Amerikalı generalın açıqlaması kifayət qədər diqqətəlayiqdir. Təbii ki, burada Ukraynaya ənənəvi dəstək vurğusu var, lakin yeni ton, yüksək rütbəli hərbçinin Ukraynanın əks-hücum üçün lazım olan hər şeyə malik olduğunu səsləndirməsindən ibarətdir. Praktiki olaraq eyni vurğunu NATO-nun baş katibi də edib. O, Ukraynanın vəd olunan ağır texnikanın tam həcmini, ən azı 98 faizini aldığını bəyan edib. Əsas mesaj bu bəyanatların çalarlarında aydın görünür: Ukrayna əks-hücum üçün lazım olan hər şeyi alıb, ona görə də onun “əks-hücum” etməmək üçün heç bir səbəbi yoxdur. Bu, iki cəhətdən diqqətəlayiqdir.
Birincisi, son aylar və həftələr ərzində Ukrayna prezidenti Zelenski, eləcə də hərbçilər və onun qərargahının nümayəndələri müxtəlif yollarla kifayət qədər silah almadıqlarına eyham vurur, bəlkə də Kiyevin niyə əks-hücumdan çəkindiyinə işarə edirlər. Kiyevlə Qərb, xüsusən də Vaşinqton arasında ümumilikdə hadisələrin inkişafı ilə bağlı addımlar və yanaşmalar haqqında müəyyən fərqli fikirlərin olması faktı Baxmutla bağlı qiymətləndirmələrindən də aydın görünür. Vaşinqton onun itirilməsinin Rusiyaya yalnız simvolik nəticə qazandıracağını, Zelenski isə Baxmutun itirilməsinin növbəti itkilər zəncirinin başlanğıcı olacağını bəyan edir. Burada, əlbəttə kifayət qədər incə siyasi motivlər var ki, bunu da Vaşinqtonda gizli sənədlərin sızması sübut edir.
Digər diqqətçəkən məqam isə Ukraynanın əks-hücum üçün lazım olan hər şeylə təmin olunduğu barədə açıqlamaların Ukrayna prezidenti Zelenski ilə Çin prezidenti Si Cinpinq arasında telefon danışığı barədə məlumatın yayılmasından sonra olmasıdır. Üstəlik, Zelenski özü də həmin telefon danışığını faydalı hesab edib. Məsələ budur ki, martın ortalarında Çin Ukrayna nizamlanması və beynəlxalq münasibətlərlə bağlı öz baxış planını açıqlayıb və burada ilkin şərt olmadan atəşkəs təklif edib. Burada qeyd etmək lazımdır ki, Zelenski Çinin təkliflərinin diqqətəlayiq ola biləcəyini bəyan etdiyi halda, Qərb bu yanaşmanı tamamilə qəbuledilməz hesab edir. Əlbəttə, bu, Zelenskinin onları qəbul etməsi demək olmasa da, onun Pekinlə oyun üçün təklif irəli sürməsi məlumdur.
Və beləliklə, telefon zəngi oyunun başladığını və ya heç olmasa tərəflərin meydana çıxdığını bildirir. Çinin xarici işlər naziri telefon danışığını müsbət qiymətləndirərək, nizamlanmanın alternativinin və Pekinin yanaşmasının atəşə yağ tökmək olmadığını bildirib. Mesajın Qərbə yönəldiyi şübhəsizdir. Çinin xarici işlər naziri Pekinin münaqişənin həlli istiqamətində tərəflərlə təmasları davam etdirəcəyini açıqlayıb. Əlbəttə, heç bir şübhə yoxdur ki, Zelenskiyə görə Çinlə bağlı yaranmış vəziyyət, ən azı, bəlkə də ən çox Qərblə münasibətlərdə, xüsusilə ortaya çıxan müxtəlif fikirlər və qorxuya səbəb ola biləcək bir sıra digər reallıqlar kontekstində öz qiymətini qaldırmaq üçün vasitədir. Məsələn, artıq ABŞ bu barədə açıq danışmağa başlayıb, Kiyevdə müdafiəyə ayrılan yüz milyonlarla ABŞ dollarının mənimsənildiyini bildirir. Şübhəsiz ki, Si Cinpinlə telefon danışığı ilə Zelenskinin vəzifəsi Vaşinqtonla münasibətlərdə, xüsusən də seçkiqabağı daxili mübarizənin getdikcə daha çox üstünlük təşkil edəcəyi və bunun tamamilə gözlənilməz olacağı şəraitdə səsini daha eşidilən etməkdir. Bu baxımdan, həmin daxili mübarizənin məntiqinə əsasən Vaşinqton üçün hansı xarici manevrlərə ehtiyacın olub-olmadığını hesablamaq çətin olacaq. Eyni zamanda, Si Cinpin ilə ünsiyyətin yalnız bu məqsədi daşıdığını söyləmək, əlbəttə ki, səhv olardı.
Üstəlik, Zelenskinin Pekinə qarşı belə primitiv və hətta hörmətsiz addım atacağı ehtimalı yoxdur. Bununla yanaşı, Pekinin kommunikasiyası güclənərsə, əks-hücum məsələsi tamamilə gündəmdən düşə bilər. Və bu, Qərb üçün bir çağırışdır. Ümumilikdə, Ukrayna ətrafında “keyfiyyətcə” yeni tendensiyalar formalaşır ki, bu, şübhəsiz ki, regionumuza da təsir göstərəcək. Ukraynada ciddi çağırışlar yaranarsa, Qərb onlara qarşı başqa regionda “mübarizə aparmaq” haqqında düşünə bilər. Qafqaz da o regionlardan biridir.
Asif Cəfərov
Ordu.az
