Qlobal çarxın “ip topaları” dağılır – Gərginlik cilovlanacaqmı?

2024/02/2024--1707210961.jpg
Oxunub: 327     17:21     09 Fevral 2024    
Dünyanın müxtəlif yerlərində münaqişələr alovlanmaqda davam edir. Bəzi regionlarda hətta bir çox tərəflərin, o cümlədən qeyri-regional qüvvələrin iştirakı ilə genişmiqyaslı regional münaqişələrə səbəb ola biləcək münaqişə “topaları” yaranıb.

Məsələn, Yaxın Şərqdə çox təhlükəli vəziyyət yaranıb. Vəziyyətin yüngülləşdirilməsinə dair bəzi meyllərin olmasına baxmayaraq, İsrail Qəzza zolağında hərbi əməliyyatlarını davam etdirir. Xüsusilə, Qətərin fəal iştirakı ilə atəşkəs və ya razılığın əldə olunmasından danışılır. Amma bu o demək deyil ki, gərginlik cilovlanacaq.

Qəzzada aparılan hərbi əməliyyatlar barıt çəlləyinə bənzəyir və bölgənin müharibə burulğanına cəlb olunmasına şərait yaradıb. İranyönlü vəkil qüvvələr xüsusilə Yaxın Şərqdə fəaldırlar. Bir tərəfdən “Hizbullah” vaxtaşırı İsrail ərazisinə hücum edir, digər tərəfdən isə Yəmən husiləri Qırmızı dənizdən keçən gəmilərə hücum edir.

Qırmızı dənizdən keçən ticarətə o dərəcədə təhlükə yaranıb ki, husilərə qarşı ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi koalisiya yaradılıb. Birləşmiş Ştatlar və Böyük Britaniya husilərə bir neçə dəfə zərbə vurmalı oldular, lakin problem həll edilmədi, çünki husilər eyni intensivliklə ticarət gəmilərinə hücum etməyə davam edərək, xüsusilə də İsrail, ABŞ və Böyük Britaniyanı vurmaqla hədələyirlər.

Nəticədə bir çox gəmiçilik şirkətləri sadəcə olaraq Süveyş kanalından keçən marşrutdan yan keçməyə üstünlük verirlər, nəticədə daşınan yüklərin qiymətləri artır. Elə ölkələr var ki, onlar sadəcə olaraq Süveyş kanalından keçən ticarət yolundan asılıdırlar. Məsələn, Hindistanın idxalının əhəmiyyətli bir hissəsi bu yolla gəlir.

Və faktiki olaraq ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi koalisiya bu problemi həll edə bilmir. ABŞ Çinə müraciət etməyə məcburdur ki, Pekin İrana təsirindən istifadə etsin, husilər gəmilərə hücum etməyi dayandırsınlar. Digər tərəfdən ABŞ və İran Suriya, İraq və İordaniyada qarşılıqlı şəkildə bir-birlərinə zərbələr vururlar. Digər regionda, Şərqi Avropada, Ukrayna cəbhəsində davam edən münaqişəyə gəlincə, qeyd etmək lazımdır ki, ümumiyyətlə, gərginliyin azalma əlaməti yoxdur.

Ukraynanın yayda başlayan əks-hücumunun uğursuz olmasından sonra Ukraynaya dəstək məsələsi Avropa üçün daha çox aktuallaşıb. Məhz buna görə də Avropa İttifaqının 27 üzvü Ukraynaya 50 milyard avro məbləğində maliyyə yardımı planı ilə bağlı razılığa gəlib. Hətta bəzi Avropa ölkələri artıq gələcəkdə Rusiya ilə birbaşa qarşıdurmanın ola biləcəyini istisna etmirlər.

Bütövlükdə Avropada hərbi sektora resursların yatırılmasına şərait yaranıb. Xüsusilə Polşa böyük sürətlə silahlanır. ABŞ isə nəinki Avropadakı mövqelərini möhkəmləndirməyə, həm də elə bir nöqtəyə çatmağa çalışır ki, Rusiya artıq Ukraynada müharibəni davam etdirə bilməsin. ABŞ-nin indiki rejimi isə prezident seçkiləri öncəsi öz siyasətinin effektivliyini göstərməyə çalışacaq, nəticədə ABŞ başda olmaqla kollektiv Qərb qalib gəlmiş kimi görünəcək.

Amma əgər ABŞ Ukrayna məsələsində uğur qazana bilməsə, o zaman respublikaçıların prezident seçkilərində qalib gələ bilmə şansları artır, xüsusən də Donald Tramp prezident seçiləcəyi təqdirdə müharibəni çox tez dayandıracağını vəd edir. Amerika ictimaiyyəti arasında isə dövlət vəsaiti hesabına Ukraynaya verilən yardımın həcmindən şikayətlər var. Ona görə də ABŞ-də Co Baydenin başçılıq etdiyi hakim siyasi komanda nəticələr əldə etməyə tələsir.

Firuz Bağırov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Yaxın-Şərq   Qəzzza  


Bizi "telegram"da izləyin