İranın “Tasnim” agentliyinin məlumatına görə, Tehran yalnız sanksiyaların ləğvi ilə bağlı məsələləri müzakirə edib. İran mənbələri danışıqları nazir müavini Baqirinin apardığını təsdiqləyib. Tramp administrasiyasında Milli Təhlükəsizlik Şurasının nümayəndəsi vəzifəsində çalışmış Qoldberqin sözlərinə görə, Prezident Bayden İrana qarşı sanksiyalar amnistiyasını uzadıb ki, bu da İrana dondurulmuş vəsaitləri idarə etməyə, xarici borcların ödənilməsi və subsidiyalar da daxil olmaqla büdcə müdafiəsi yaratmağa imkan verir.

Respublikaçılar Partiyası Baydeni belə mövqeyə görə kəskin tənqid edib. Əslində, ABŞ və İran arasında müzakirələrin hansı həcmdə və keyfiyyətdə keçmişdə aparıldığı və ya aparılmaqda olduğu şübhəsiz ki, sirrdir. Tərəflər növbəti görüşlərin dayandırıldığını bəyan ediblər, çünki Vaşinqton hazırda daha çox Qəzzadakı vəziyyətə diqqət yetirir. Digər mümkün inkişaf kontekstində İran-ABŞ vasitəçiliyi ilə təmaslar haqqında məlumat olduqca diqqətəlayiqdir.

Bağdadda xarici işlər, müdafiə nazirləri və kəşfiyyat idarəsinin rəhbərləri formatında Türkiyə-İraq danışıqlarının aparıldığı məlum olub. İraq hakimiyyəti Türkiyənin təklifini qəbul edib və PKK-nı terror təşkilatı kimi tanıyıb. Hökumət PKK-nın ölkə ərazisində fəaliyyətini qanunsuz kimi tanıyıb. Türkiyə İraqın şimalında genişmiqyaslı hərbi əməliyyat keçirməyə hazırlaşır. Bütün Türkiyə-İraq sərhədi boyunca iyirmi kilometr dərinlikdə “bufer zona” yaratmaq vəzifəsi qarşıya qoyulub.

Türkiyə kəşfiyyatının ehtiyatda olan zabitlərindən birinin qiymətləndirməsinə görə, əgər dağlıq ərazidə PKK yaraqlılarına təzyiq göstərmək mümkün olsa, onların Suriyanın şimal-şərq bölgəsi ilə əlaqəsi kəsiləcək. Beynəlxalq mətbuatda belə bir fikir hakimdir ki, Suriyanın şimal-şərqində YPG nəzarəti altında olan bölgə İraqdan ABŞ hərbi konvoyları vasitəsilə qidalanır. Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bu yaxınlarda Vaşinqtona səfər edib. Görünür, o, Vaşinqtonu Suriyanın şimalında YPG-yə dəstəyi dayandırmağa inandıra bilməyib.

Türkiyə PKK-nın mövcudluğuna son qoymaqla faktiki olaraq Soyuq Müharibə dövründə Yaxın Şərqdə formalaşdırılmış şəbəkələri məhv edəcək. Şimali İraqda planlaşdırılan hərbi əməliyyatın Ərdoğanın təqdim etdiyi kimi praktikada idarə oluna biləcəyi şübhəsizdir.

Məhz bu vəziyyətdə Bayden administrasiyasının İrana tətbiq etdiyi “sanksiya amnistiyası” Vaşinqtonun Tehrana verdiyi siyasi “bonus” kimi görünür”. İranın gələcəyi ilə bağlı Vaşinqtonda hansı dərin inkişaflar gedir? Hindistan və İran vasitəsilə Qlobal Cənub deyilən yerdə qütb yaratmaq layihəsi mövcuddur?

Asif Cəfərov
Ordu.az