Vens qeyd edib ki, ABŞ danışıqlarda “kifayət qədər çevik və uzlaşmaya açıq” mövqe nümayiş etdirib. O, xüsusilə İranın nüvə proqramı ilə bağlı konkret öhdəliklər gözlədiklərini vurğulayıb. ABŞ tərəfi Tehrandan nüvə silahı hazırlamayacağına və bu qabiliyyətə sürətlə çatmasına imkan verəcək fəaliyyətlərdən çəkinəcəyinə dair qəti təminat tələb edib.

Kritik fikir ayrılıqları: Hörmüz boğazı və dondurulmuş aktivlər

Danışıqlarda ən böyük fikir ayrılığı mövzuları Hörmüz boğazının nəzarəti və İranın dondurulmuş aktivləri olub. İran qlobal enerji ticarətinin təxminən 20%-nin keçdiyi boğaz üzərində nəzarətindən imtina etməyə razılaşmayıb, ABŞ isə bunu beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi baxımından qəbuledilməz hesab edir.

Tehran həmçinin ABŞ-dən milyardlarla dollar dəyərində dondurulmuş aktivlərinin azad edilməsini tələb edib. İran tərəfi bu addımı həm etimad qurucu tədbir, həm də müharibədən sonrakı təzminat prosesinin bir hissəsi kimi qiymətləndirir.

İran: “Bir iclasda razılaşma gözlənilmirdi”

İran tərəfi isə danışıqların uğursuzluğunu fərqli şəkildə qiymətləndirib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü bildirib ki, bir iclasda razılaşmanın əldə olunması əvvəlcədən gözlənilmirdi və prosesin davam edəcəyinə işarə edib.

İran nümayəndə heyətinə İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf rəhbərlik edib, xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və yüksək səviyyəli təhlükəsizlik rəsmiləri də danışıqlarda iştirak ediblər.

Atəşkəs kövrəkdir, diplomatiya davam edir

Tərəflər daha əvvəl razılaşdırılmış kövrək atəşkəsi davamlı razılaşmaya çevirməyi hədəfləyirdi. Lakin danışıqlar irəlilədikcə texniki məsələlər üzrə dərin fikir ayrılıqları ortaya çıxıb.

Pakistan vasitəçilik rolunu davam etdirərək tərəfləri atəşkəsə sadiq qalmağa və danışıqları davam etdirməyə çağırıb. Xarici işlər naziri İshaq Dar daimi sülh üçün “müsbət diplomatik mühitin qorunmasının vacib olduğunu” vurğulayıb.

Strateji mənzərə: etimadsızlıq və yüksək risk

Danışıqlar ABŞ ilə İran arasında onilliklərdən sonra keçirilən ən yüksək səviyyəli birbaşa təmaslardan biri kimi diqqət çəkib. Lakin proses boyu tərəflər arasında dərin etimadsızlıq mühiti hökm sürüb.

Ekspertlərin fikrincə, xüsusilə Hörmüz boğazının nəzarəti, İranın nüvə proqramı və regional hərbi balans məsələlərindəki fərqlər aradan qaldırılmadan davamlı razılaşmanın əldə olunması çətin görünür.

Sevinc Əliyeva
Ordu.az