Hərbi aviasiya və raket texnologiyaları dünyası sürəti səs həddindən dəfələrlə aşan “hipersəs” inqilabının astanasındadır. Dünyanın aparıcı orduları şaquli və üfüqi hava hücumundan müdafiə çətirlərini bu yeni təhlükəyə uyğun şəkildə yenidən qurarkən, Türkiyə müdafiə sənayesi də tədqiqat və inkişaf laboratoriyalarından istehsal xətlərinə qədər bu liqanın qurucu iştirakçılarından birinə çevrilmək üçün strateji addımlarını sürətləndirir.
Yerli imkanlarla hazırlanmış bərk yanacaqlı mühərrik texnologiyaları, kompozit material mühəndisliyi və yüksək temperaturlara davamlı burun konusu layihələri Türkiyəni qlobal raket texnologiyaları iyerarxiyasında tamamilə yeni bir mövqeyə yüksəldir.
Fizika sərhədlərini aşan sürətlər: 9 “Mach”dan 25 “Mach”a
Hazırlanmaqda olan yeni nəsil strateji raket sistemlərinin texniki göstəriciləri Türkiyənin çatdığı mühəndislik səviyyəsini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Ənənəvi hava hücumundan müdafiə radarlarını və qarşısınıalma sistemlərini tamamilə təsirsiz hala gətirmək üçün layihələndirilən yeni nəsil raket proqramlarında nəzərdə tutulan əməliyyat sürətləri diqqət çəkir:
Atmosferdaxili əməliyyatlar (9 “Mach”): Raket sistemləri sıx sürtünmə və yüksək istilik yüklərinin mövcud olduğu atmosfer qatlarında 9 “Mach” kimi son dərəcə yüksək sürətə çata bilir. Bu sürət mövcud heç bir ənənəvi hava hücumundan müdafiə sisteminin reaksiya verərək raketi məhv edə bilməyəcəyi anlamına gəlir.
Atmosferdənkənar və orbital mərhələ (25 “Mach”): Ballistik trayektoriyanın ən yüksək nöqtəsi olan və atmosferin sona çatdığı kosmos sərhədinə yaxın qatlarda isə sistemlər 25 “Mach” sürətə qədər yüksələ bilir. Bu ekstremal sürət profili raketlərin qitələrarası və ya strateji məsafələrdə yerləşən hədəflərə bir neçə dəqiqə ərzində çatmasına imkan yaradır.
Material elmində Türkiyə imzası: Termal baryerlər
Hipersəs sürətlərində (5 “Mach” və daha yüksək) hərəkət edən raketin qarşılaşdığı ən böyük maneə mexaniki deyil, istilik müqavimətidir. Sürtünmə nəticəsində burun konusunun üzərində yaranan temperatur minlərlə dərəcəyə çataraq raketi ərimə həddinə gətirib çıxara bilər.
ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE və yerli metallurgiya şirkətlərinin birgə həyata keçirdiyi layihələr çərçivəsində bu yüksək temperatura davamlı ultra yüksək temperaturlu keramika materialları (UHTC) və karbon-karbon kompozit materiallar uğurla istehsal olunub. Hazırlanan bu termal qalxanlar raketin həm atmosfer daxilində 9 “Mach” sürətində, həm də kosmos sərhədində 25 “Mach” kimi ekstremal sürətlərdə strukturunu və daxilində yerləşən həssas elektron axtarış başlığı sistemlərini etibarlı şəkildə qoruyur.
Qlobal balansda strateji çəkindirmə
Gələcəyin döyüş meydanında “Sürət = Çəkindirmə” düsturu öz aktuallığını qoruyur. Türkiyə bərk yanacaqlı mühərrik texnologiyalarında əldə etdiyi müstəqillik və çatdığı bu hipersəs sürət göstəriciləri ilə təkcə regional güc olmaqdan çıxaraq qlobal miqyasda strateji oyunçu olduğunu nümayiş etdirir. Öz hava məkanını ən qabaqcıl sistemlərlə qoruyarkən, dost qüvvələrə yönəlmiş təhdidləri saniyələr ərzində aradan qaldıra biləcək bu yeni nəsil raket layihələri yaxın dövrün ən çox müzakirə olunan hərbi uğur hekayələrindən birinə çevrilməyə namizəddir.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
