Məlumatlara görə, bu xüsusi əməliyyat “bir müddət əvvəl” həyata keçirilib, lakin sənədlərin və daşıyıcıların İrana daşınması məxfilik tələb edib. Sənədlərin həcmi o qədər böyükdür ki, onların araşdırılması və təhlili xeyli vaxt aparacaq.

Bu məlumatın etibarlılığı kifayət qədər yüksəkdir. Təxminən iki həftə əvvəl İsrailin Ümumi Təhlükəsizlik Xidməti iki İsrail vətəndaşı – Roy Mezrah və Almuq Atiyasın saxlanıldığını açıqlayıb. Onlar Neşer şəhərinin sakinləridir və İran xeyrinə casusluqda şübhəli bilinirlər.

İsrailin “Vesty.go.il” saytı ərəb mənbələrinə istinadən xəbər verir ki, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Misirə səfəri zamanı “Yaxın Şərq nüvə silahından azad bölgə kimi” təşəbbüsünü irəli sürüb və bu ideyanın Vaşinqtona çatdırılmasını Qahirədən istəyib.

İsrail mediasının qeydinə görə, İran ABŞ ilə aparılan danışıqlarda İsrailin nüvə potensialı məsələsini gündəmə gətirib. Göründüyü kimi, İran İslam Respublikasının mövqeyi bundan ibarətdir: əgər İsrailin “nüvə imkanları” varsa, o zaman İranın da eyni hüququ olmalıdır.

Görünür, ABŞ tərəfi İsrailə nüvə başlıqları və texnologiyalar verildiyi barədə iddiaları təkzib edib. Əgər İran kəşfiyyatı İsrailin nüvə proqramı və obyektləri ilə bağlı real məlumatlar əldə etməyə nail olubsa, bu, ABŞ-İran danışıqlarında ciddi gərginlik yaradacaq.

İran İslam Respublikasının həmin məlumatları açıq şəkildə paylaşmayacağı ehtimal olunur, lakin ABŞ ilə aparılan danışıqlarda öz nüvə proqramını qorumaq üçün əsas kimi istifadə edə bilər.

Nəzərə almaq lazımdır ki, ABŞ-İran danışıqları Oman vasitəçiliyi ilə aparılır, buna görə də mümkündür ki, İran tərəfi vasitəçiyə İsrailin nüvə proqramı ilə bağlı bəzi məlumatları ötürsün. İsrail mətbuatı yazır ki, bu məsələdə “Misirin də narahatlığı var”.

İsrailin nüvə proqramına qarşı laqeyd qala bilməyəcək digər ölkələr də var: Fars körfəzi ərəb monarxiyaları, Türkiyə, İraq, Suriya və Livan.

ABŞ prezidenti Donald Tramp yaxınlarda Fars körfəzi ölkələrinə səfər edib və böyük investisiya sazişləri imzalanıb. Əgər İran diplomatik kanallarla İsrailin nüvə proqramı barədə məlumatları bu ölkələrlə paylaşsa, Trampın Yaxın Şərq təşəbbüsləri ciddi çətinliklərlə üzləşə bilər.

İranın dövlət televiziyası İsrailin nüvə proqramı və obyektləri barədə məlumat əldə edilməsi ilə bağlı xüsusi reportaj yayımlayıb. Bu, göstərir ki, İran artıq diplomatik addımların təbliğatla müşayiətini planlaşdırır.

İndi sual budur: İran bu məlumatlardan hansı məqsədlə istifadə edəcək: “Nüvə silahından azad Yaxın Şərq” təşəbbüsünü sürətləndirmək üçün, yoxsa özünü beynəlxalq səviyyədə “nüvə dövləti” kimi tanıtmaq üçün?

Maraqlıdır ki, İran belə həssas məlumatın “sızmasını” ABŞ və Rusiya prezidentlərinin telefon danışığında İranın nüvə proqramı ətrafında danışıqları müzakirə etdiyi vaxtda təşkil edib. ABŞ, xüsusilə, Vladimir Putinin “İranı inandırmaq” səylərini önəmli sayıb. Bəlkə də, İsrailin nüvə proqramında rus izləri də müşahidə olunur?

Asif Cəfərov
Ordu.az