Bayden xatırladıb ki, o zaman Hitler qoşunları irəliləyirdi, Avropada müharibə gedirdi, bütün dünyada demokratiya hücuma məruz qalırdı. Bu tarixi ekskursiyadan ABŞ Prezidenti dərhal reallıqlara keçib. “Əgər kimsə Putinin Ukrayna ilə kifayətlənəcəyini düşünürsə, sizi əmin edirəm ki, belə deyil”, - deyə Bayden qeyd edib. O, Rusiya Prezidentinə açıq mesaj göndərib: “Biz uzaqlaşmayacağıq, əyilməyəcəyik, əyilməyəcəyəm”. Bayden Konqresi ABŞ-nin milli təhlükəsizliyi ilə bağlı ikipartiyalı qanunu razılaşdırmağa və imzaya təqdim etməyə çağırıb.
ABŞ Prezidentinin mesajının, şübhəsiz ki, daxili siyasi, seçkiqabağı konteksti də var. O, sələfi, respublikaçı Trampa cavab olaraq respublikaçı Prezident Reyqanın Sovet lideri Qorbaçovu Berlin divarını sökməyə necə məcbur etdiyini xatırladıb. Baydenin sözlərinə görə, Tramp Putinə deyir: “İstədiyinizi edin”. Baydenin mesajı əslində Rusiya Prezidentinin 29 fevral mesajına güzgü cavabıdır. Üstəlik, onun ABŞ-nin Ukraynada hərbi qulluqçularının olmadığına inandırması və “status-kvonu qoruyub saxlayacağına” söz verməsi diqqəti cəlb edir.
Bayden Ukraynanı müəyyən dərəcədə sığortalayıb və əmin edib ki, Kiyev silahdan başqa “başqa heç nə istəmir” və kifayət qədər dəstək olarsa, özünü müdafiə edə bilər. Bu, Rusiya və ABŞ-nin hələ də “qırmızı xətləri” keçməyə biləcəyinə işarə deyilmi? Hələlik Rusiya mətbuatı Baydenin “epoxal” çıxışına sərt reaksiya verib.
Xüsusilə “Regnum”un şərhçisi Rusiyanın xarici işlər naziri Lavrovun Antalya Diplomatik Konfransındakı çıxışının tezislərini əsas götürüb və Rusiyanın müttəfiqlərinin dairəsini aydın şəkildə göstərib, bu, Çin, İran, Şimali Koreya və sanksiyalardan yan keçmək məsələsində dəstək verən postsovet ölkələridir. Maraqlıdır ki, müttəfiq ölkələr arasında Türkiyə və Hindistanın adı çəkilmir.
Rusiya ilə Çin arasında müttəfiqliyin nə dərəcədə sabit olduğunu söyləmək bir qədər çətindir, eləcə də Ukrayna kollektiv Qərbin qeyd-şərtsiz siyasi dəstəyinə sahib olanda, rəsmi Pekin isə, məsələn, Kremlin “Ukrayna Rusiyadır, vəssalam” povestinə diametral şəkildə zidd olan münaqişənin həll prinsiplərini təklif edəndə Şimali Koreya və İranın adının çəkilməsi qeyri-adidir.
Baydenin Konqresdə ikipartiyalı razılığa nail olub-olmayacağı yəqin ki, onun Hitler və Putin arasındakı tarixi-siyasi paralel müşahidəsinin reallığa nə dərəcədə yaxın olmasından və ya daha dəqiq desək, bu müqayisənin Respublikaçılar Partiyasının elitası tərəfindən nə dərəcədə qəbul ediləcəyindən asılıdır. “Regnum”un şərhçisi açıq mətnlə yazır ki, Rusiya Ukraynadakı qələbədən sonra müttəfiq, neytral və dost olmayan ölkələrlə münasibətləri əsaslı şəkildə nəzərdən keçirəcək.
Nəşrin erməni müəllifi Ermənistanı Rusiyaya qarşı “dost olmayan” ölkələr sırasında yerləşdirməkdən çəkinməyib. Rusiyanın Ermənistanı xəyanətlərinə görə bağışlayacağı real görünmir. Bayden özünə icazə verə və Hitler-Putini paralel olaraq nəzərdən keçirə bilər. Bəs əgər sabah ABŞ və Rusiya razılığa gəlsələr?
Asif Cəfərov
Ordu.az
