Ordu.az xəbər verir ki, Kim Çen In sınaqların nəticələrini “hərbi inkişafın açıq göstəricisi” adlandırıb və sistemlərin Cənubi Koreya ilə sərhəddə yerləşdirilmiş ön xətt bölmələrinə sürətlə təhvil verilməsi barədə göstəriş verib.
Şimali Koreyanın rəsmi xəbər agentliyi KCNA mayın 27-də yaydığı məlumatda bildirib ki, sınaqlar Raket İdarəsi və Müdafiə Elmləri Akademiyası tərəfindən ölkənin beşillik milli müdafiə inkişaf planı çərçivəsində həyata keçirilib. Cənubi Koreya ordusu isə buraxılışları bir gün əvvəl qeydə almışdı.
Seulun açıqlamasına görə, Şimali Pxenqan əyalətinin Concu bölgəsindən Sarı dəniz istiqamətində təxminən 80 kilometr məsafə qət edən qısamənzilli ballistik raket də daxil olmaqla müxtəlif sursatlar buraxılıb. Bununla belə, Cənubi Koreya Pxenyanın sınaqdan keçirilən sistemlərlə bağlı açıqladığı xüsusiyyətlər barədə hələ rəsmi qiymətləndirmə verməyib.
HIMARS-a bənzər sistem diqqət çəkib
Sınaqdan keçirilən üç sistem Şimali Koreyanın Cənubi Koreyaya qarşı yaratmağa çalışdığı taktiki zərbə imkanlarının müxtəlif elementlərini təmsil edir. KCNA tərəfindən “yeni hazırlanmış” kimi təqdim edilən yüngül çoxməqsədli raket buraxılış qurğusu yayımlanan görüntülərdə azsaylı buraxılış borularına malik yüksək mobillikli təkərli platforma kimi görünür.
Vizual baxımdan sistem ABŞ-nin M142 HIMARS platformasına bənzədilir. HIMARS yüksək mobilliyə malik, dəqiq idarəolunan raketləri və qısamənzilli ballistik raketləri bir platformadan buraxa bilən sistem kimi tanınır.
Şimali Koreya HIMARS-a bənzər buraxılış qurğusunu ilk dəfə 2023-cü ildə keçirilən hərbi paradda nümayiş etdirmişdi. Mayın 26-da keçirilən sınaq isə sistemin artıq əməliyyat qiymətləndirmə mərhələsinə çatdığını göstərir. Bu oxşarlıq yalnız xarici görünüşlə məhdudlaşmır.
HIMARS son illərdə döyüş meydanında effektivliyini sübut edib və dünyanın ən çox tələb olunan dəqiq zərbə sistemlərindən birinə çevrilib. Şimali Koreya da bənzər sistemi tam istifadəyə verə bilsə, Koreya Xalq Ordusu uzun illər çatışmayan mobil və sürətli reaksiya verə bilən dəqiq atəş imkanları əldə edə bilər.
İdarəolunan raket və süni zəka dəstəkli qanadlı raket
Sınaqdan keçirilən ikinci sistem 240 mm-lik idarəolunan raket olub. Bu sistem Şimali Koreyanın ən geniş yayılmış artilleriya platformalarından birinin modernləşdirilmiş versiyası hesab edilir. 240 mm-lik çoxsaylı raket buraxılış sistemləri onilliklərdir Şimali Koreya artilleriyasının əsas elementlərindən biri sayılır.
Yüzlərlə buraxılış qurğusundan ibarət bu şəbəkə Cənubi Koreya əhalisinin yarıdan çoxunun yaşadığı Seul və ətraf əraziləri hədəfə ala bilir. Əvvəlki versiyalarda idarəolunmayan raketlərdən istifadə olunurdu. Bu sursatlar kütləvi yaylım atəşi zamanı böyük dağıntı yaratsa da, dəqiq zərbə imkanlarına malik deyildi.
240 mm-lik raketlərə avtonom naviqasiya sisteminin inteqrasiyası isə platformanın xarakterini dəyişir. Beləliklə, geniş əraziyə zərbə endirmək üçün nəzərdə tutulmuş silah eyni mənzildə konkret hədəfləri vura bilən dəqiq hücum vasitəsinə çevrilir. KCNA bildirib ki, sınaqlar “ultra dəqiq avtonom naviqasiya sistemi ilə təchiz edilmiş artırılmış mənzilli 240 mm-lik idarəolunan artilleriya raketinin etibarlılığını təsdiqləyib”.
