Ordu.az xəbər verir ki, bu barədə CNN telekanalı ABŞ kəşfiyyatının qiymətləndirmələri ilə tanış olan mənbələrə istinadən məlumat yayıb.
ABŞ kəşfiyyat dairələrində hesab olunur ki, döyüş əməliyyatları zamanı İran artıq boğazda gəmiçiliyə təsir göstərmək və Fars körfəzi ölkələrinin enerji infrastrukturuna zərbələr endirmək imkanlarını nümayiş etdirib. Bu isə Tehranın danışıqlardakı mövqelərini gücləndirib.
Qiymətləndirmələrə görə, Tehran gələcəkdə bu üsullardan təzyiq vasitəsi kimi istifadə edə bilər.
Amerikalı mənbələr bildirirlər ki, ABŞ və İran arasında cümə günü imzalanacağı gözlənilən çərçivə sazişi üzrə danışıqlara boğazda sərbəst gəmiçiliyin bərpası şərti də daxildir. Bu şərtin yerinə yetirilməsindən asılı olaraq ABŞ tərəfindən tətbiq edilən məhdudiyyətlərin mərhələli şəkildə yumşaldılması nəzərdə tutulur.
Eyni zamanda Vaşinqton bəyan edir ki, dəniz marşrutunun fəaliyyəti təmin edilmədiyi təqdirdə İran sazişdə nəzərdə tutulan güzəştləri əldə etməyəcək. Mümkün təşviq mexanizmlərinin detalları açıqlanmır.
Bəzi mənbələr qeyd edirlər ki, danışıqlar prosesinə baxmayaraq, gəmiçilikdə pozuntular riski qalmaqdadır. Buna səbəb regiondakı vəziyyətin hələ də qeyri-sabit olması və sığorta, logistika şirkətlərinin yüksək riskləri nəzərə almalarıdır.
Qeyd olunur ki, İranın raket sistemləri, pilotsuz uçuş aparatları və sürətli katerlər də daxil olmaqla əhəmiyyətli hərbi potensialı mövcuddur. Bu vasitələr dəniz infrastrukturuna və gəmiçiliyə təsir göstərmək üçün istifadə oluna bilər.
Mənbələrin məlumatına görə, boğaz bölgəsində beynəlxalq gəmiçilik müşayiəti və ya monitorinq mexanizminin yaradılması imkanları müzakirə edilir, lakin konkret mexanizmlər hələ müəyyənləşdirilməyib.
Materialda həmçinin qeyd olunur ki, danışıqların uğursuzluğa düçar olması halında İranın müttəfiq qüvvələri vasitəsilə digər dəniz marşrutlarına təzyiqin genişləndirilməsi riski də nəzərdən keçirilir.
ABŞ rəsmiləri vurğulayırlar ki, danışıqların məqsədi strateji dəniz yollarının yenidən bağlanmasını mümkünsüz edəcək şərait yaratmaqdır. Bununla belə, onlar etiraf edirlər ki, sabit nəzarət mexanizmi hələ formalaşdırılmayıb.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
