Bu, əlbəttə ki, səfərin əhəmiyyətindən, eləcə də müzakirə olunan gündəliyin məzmunlu xarakterindən xəbər verir. Lavrov Ər-Riyadda ABŞ tərəfi ilə danışıqlardan sonra Türkiyəyə səfər etdi və Türkiyə səfərindən sonra İranda oldu. İranda da eyni formatda görüş baş tutdu.

Belə anlaşılır ki, Rusiya Ankara və Tehrana ABŞ tərəfi ilə danışıqlar prosesinin başlamasını, əslində başlamasından irəli gələn şərtləri və yanaşmaları təqdim edir. Bu, bir tərəfdən, təbii olaraq Ankaranın, Moskvanın və Tehranın Qafqaz və Yaxın Şərq regionları ilə bağlı münasibətlərinin mexanikası ilə uzlaşır, digər tərəfdən, Rusiya-ABŞ münasibətlərinin mühiti və məntiqi dəyişərsə, bunların Rusiyanın davranışında və rolunda da müəyyən dəyişikliklərə səbəb olacağı şübhəsizdir.

Bu, Moskvanın birbaşa maraqları və faydaları sahəsində yeni yanaşmalar və vurğular tətbiq etməyə başlayacağı anlamına gəlirmi? Təbii olaraq bu, heç də o demək deyil ki, Moskva Rusiya-ABŞ sferasında baş verən dəyişiklikləri Ankara və Tehrana “baha qiymətə” satmağa çalışacaq, lakin tərəflərin bu reallıqları nəzərə almalı olacağı şübhəsizdir.

Digər tərəfdən, nəzərə almaq, əlbəttə ki, tərəflərin boş oturacağı və gedən dəyişikliklər kontekstində öz yerini, rolunu tapmaları üçün hər cür cəhd göstərməyəcəyi anlamına gəlməyəcək. Görünən odur ki, Lavrovun Ankaraya, daha sonra isə Tehrana səfərlərinin gündəmindəki prioritetlərdən biri də Moskvanın “3+3” məşvərət formatını təşkilata çevirməyə çalışdığını deyərək, bu yaxınlarda qaldırdığı məsələdir.

Praktikada bunun ABŞ-Rusiya danışıqlar prosesinin təsir dairələrinin yenidən bölüşdürülməsi və yenidən formalaşdırılması ilə bağlı olacağı şübhəsizdir. “3+3”, əslində, nominal formatdan kənarda mümkün kifayət qədər diqqətəlayiq real konfiqurasiyalarla bunun alətlərindən birinə çevrilə, əslində ABŞ-Rusiya danışıqlarının “unikal” Qafqaz formatı ola bilər.

Asif Cəfərov
Ordu.az