ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) məlumatına görə, ABŞ ordusunun iki hərbçisi bazar ertəsi axşamı onların AH-64 “Apache” helikopteri Hörmüz boğazı yaxınlığında qəzaya uğradıqdan sonra “təhlükəsiz şəkildə xilas edilib”.

CENTCOM-un yaydığı açıqlamada deyilir: “ABŞ ordusuna məxsus AH-64 “Apache” helikopterinin iki ekipaj üzvü regional sularda patrul xidməti həyata keçirərkən helikopterin Oman sahilləri yaxınlığında qəzaya uğramasından sonra Amerika qüvvələri tərəfindən xilas edilib. Hərbçilər təxminən iki saat ərzində təhlükəsiz şəkildə xilas olunub və vəziyyətləri stabildir. Hadisənin səbəbləri araşdırılır”.

Helikopter bölgədə İran və İsrail arasında son iki ay ərzində ilk birbaşa zərbələrin endirilməsi ilə gərginliyin artmasından cəmi bir neçə saat sonra qəzaya uğrayıb.

CENTCOM xilasetmə əməliyyatını yüksək qiymətləndirərək bildirib: “Xilasetmə əməliyyatına ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Mərkəzi Komandanlığı və 82-ci Hava Desant Diviziyası rəhbərlik edib. Əməliyyata ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri və Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölmələri, o cümlədən ABŞ Beşinci Donanmasının 59-cu İşçi Qrupu dəstək verib”.

Daha sonra hərbi rəsmilər təsdiqləyiblər ki, ekipaj TF59 tərəfindən idarə olunan insansız dəniz platforması (USV) vasitəsilə xilas edilib. TF59 ABŞ Beşinci Donanmasının tərkibində fəaliyyət göstərir və Bəhreyndə yerləşir. “The Wall Street Journal”ın məlumatına görə, bu, insansız dəniz platformasının ilk dəfə suda xilasetmə əməliyyatında istifadə edilməsi olub.

Bazar ertəsi axşamı Nyu-Yorkda “Madison Square Garden” arenasında keçirilən NBA final oyununu izləyən ABŞ Prezidenti Donald Tramp oyundan sonra Con Kennedi Beynəlxalq Hava Limanında jurnalistlərə bildirib: “Pilotların vəziyyəti yaxşıdır, heç kim xəsarət almayıb”.

İran münaqişəsində itirilən ilk “Apache”

Bu hadisə bazar ertəsi 100-cü gününə çatan İranla münaqişədə itirilən ilk “Apache” helikopteri olub. Donald Tramp dəfələrlə bildirib ki, münaqişə tezliklə başa çatacaq, lakin o, İran İslam Respublikasının nüvə silahı əldə etməsinə imkan verilməməsi mövqeyində qətiyyətli olaraq qalır.

Tehran isə nüvə proqramını yalnız enerji ehtiyacları üçün inkişaf etdirdiyini iddia edir. Halbuki ölkə dünyanın ən böyük neft ixracatçılarından biridir.

ABŞ ordusu tərəfindən istifadə olunan və dəyəri 40 milyon dollardan çox olan “Apache” hücum helikopterləri İranın kiçik qayıqlardan ibarət donanmasına qarşı zərbələr endirmək üçün, eləcə də İran limanlarının blokadası çərçivəsində istifadə olunub.

AH-64 “Apache” helikopteri haqqında

İstismara qəbul edilməsi:

- İlk versiya - 1986-cı il
- AH-64E “Guardian” versiyası - 2011-ci il

İstehsal sayı:

- Bütün variantlar üzrə təxminən 2400 ədəd
- Dünyada istehsal edilmiş və ya modernləşdirilmiş təxminən 800 AH-64E

Uzunluğu:

- 17,73 metr

Əsas rotorun diametri:

- 14,63 metr

Maksimum uçuş çəkisi:

- 10 433 kq

Mühərrikləri:

- İki ədəd “General Electric” T700-GE-701D turboşaft mühərriki
- Hər biri təxminən 1994 at gücü

Maksimum sürəti:

- 337 km/saat

Uçuş məsafəsi:

- Təxminən 480 kilometr
- Təxminən 2,5 saat uçuş müddəti
- Əlavə yanacaq çənləri ilə artırıla bilər

Praktiki uçuş hündürlüyü:

- Təxminən 6400 metr

Silahlanması:

- 1 ədəd M230 çapı 30 mm olan zəncirli top
- 16 ədəd AGM-114 “Hellfire” və ya AGM-179 JAGM raketi
- Çapı 70 mm olan “Hydra” və ya APKWS idarəolunan raketləri
- Məhdud sayda “Stinger”/AIM-92 və ya “Sidewinder” “hava-hava” raketləri

Ekipaj:

- 2 nəfər (pilot və pilot-operator)

Ötən payız “The National Interest” üçün yazan Harrison Kass qeyd edib: “40 il ərzində AH-64 “Apache” ABŞ ordusunun ayrılmaz hissəsi olub. Büdcə dövrləri, modernləşmə dalğaları, hərbi inventar və doktrinada baş verən köklü dəyişikliklərə baxmayaraq, “Apache” öz əhəmiyyətini qoruyub saxlayıb və hələ də əvəzolunmazdır”.

Hazırda dünyada 850-dən çox AH-64E “Apache” xidmətdədir və onların böyük əksəriyyəti ABŞ ordusu tərəfindən istifadə olunur. “Echo” modeli əvvəlki “Apache” versiyaları ilə müqayisədə döyüş qabiliyyəti, sağqalma imkanları və əlaqələndirmə baxımından mühüm sıçrayış hesab edilir.

AH-64E “Modular Open Systems Architecture” (MOSA) konsepsiyası və yenilənmiş taktiki sistemlərlə təchiz olunub. Bu sistemlər helikopterə digər təyyarələr, gəmilər və quru qüvvələri ilə real vaxt rejimində situasiya məlumatlarını paylaşmağa imkan verir. Bu imkanların ekipajın sağ qalmasına və onların xilas edilməsinə nə dərəcədə təsir göstərdiyi isə məlum deyil.

Bu günə qədər davam edən münaqişə ərzində ABŞ-yə məxsus 40-dan çox hərbi hava vasitəsi itirilib, zədələnib və ya məhv edilib. Bunların arasında İran üzərində zədələnmiş HH-60W “Jolly Green II” döyüş-xilasetmə helikopteri və F-35 “Lightning II” qırıcısı da var.

Bundan əlavə, dörd F-15E “Strike Eagle” və bir A-10 “Thunderbolt II” (Warthog) məhv edilib. Həmçinin yeddi KC-135 “Stratotanker” havada yanacaqdoldurma təyyarəsi ya zədələnib, ya da məhv edilib.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az