Yəqin ki, bir neçə aydan sonra Baş katib vəzifəsini başa vuracaq Yens Stoltenberq bəlkə də müəyyən mənada vida səfəri edirdi. O, işlədiyi on ilə yaxın müddətdə Qafqaza regional səfər etməyib, yalnız Gürcüstanda olub. Stoltenberq vəzifəsini çoxdan tərk etməli idi, lakin ötən il Assambleyada NATO ölkələri yeni Baş katiblə bağlı razılığa gələ bilmədikləri üçün onun səlahiyyət müddətini 2024-cü ilin oktyabrına qədər uzatmaq qərarına gəliblər.

Təbii olaraq vida səfərinin ciddi şərtiliyi var idi, çünki NATO Baş katibinin Qafqaza səfərini şübhəsiz ki, bu gün beynəlxalq aləmdə cərəyan edən, Qafqazda və onun ətrafında kifayət qədər intensiv və dinamik şəkildə inkişaf edən siyasi və geosiyasi reallıqlar diktə edirdi. Şübhə yoxdur ki, Baş katibin əsas vəzifəsi NATO-nun Rusiya ilə İran arasında mövqelərini gücləndirmək idi. Bu mənada bəlkə də bir hal olduqca diqqətəlayiqdir.

Stoltenberqin Bakıda, Tbilisidə və İrəvanda kimlərlə görüşəcəyi əsas məsələ idi. Yens Stoltenberq Azərbaycanda Prezident İlham Əliyev, xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov və müdafiə naziri Zakir Həsənovla, Ermənistanda prezident və Baş nazirlə, habelə Gürcüstanda eyni formatda görüşlər keçirdi. Onun Bakıda İlham Əliyev və xarici işlər naziri ilə görüşməsi başa düşüləndir.

Parlament idarəetmə modelinin mövcud olduğu və de-yure dövlət başçısının prezident, de-fakto dövlət başçısının isə Baş nazir olduğu Ermənistan və Gürcüstandan fərqli olaraq, Azərbaycan prezident modelli dövlətdir. Stoltenberq de-yure və de-fakto dövlət başçıları ilə görüşür. O, Azərbaycanda Prezident-Baş nazir formatında görüşlər yerinə, Prezident və xarici işlər naziri formatında görüşlər keçirəcək.

Maraqlıdır ki, Ermənistan və Gürcüstandan fərqli olaraq NATO Baş katibi Azərbaycanda müdafiə naziri ilə də görüşdü. Niyə İrəvan və Tbilisidə belə görüşlər planlaşdırılmadı? Hər halda, səfərin görüşlərinin xronologiyasını təqdim edən NATO-nun açıqlaması belə görüşlər barədə əlavə məlumat verməyib.

Hər halda bu, Stoltenberqin Azərbaycana nisbətən daha geniş miqyas verdiyini göstərirdi. Mümkün cavablardan biri odur ki, Azərbaycan Qərb tərəfindən NATO-nun Rusiya və İrana qarşı regional strategiyasını qurduğu əsas baza hesab olunur. Axı bu gün Azərbaycanın NATO-ya üzv ölkə olan Türkiyə ilə hərbi-siyasi qarşılıqlı yardım müqaviləsi var ki, bu da, NATO Baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Kolominanın sözlərinə görə, NATO-nun regiondakı sərhədi hesab olunur.

Asif Cəfərov
Ordu.az