Putin yeni nüvə doktrinasını xatırladıb və hücumların davam edəcəyi təqdirdə hər zaman cavab veriləcəyini bəyan edib. Üstəlik, o, Rusiyanın qitələrarası raketlərinin hər hansı bir hava hücumundan müdafiə sistemi üçün əlçatmaz olduğunu bəyan edib. Çoxları Putinin mesajını yaxınlaşan nüvə müharibəsinə ultimatum kimi qiymətləndirdi. Buna görə də sual yaranır ki, onun ultimatumundan sonra Ukrayna zərbələri dayandıracaq, yoxsa ABŞ bu məsələdə Ukraynanı təşviq etməyi dayandıracaq?
Yoxsa məqsəd məhz vəziyyəti Rusiyanın hətta taktiki nüvə bombasından da istifadə edəcəyi, mahiyyətcə Qlobal Cənub ölkələrinin, Çinin Rusiyaya dəstək verə bilməyəcəyi vəziyyət yaradacaq həddə çatdırmaqdır? Lakin burada bir hala diqqət çəkmək lazımdır. Ukraynaya uzun mənzilli zərbələrə icazə verilməsi qərarından əvvəl ABŞ prezidenti Cozef Bayden noyabrın 16-da Peruda Çin prezidenti ilə görüşüb.
Görüş Asiya-Sakit Okean sammiti çərçivəsində baş tutub. Bayden və Si Cinpin müdafiə koordinasiyası və dialoq da daxil olmaqla, həm ikitərəfli, həm də qlobal əhəmiyyətli məsələlərin geniş spektrini müzakirə ediblər. Ertəsi gün Ukraynaya qarşı uzaq məsafədən zərbələrin endirilməsinə icazə verilməsi barədə qərar məlum olub. Qərarın Çinlə müzakirə edildiyi qənaətinə gəlmək üçün kifayət qədər əsas var.
Bayden-Si Cinpin görüşündən dörd gün əvvəl Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Sergey Şoyqunun Çinə danışıqlara getdiyini və orada strateji təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etdiyini nəzərə alsaq, o zaman aydın olur ki, Ukrayna cəbhəsində eskalasiyanın yeni səviyyəsi elementar bir proses deyil, ən azından Rusiya-Çin-ABŞ triqonometrik “konturu” ilə nəzərəçarpacaq dərəcədə müzakirə olunub. Sual yaranır, belə olan halda Putinin ultimatumu kimə ünvanlanmışdı?
Bu suala cavab axtararkən bir məsələyə aydınlıq gətirilməlidir. Söhbət yeni eskalasiya səviyyəsindən əvvəl çoxtərəfli Rusiya-Çin-ABŞ danışıqları “proloqu”nun açıq-aşkar görünməsindən gedirsə, bu heç də o demək deyil ki, ortaq qərar var, qalanı isə teatrdır. Bu o deməkdir ki, qarşıdurmanın eskalasiya səviyyəsinin yüksəldilməsi baxımından müəyyən fəaliyyət “qaydaları”nın inkişafı var, lakin bu, qarşıdurma məntiqini, dünya müharibəsinin mahiyyətini tam ləğv etmir.
Sadəcə olaraq, bu müharibənin məşhur rus deyiminin “meşəni qırırlar, qırıntılar uçur” məntiqi ilə getdiyi aydın olur. “Meşəni qıranlar” sadəcə olaraq “baltadan zəncirli mişara” qədər alətlərin tətbiqini razılaşdırırlar.
Firuz Bağırov
Ordu.az
