Habelə hər hansı bir mürəkkəb məsələnin bu şəkildə həllinə zəmanət verilmir, amma siyasət sözün həqiqi mənasında və ya dolayısı ilə buna çalışır. Çünki o, yerində qala bilməz və ya yerində sonsuz fırlanır, inkişaf edən, hərəkət edən bir proses olmalıdır, əks halda siyasət yoxdur. Müharibə heç bir konkret əsas problemi həll etməsə belə, mütləq nəyisə dəyişdirir. Siyasəti həll olunmayan problemlərlə təmin etmək prosesin dalana dirənməsinə səbəb olur. O, çıxılmaz vəziyyətdə qala bilməz. Ona görə də müharibə ən azı çıxılmaz vəziyyətdən çıxış yoluna çevrilir. Onda təbii ki, yeni dalan yarana bilər, ona görə də zaman keçdikcə yeni müharibəyə ehtiyac yaranır. Beləliklə, dünya tarixinin bir neçə dövrəsi belə formalaşıb və bir-birini izləyib. Həmin “qətnamə” ümumilikdə dünya tarixi ilə və ya həmin tarixin ayrı-ayrı, lokal epizodları ilə sıx bağlıdır.

Hazırda biz həmin “qətnamə”nin həm qlobal miqyasda, həm regional miqyasda canlandırılması dövrü ilə üzləşirik. İlk növbədə, Qafqazda vəziyyətin çıxılmaz vəziyyətə düşüb-düşməməsini anlamaq lazımdır. Yoxsa proses dalana yaxınlaşır, ona görə də təhlükəli və partlayıcı vəziyyət yaranıb? Burada, dəfələrlə qeyd etdiyimiz kimi, əsas problem ondan ibarətdir ki, indiki dünya qarşıdurması, dünya müharibəsi rejimi o regional münaqişələrdə inkişaf edən, mütərəqqi məntiqə və ya potensiala malik sistemlərin formalaşmasına praktiki olaraq imkan vermir.

Təbii ki, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi də belədir. Müharibə təhlükəsini artıran əsas təhlükə də budur. O, yalnız dalana gətirib çıxaran səbəb və ya səbəbləri qismən də olsa neytrallaşdırmaqla zərərsizləşdirilə bilər. Bu o deməkdir ki, münaqişə tərəfləri arasında indiyədək əldə olunmamış hansısa yeni dərəcədə mahiyyətcə razılaşma olmalıdır. Təbii ki, burada dalana son qoyacaq yekun, birdəfəlik razılaşmadan söhbət gedir. Yalnız bu halda miqyasından asılı olmayaraq hər hansı yeni hərbi əməliyyatlar raundundan yayınmaq mümkündür və bunun üçün təfərrüatlı sülh sazişi lazımdır.

Firuz Bağırov
Ordu.az