“Zavod işçilərinin və cəbhədə döyüşən ekipajların müraciəti əsasında “Uralvaqonzavod” qrupu Nijni Tagildə zavodun 90 illik yubileyi münasibətilə “Terminator” kimi tanınan tank dəstək döyüş maşınının adını dəyişdirmək qərarına gəlib. Yeni ad qəhrəmanlıq və mənəvi məna daşıyan “Spiridon”dur”, - deyə “Rostex” dövlət hərbi-sənaye korporasiyasının tərkibinə daxil olan UVZ TASS agentliyinə açıqlamasında bildirib.
UVZ etiraf edib ki, əvvəlki ad ABŞ istehsalı olan məşhur filmdəki qatil robotla əlaqələndirilirdi. Söhbət Ceyms Kemeronun 1984-cü ildə ekranlara çıxan məşhur “Terminator” filmindən gedir. “Yeni ad hərbi texnikamızı rus mənəvi dəyərlərinə, tarixi həqiqətə və vətənimizin müdafiəçilərinin adlarına qaytarır”, - deyə şirkət bildirib.
TASS-ın məlumatına görə, Spiridon adı tarixdə bir çox hörmətli şəxslər tərəfindən daşınıb. Onların arasında Trimifuntlu Müqəddəs Spiridon da var. O, möcüzələri və xristian inancının müdafiəsindəki qətiyyəti ilə tanınır. Silah istehsalçısı əlavə edib ki, “Spiridon” adı “güclü”, “möhkəm” və “etibarlı” mənalarını da ifadə edir və bu xüsusiyyətlər döyüş maşınını daha yaxşı xarakterizə edir.
TASS yazır ki, adın dəyişdirilməsi həm də rus dilinin həddindən artıq xarici sözlərin istifadəsindən qorunmasına dair qəbul edilmiş qanunvericilik dəyişikliklərinə uyğun həyata keçirilib. “Terminator” adını əvəz etmək üçün yeni ad seçilməsi ilə bağlı təkliflər ötən il qəbul olunmağa başlanmışdı. Təkliflər arasında rus boqatırlarının və himayədar müqəddəslərin adları, o cümlədən Knyaz Aleksandr Nevski də yer alırdı.
“Son nəticədə rus mənəvi dəyərlərini, rus xalqının qəhrəmanlığını və tarixi həqiqəti birləşdirən adın seçilməsi qərara alındı. Bununla bağlı Federal Əqli Mülkiyyət Xidmətinə müvafiq müraciət təqdim olunub”, - deyə TASS əlavə edib.
Trimifuntlu Müqəddəs Spiridon kimdir?
Bu adın seçilməsi bir qədər qəribə görünə bilər və izahı da müəyyən mənada çaşdırıcıdır. Çünki Trimifuntlu Müqəddəs Spiridon rus olmayıb. O, IV əsrdə Kiprdə doğulub və əsasən Nikeya Kilsə Məclisində arianizmə qarşı Müqəddəs Üçlüyü müdafiə etməsi ilə tanınır. Bununla belə, o, Yunan Pravoslav Kilsəsində, eləcə də dolayısı ilə Rus Pravoslav Kilsəsində böyük hörmətə malik dini şəxsiyyət hesab olunur.
Bununla yanaşı, TASS-ın qeyd etmədiyi, lakin diqqət çəkən başqa bir əlaqə də mövcuddur. Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin ata babasının adı Spiridon İvanoviç Putin olub. Böyük Putin Vladimir Leninin şəxsi aşpazı kimi çalışıb, daha sonra isə İosif Stalin üçün yeməklər hazırlayıb. Onun həmçinin DTK-nın sələfi olan NKVD üçün fəaliyyət göstərdiyi ehtimal olunur.
BMPT “Spiridon” (əvvəlki adı ilə BMPT “Terminator”) haqqında
İstismara qəbul edildiyi il: 2011
İstehsal olunan sayı: 33 ədəd, 2023-cü ilə olan məlumata görə təxminən 30-u xidmətdədir
Uzunluğu: 7,2 metr
Eni: 3,37 metr
Çəkisi: 48 ton
Mühərrik: 1000 at gücündə V-92S2 dizel mühərriki
Maksimal sürət: yolda təxminən 60 km/saat
Mənzili: təxminən 550 km
Silahlanması:
2A42 tipli 30 mm-lik avtomatik toplar,
130 mm-lik “9M120 Ataka-T” raket qurğuları,
iki 30 mm-lik avtomatik qumbaraatan,
bir 7,62 mm-lik “PKTM” pulemyotu.
Ekipaj: 5 nəfər
BMPT tank dəstək döyüş maşını avtonom robot texnikası deyil. Buna görə də Arnold Şvartseneggerin canlandırdığı məşhur robot obrazı ilə əlaqəli “Terminator” adı əslində həmişə bir qədər qəribə seçim hesab olunurdu. BMPT platforması Soyuq müharibə dövrünün T-72 əsas döyüş tankı bazasında hazırlanıb və onun yaranma tarixi Sovet-Əfqanıstan müharibəsinə gedib çıxır.
Layihənin məqsədi xüsusilə şəhər döyüşlərində BMP-1 və BMP-2 piyada döyüş maşınlarının çatışmazlıqlarını aradan qaldırmaq idi. Rusiyanın Çeçenistanda apardığı uzunmüddətli müharibə, xüsusilə Qroznı şəhəri ətrafındakı döyüşlər göstərdi ki, mövcud zirehli texnika tank əleyhinə qumbaraatanlara qarşı olduqca həssasdır.
Həm BMP-1, həm də BMP-2 sursatlarını ekipajla birlikdə maşının daxilində daşıyırdı. Nəticədə tank əleyhinə silahla vurulan texnikada sursatın partlaması ekipajın demək olar ki, tam məhv olması ilə nəticələnirdi. Çeçenistan müharibələri zamanı problem o qədər ciddi idi ki, ekipajlar adətən zirehli texnikanın üzərində hərəkət etməyə üstünlük verirdilər. Bu isə zirehli maşından istifadənin əsas məqsədini faktiki olaraq aradan qaldırırdı.
“Terminator” bu problemi həll etdi və ekipajın təhlükəsizliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırdı. Çeçenistanda istifadəyə verilməsi geciksə də, maşın Rusiyanın Ukraynadakı davam edən müharibəsində geniş şəkildə istifadə olunur.
“The National Interest” nəşri üçün yazan Maya Karlin qeyd edib: “Rusiyanın ən müasir əsas döyüş tankları, o cümlədən T-90M Ukraynada yaxşı nəticə göstərməyib. Lakin “Terminator” əksər texnikalarla müqayisədə daha davamlı görünür”.
Rusiya ordusunun Sverdlovsk və Çelyabinsk vilayətlərində yerləşən 90-cı Qvardiya Tank Diviziyası BMPT-dən istifadə edən ilk hərbi birləşmələrdən biri hesab olunur.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
