Bu ona görə maraqlıdır ki, İtaliyada keçiriləcək G7 ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin görüşündə ABŞ dövlət katibi də iştirak edəcək. Bu formata paralel olaraq Vatikana səfər və Papa ilə görüş iki mühüm halı ehtiva edə bilər. İlk növbədə, bu fakt təbii ki, Vatikanın beynəlxalq münasibətlərdə, qlobal məsələlərdə rolunu qeyd edir.

İki hala gəlincə, ABŞ dövlət katibinin ya əslində vida görüşü olacaq, çünki Blinkenin dövlət katibi vəzifəsini tərk etməsinə ay yarım qalıb, ya da ABŞ dövlət katibi vida görüşündən və bəlkə də, belə demək mümkündürsə, 4 illik dövrün yekunlaşmasından başqa, Roma Papası ilə müddətin qalan hissəsi üçün aktual olan və razılığa gəlmək üçün səy göstərilə biləcək məsələləri müzakirə edir.

Bunlar isə həm Ukrayna müharibəsinə, həm də Yaxın Şərqə aid ola bilər, çünki Vatikan bu istiqamətlərdə ritorika səviyyəsində kifayət qədər fəaldır. Böyük ehtimalla ABŞ dövlət katibinin Vatikan görüşündə Yaxın Şərq önəmli yer tutub. Burada isə diqqətəlayiq bir xronoloji hal var. Bir neçə gün əvvəl İran prezidenti Məsud Pezeşkian Roma Papasına məktub-mesaj göndərib. Mesajda Pezeşkian Roma Papasına çağırış edib ki, o, dünya liderlərini, xüsusən də xristian liderləri İsrailin hücumunu dayandırmaq üçün hərəkətə keçməyə çağırsın.

İran prezidenti Vatikanla dünyada sülhün bərqərar olunmasına yönəlmiş məsələlərdə əməkdaşlığa hazır olduğunu bildirib. İran prezidentinin həmin mesajından bir gün sonra Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Qəzzada “hərbi cinayətlərlə bağlı” İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu və keçmiş müdafiə naziri Yoav Qalantın həbsinə order verilməsi ilə bağlı qərarı məlum olub.

ABŞ bu qərarı alqışlamayıb və hətta prezident Cozef Bayden səviyyəsində belə sərt qiymətləndirmələr verib. Bəs ABŞ belə bir qərarın qarşısını almaq üçün öz təsirindən istifadə edə bilərdimi? Beynəlxalq məhkəmənin hər hansı bir qərarının Birləşmiş Ştatların mövqeyindən asılı olduğunu söyləmək mübaliğə olardı, lakin heç bir şübhə yoxdur ki, məhkəmə qərarları siyasi mühitə tabedir və bu şəraitdə ABŞ üstün təsirə sahibdir.

Müvafiq olaraq, Vaşinqton Netanyahu və Qalantla bağlı qərarın qarşısını almaq üçün bu təsirdən yayınmağa çalışıb, yoxsa yox? Bu, vacib sualdır, çünki açıq-aydın bəyanatlara baxmayaraq, ABŞ-İsrail münasibətlərinin paradiqması, hətta tezliklə administrasiyanın sükanının Trampın əlində olacağına baxmayaraq, kifayət qədər mürəkkəb mərhələyə qədəm qoyur.

Daha geniş kontekstdə tamamilə mümkündür ki, ABŞ dövlət katibi Vatikanda Yaxın Şərq regionunu, xüsusən də bu gün Livan ətrafında genişlənən məsələləri müzakirə edib və bu müzakirələrdə bu gün İran da Pezeşkianın Roma Papasına mesajı ilə dolayı şəkildə “iştirak edir”.

Asif Cəfərov
Ordu.az