Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın “Past” nəşri “Ermənistan kənd təsərrüfatının riskli gələcəyi” başlıqlı məqaləsində yazıb.

Nəşr qeyd edir ki, Ermənistan kənd təsərrüfatı istehsalının inkişafı üçün mühüm üstünlüklərə malikdir.

“Ölkə yüksək keyfiyyətli meyvələri, tərəvəzləri, şərabçılıq məhsulları, balı, konservləri və digər məhsulları ilə tanınır. Ermənistan kənd təsərrüfatı məhsulları təbii şəraitdə yetişdirilməsi, dad xüsusiyyətləri və keyfiyyəti ilə seçilir. Üstəlik, müasir dünyada üzvi və ekoloji təmiz məhsullara tələbatın davamlı artması Ermənistan üçün ciddi rəqabət üstünlüyünə çevrilə bilərdi”, - deyə məqalədə qeyd olunub.

Müəllifin fikrincə, bu potensialın iqtisadi nəticəyə çevrilməsi üçün sistemli dövlət siyasəti, strateji planlaşdırma və səmərəli idarəetmə mexanizmləri tələb olunurdu.

“Lakin son illərdə Ermənistan hökuməti təkcə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyini ləğv etməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda sahəni böhran vəziyyətinə gətirib çıxaran addımlar atıb. Son günlər Rusiya istiqamətində ixracla bağlı yaranmış ciddi məhdudiyyətlər bu problemi daha da aktuallaşdırır. Söhbət yalnız alternativ bazarların tapılmasından deyil, kənd təsərrüfatının inkişaf strategiyasından gedir”, - deyə nəşr vurğulayıb.

Məqalədə bildirilir ki, son illərdə dünya kənd təsərrüfatı köklü dəyişikliklərə məruz qalıb.

“Müasir kənd təsərrüfatı artıq sadəcə torpağın becərilməsi və məhsul yığımı deyil. Bu sahə rəqəmsal texnologiyalar, süni zəka, damcı suvarma sistemləri, iqlim risklərinin idarə olunması, sensor nəzarət, genetik cəhətdən təkmilləşdirilmiş sortlar, avtomatlaşdırılmış istehsal və yüksək standartlar üzərində qurulub. Bir çox ölkələr kənd təsərrüfatını yüksək texnologiyalı sahəyə çeviriblər. Ermənistan isə bu tendensiyalardan lazımi səviyyədə yararlana bilməyib”, - deyə müəllif qeyd edib.

Nəşr hesab edir ki, əsas problem təkcə istehsal həcmlərində deyil, məhsulun keyfiyyətində və beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasındadır.

“Müasir ixrac bazarlarında rəqabətə davamlı olmaq üçün keyfiyyətli məhsul istehsal etmək kifayət deyil. Sanitariya, fitosanitariya, qablaşdırma, logistika və izləniləbilərlik standartlarına uyğunluq da vacibdir. Dövlət kənd təsərrüfatı istehsalçılarına bu istiqamətdə sistemli dəstək verməzsə, ixrac imkanları məhdud qalacaq. Hakimiyyətin Avropa İttifaqına bir neçə kiloqram məhsul göndərilməsi ilə bağlı bəyanatları isə bu reallığı dəyişmir”, - deyə məqalədə vurğulanıb.

Müəllif xatırladır ki, uzun illər Ermənistan kənd təsərrüfatı məhsullarının əsas bazarı Rusiya olub.

“Rusiya bazarı Ermənistan üçün həm həcm, həm tarixi əlaqələr, həm də logistika baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Lakin iqtisadiyyatın ən sadə qaydalarından biri odur ki, yalnız bir bazardan asılılıq həmişə yüksək risk yaradır. Məhsulların böyük hissəsi bir istiqamətdə cəmləşəndə, istənilən siyasi, iqtisadi və ya texniki məhdudiyyət bütün sahəyə ciddi zərbə vurur. Son günlər baş verənlər bunun ən bariz nümunəsidir”, - deyə nəşr yazıb.

Məqalədə qeyd olunur ki, əvvəlki illərdə Avropa, Yaxın Şərq, Körfəz ölkələri, Asiya və digər bazarlar istiqamətində ardıcıl iş aparılsaydı, Ermənistan kənd təsərrüfatı xarici şoklara qarşı daha dayanıqlı olardı.

“Lakin bunun üçün dövlət siyasəti, ticarət nümayəndəliklərinin fəal fəaliyyəti, istehsalçılara dəstək, beynəlxalq sərgilərdə iştirak və sertifikatlaşdırma sistemlərinin inkişafı tələb olunur. Bunlar olmadan kənd təsərrüfatı sektoru bir bazardan asılı vəziyyətdə qalır”, - deyə müəllif vurğulayıb.

Nəşrin qənaətinə görə, xarici siyasi və iqtisadi proseslər ixrac istiqamətlərinə mənfi təsir göstərməyə başladıqda ilk zərbə məhz fermerlərə dəyir.

“Fermerlər və kənd sakinləri qısa müddətdə istehsal strukturunu dəyişə, yeni bazarlar tapa və ya təsərrüfatlarını yenidən qura bilmirlər. Buna görə də istənilən səhv hesablamanın nəticələri ilk növbədə kənd əhalisinin sosial vəziyyətində özünü göstərir”, - deyə məqalədə qeyd olunub.

Müəllif Türkiyə ilə sərhədlərin mümkün açılmasının da ayrıca risklər yaratdığını düşünür.

“Türkiyə böyük bazara, inkişaf etmiş aqrar sistemə və geniş istehsal imkanlarına malikdir. Əgər Ermənistan kənd təsərrüfatı modernləşdirilməsə, məhsuldarlıq artırılmasa, yeni texnologiyalar tətbiq edilməsə və rəqabətqabiliyyətli istehsal şəbəkələri formalaşdırılmasa, daha ucuz türk kənd təsərrüfatı məhsullarının bazara daxil olması yerli istehsalçılar üçün ciddi rəqabət təzyiqi yaradacaq”, - deyə nəşr bildirib.

“Bu o deməkdir ki, Ermənistan kənd təsərrüfatının gələcəyi təkcə bugünkü məhsuldan deyil, bu gün qəbul edilən strateji qərarlardan asılıdır. Əgər sistemli islahatlar aparılmasa, ixrac bazarları şaxələndirilməsə, məhsulun keyfiyyəti yüksəldilməsə və fermerlərə real dəstək verilməsə, yaxın illərdə sahə daha ciddi problemlərlə üzləşəcək.

Kənd təsərrüfatının zəifləməsi isə təkcə kəndlərə deyil, bütövlükdə iqtisadiyyata, ərzaq təhlükəsizliyinə və ölkənin sosial sabitliyinə təsir göstərəcək. Buna görə də kənd təsərrüfatına yenidən milli strateji prioritet kimi yanaşmaq lazımdır. Amma görünür ki, bu artıq növbəti hakimiyyətlərin həll etməli olduğu məsələ olacaq”, - deyə məqalədə bildirilib.

Alpər Mövludoğlu
Ordu.az