Bu ifadə yeni versiyada həm mənzilin, həm də dəqiqliyin artırıldığını göstərir. Kim Çen In tərəfindən ən çox təriflənən sistem isə taktiki qanadlı raket olub. KCNA-nın məlumatına görə, raket relyef uyğunlaşdırma naviqasiyası ilə süni zəka dəstəkli son mərhələ yönləndirmə sistemini birləşdirir. Relyef uyğunlaşdırma sistemi raketin uçuş marşrutunu ərazi xəritələri ilə müqayisə edərək düzəltməsinə imkan verir.
Süni zəka dəstəkli son mərhələ yönləndirməsi isə hədəfə yaxınlaşarkən dəqiqliyi artırmağa xidmət edir. Raketin hibrid süzülmə və mühərrikli uçuş profilindən istifadə etdiyi bildirilir. Bu isə müəyyən mərhələlərdə mühərriksiz süzülərək məsafə qazanmasına, daha sonra mühərriki yenidən işə salmasına imkan yaradır. Belə uçuş profili hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün daha mürəkkəb hədəf hesab olunur.
Pxenyan iddia edir ki, sistem 100 kilometr məsafədə yerləşən istənilən hədəfi yüksək dəqiqliklə vurmağa qadirdir. Şimali Koreyanın ön xətt mövqelərindən baxıldıqda bu mənzil Cənubi Koreyanın şimal və mərkəzi bölgələrində yerləşən hava bazalarının, komanda mərkəzlərinin, hərbi obyektlərin və mühüm yaşayış məntəqələrinin böyük hissəsini əhatə edir.
Artilleriyanın modernləşdirilməsi sürətlənir
Kim Çen In taktiki qanadlı raketi xüsusi olaraq yüksək qiymətləndirib və sistemin Şimali Koreyanın “cənub sərhəd bölgəsi” adlandırdığı ərazilərdə yerləşən uzaqmənzilli artilleriya briqadalarına verilməsinin planlaşdırıldığını açıqlayıb. Bu yanaşma Pxenyanın Cənubi Koreyanı əsas hərbi hədəf kimi qəbul edən doktrinası ilə uyğunluq təşkil edir.
KCNA həmçinin Kim Çen Inın “heç kimin rəqabət apara bilməyəcəyi artilleriya gücü yaratmaq üçün artilleriya qüvvələrinin modernləşdirilməsini və gücləndirilməsini sürətləndirmək” çağırışını da yayıb. Bu bəyanat Şimali Koreyanın nüvə proqramı qədər diqqət çəkməsə də, ölkənin ənənəvi hərbi zərbə imkanlarını inkişaf etdirmək istiqamətində davamlı siyasət yürütdüyünü göstərir.
2026-cı il ərzində Şimali Koreyanın silah sınaqları nəzərəçarpacaq dərəcədə intensivləşib. Yanvar ayında Kim Çen In ABŞ tipli radioelektron mübarizə və maneə sistemlərini aşmaq imkanlarını nümayiş etdirmək məqsədi daşıdığı ehtimal olunan təkmilləşdirilmiş 600 mm-lik çoxsaylı raket buraxılış sisteminin sınağını izləyib. Mart ayında isə eyni sistemlərdən 12 ədədinin iştirak etdiyi döyüş sursatlı atışları şəxsən müşahidə edib.
Mayın 26-da keçirilən sınaqlarda üç fərqli sistemin eyni vaxtda yoxlanılması Pxenyanın bir neçə proqram üzrə son qiymətləndirmə mərhələsinə keçdiyini və istehsal ilə silahlanmaya qəbul prosesini sürətləndirdiyini göstərir. KCNA sınaqdan keçirilən bütün buraxılış qurğularının “müasir müharibənin tələblərinə uyğun” avtomatik atəşə nəzarət sistemləri ilə təchiz olunduğunu da qeyd edib.
Məlumata görə, Şimali Koreya yalnız yeni silahlar hazırlamaqla kifayətlənmir, eyni zamanda onları müasir təhdidlərə uyğun yeni əməliyyat konsepsiyasına inteqrasiya etməyə çalışır.
Sevinc Əliyeva
Ordu.az
