afik problem var. Dünya Əhali Perspektivləri məlumat bazasına görə, 2100-cü ildə Ermənistanda cəmi 2 milyon erməni yaşayacaq (birinci cədvələ baxın).


Proqnozlaşdırılan tendensiya 2019-cu ilə qədər qeydə alınmış məlumatlara əsaslanır. 2022-ci ildə Rusiya Federasiyasından irimiqyaslı kapital və işçi qüvvəsi axını qeydə alınıb, onun bir hissəsi Ermənistanda yaranıb. Bu proqnozda bu hal hələ nəzərə alınmayıb. İlkin hesablamalarımıza görə, Ermənistanda 100-120 min Rusiya vətəndaşı məskunlaşıb ki, bu da Ermənistan əhalisinin 3-4 faizini təşkil edir. Bu, demoqrafik problemi bir qədər yüngülləşdirib. Onu da qeyd edək ki, artıq xeyli sayda hindistanlı Ermənistanda məskunlaşıb və onların gələcək inteqrasiyası məsələsi həll edilməlidir.

Şəkil 2-də Ermənistan əhalisinin proqnozlaşdırılmasının yaş tərkibi göstərilir.


Qeyd edək ki, 1990-cı ildə Ermənistan əhalisi nisbətən gənc olub, onların 38 faizi 20 yaşa qədər olub. Bu məqama qədər, əhəmiyyətli bir əhali artımı mövcud olsa da, bu proses birdən-birə azalmağa başlayıb. Azalmanın bir neçə səbəbi var: Spitak zəlzələsi, SSRİ-nin dağılması və iqtisadi tənəzzül (həmin illərdə Ermənistanda hiperinflyasiya ən yüksək səviyyədə olub), Qarabağ müharibəsi. Ümumilikdə, 1990-1995-ci illərdə erməni əhalinin sayı 9 faiz azalıb. Qeyd edək ki, zəlzələ və müharibə vəziyyətində olmayan Gürcüstanda həmin dövrdə əhalinin sayında 8 faiz azalma, Azərbaycanda isə 7,3 faiz artım qeydə alınıb. 1990-cı ildə Azərbaycanın əhalisi 7,2 milyon nəfər idisə, 2020-ci ildə 10,2 milyon nəfər olub.

Əgər geosiyasi dəyişiklikləri nəzərə almadan Ermənistanın 1990-cı ildəki artım tendensiyasını davam etdirsək, 2020-ci ildə Ermənistan əhalisi 4 milyonu keçməli idi.

Ermənistandakı əhali proqnozunun gender-yaş tərkibini təqdim edirik (diaqram 3)


Diaqram Ermənistanda kişi və qadınların sayı arasında aydın balanssızlığı göstərir. Hazırda Ermənistanda qadınların ümumi sayı kişilərdən təxminən 12 faiz çoxdur və bu balanssızlıq hələ uzun illər davam edəcək. Ermənistanda selektiv abort problemi var.

Proqnoza görə, işçi qüvvəsinin ixtisarında da ciddi problem var. Hazırda əhalinin 53%-i, yəni 1,5 milyarda yaxın insan 20-59 yaş qrupundadır. 2050-ci ildə 48 faiz və ya 1,3 milyard insanın, 2100-cü ildə isə 44 faiz və ya 0,5 milyard insanın əmək qabiliyyətli yaş qrupunda olacağı proqnozlaşdırılır.

Aqil Məmmədov
Ordu.az