Ukraynada dörd ildən artıq davam edən genişmiqyaslı müharibədən sonra ən çətin şəraitdə göstərilən cəsarət və dözüm barədə çoxlu diqqətçəkən hekayələr var.

Belə hekayələrdən biri həftənin əvvəlində palçıqlı döyüş meydanından gəldi. Ukraynaya məxsus “Leopard 1” əsas döyüş tankı 52 kamikadze pilotsuz uçuş aparatı hücumuna tab gətirdi və heyəti bunu danışmaq üçün sağ qaldı.

Ukrayna “Leopard” tankı Rusiyanın kamikadze pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı

Günboyu davam edən sınaq zamanı Ukraynaya məxsus “Leopard 1A5” əsas döyüş tankı güclü düşmən atəşi altına düşüb və Rusiyaya məxsus birtərəfli pilotsuz uçuş sistemlərinin, başqa sözlə kamikadze pilotsuz uçuş aparatlarının və ya dolaşan sursatların 52 zərbəsinə tab gətirib.

“Tanklarımızdan biri fevral ayında sözün əsl mənasında Molniya tipli pilotsuz uçuş aparatlarının və adi FPV-lərin 52 zərbəsinə tab gətirdi”, - deyə Ukrayna bölük komandiri, “Spartan” çağırış işarəli Viaçeslav Xodak Ukraynanın dövlətə məxsus “United24” media platformasına bildirib.

Ukrayna tankı kamuflyaj torları altında örtülü istehkamda gizlədilmişdi, heyət isə yaxınlıqdakı sığınacaqda gizlənmişdi.

Xodak əlavə edib ki, Rusiya pilotsuz uçuş aparatları saatlarla demək olar ki, fasiləsiz olaraq Ukrayna Leopard tankına zərbələr endirib. Tank komandirinin sözlərinə görə, düşmən pilotsuz uçuş aparatları hərəkətsiz qalan əsas döyüş tankını mühasirəyə alaraq onun zəif nöqtələrinə hücum edib.

Rusiya pilotsuz uçuş aparatı bölməsi Ukrayna tank heyətinin mövqeyini müəyyən edib, lakin onlara pilotsuz uçuş aparatları ilə çata bilməyib. Bunun əvəzinə heyətin gizləndiyi yerdən çıxmasını, ya tanka qayıtmasını, ya da piyada qaçmağa cəhd etməsini gözləmək üçün digər pilotsuz uçuş aparatlarını hazır vəziyyətdə yerləşdirib.

Lakin ukraynalı tankçılar intizamlı davranaraq Rusiya pilotsuz uçuş aparatları gedənə qədər gizləndikləri yeri tərk etməyiblər. Heyətə Rusiya kamikadze pilotsuz uçuş aparatlarının nisbətən qısa batareya ömrü də kömək edib. Bu aparatların havada qalma müddəti böyük deyil və enerji bitməzdən əvvəl ya hücum etməli, ya da bazaya qayıtmalıdırlar.

Fürsət yaranan kimi ukraynalı tankçılar hələ də işlək vəziyyətdə qalan “Leopard” tankına qaçaraq minib və oradan uzaqlaşıblar.

Ukraynaya məxsus “Leopard 1A5” tankı 5-ci Əlahiddə Ağır Mexanikləşdirilmiş Briqadanın 1-ci Tank Tabprunun tərkibində idi.

Müharibə dövründə Ukrayna qüvvələri Almaniyanın “Leopard 1” və “Leopard 2”, Böyük Britaniyanın “Challenger 2”, ABŞ-nin “M1 Abrams” tankları da daxil olmaqla çoxlu sayda Qərb istehsalı əsas döyüş tanklarından, eləcə də daha köhnə Sovet dövrü sistemlərindən istifadə edib. Ukraynanın şərqindəki Donbas və Xarkov bölgələri Sovet dövründə hərbi istehsal mərkəzləri idi və 1991-ci ildə SSRİ dağıldıqdan sonra müstəqil Ukrayna həmin zavodları miras aldı.

Dəyişən döyüş meydanında sağ qalmaq üçün yeni taktika

Müharibənin əməliyyat reallıqları hər iki tərəfi sağ qalmaq üçün uyğunlaşmağa məcbur edib. Əvvəllər tankın hərəkət qabiliyyətini azaldan və siluetini böyüdən, bunun da döyüş meydanında dağıdıcı nəticələrə səbəb olan iri qəfəs zirehləri indi kamikadze pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı davamlılığı artırmaq üçün əsas seçimə çevrilib.

Taktikalar da dəyişib. Bu gün əsas döyüş tankları artıq ənənəvi manevr müharibəsinə o qədər də arxalanmır, əksinə gizli mövqelərdən sabit atəş açmağa üstünlük verir, yəni faktiki olaraq mobil zirehli toplar kimi fəaliyyət göstərirlər.

Döyüş meydanında düşmən pilotsuz uçuş aparatlarının daimi təhlükəsini anlayan ukraynalı tankçılar döyüş maşınlarını çoxqatlı antidron mühafizəsi ilə gücləndiriblər. Buraya partlayıcı reaktiv zireh və Ukrayna istehsalı olan “Yijak” (Kirpi) antidron sistemi daxildir.

Davam edən müharibədə tank əleyhinə pilotsuz uçuş aparatları adətən “kumulyativ döyüş başlıqları”, yəni partlayış enerjisini bir nöqtəyə yönəltmək üçün hazırlanmış sursat daşıyırlar. Bu başlıqlar adi partlayıcılardan zirehi deşmək baxımından xeyli effektivdir. Lakin onların işləməsi üçün tank zirehinə birbaşa təmas etməsi lazımdır. Buna görə də bir çox tanklar başqa partlayışın təsiri ilə işə düşən partlayıcı reaktiv zirehlə təchiz olunur və bu, daxil olan sursatın gücünü azaldır. Maksimum müdafiə üçün adətən gövdəyə, yan hissələrə və qülləyə yerləşdirilir.

Daha ucuz sistem isə əlavə “kirpi” zirehidir. Bu, açılmış polad kabellərdən ibarət qatdır və yaxınlaşıb kumulyativ döyüş başlığını işə sala bilməzdən əvvəl daxil olan pilotsuz uçuş aparatlarının pərlərini sındırmaq üçün nəzərdə tutulub.

Həm Ukrayna, həm də Rusiya qüvvələri döyüş meydanında müşahidə, logistika, atəş korrektəsi və zərbə əməliyyatları daxil olmaqla müxtəlif missiyalar üçün pilotsuz uçuş sistemlərindən istifadə edir. Pilotsuz uçuş aparatlarının fasiləsiz vızıltısı müasir döyüş meydanının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az