şərqinin isə artilleriya poliqonuna çevrildiyi vurğulanır.
ABŞ-nin 2023-cü ildə Ukraynaya göndərdiyi 31 “Abrams” tankından 19-u ya məhv edilib, ya da yararsız vəziyyətə düşüb. Onların əksəriyyəti PUA-ların hücumu ilə hədəfə alınıb. Qalan tankların əksəriyyəti cəbhə xəttindən geri çəkilib. Bundan əlavə, NATO-nun təqdim etdiyi F-16 döyüş təyyarələri hücumlardan çox hava patrulu və müdafiə missiyaları üçün istifadə olunur.
ABŞ-nin yardımları dayandırıldı
Kiel Dünya İqtisadiyyatı İnstitutunun (IfW) məlumatına görə, Ukrayna 2022-2024-cü illər arasında Avropadan 132 milyard avro, ABŞ-dən isə 114 milyard avro maliyyə yardımı alıb. Bununla belə, ABŞ prezidenti Donald Tramp Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskiyə təzyiq göstərmək və onu danışıqlara başlamağa məcbur etmək məqsədilə yeni yardım paketlərini hələlik dayandırıb.
PUA istehsalı inkişaf edir - Müharibə rəqəmsallaşır
PUA-ların istehsalı sürətlə artır. Ukrayna hakimiyyətinin məlumatına görə, ölkə 2024-cü ilin sonuna qədər bir milyondan çox FPV (first-person view) PUA-sı istehsal edəcək. Rusiya isə gündə 4000 PUA istehsal etdiyini iddia edir. Hər iki ölkə 2025-ci ilə qədər hasilatı ildə 3-4 milyona çatdırmağı hədəfləyir.
Bu hadisələr müharibənin getdikcə daha çox PUA duelinə çevrildiyini göstərir. Artıq həlledici amil kimin daha çox tanka və ya raketə sahib olması deyil, kimin daha çox PUA-dan səmərəli istifadə edə biləcəyi olacaq.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
