Martın əvvəlindən Rusiya və Ukrayna arasında davam edən müharibə şəraitində Azərbaycan və Ermənistan arasında silahlı toqquşmalar təkcə Qarabağ bölgəsində deyil, həm də iki ölkənin ümumi dövlət sərhədi boyunca intensivləşib. Qarabağ müharibəsini bitirən 10 noyabr 2020-ci il tarixli bəyanat (Rusiya, Ermənistan, Azərbaycan) çərçivəsində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasını təmin etməməsi ilə daha da kəskinləşən Rusiyanın sülhməramlı missiyasının son dövrlər bəzi fəaliyyətlərindən Azərbaycanda narazılığın artması fonunda gərginlik artır.
“Azərbaycan Respublikasının ərazisində “Dağlıq Qarabağ” adlı inzibati-ərazi vahidi yoxdur. Rusiya Federasiyası tərəfindən dəfələrlə ali və yüksək səviyyələrdə verilmiş açıqlamalarda Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığına dəstək təsdiq edilmişdir. Eyni zamanda iki ölkə arasında imzalanmış müvafiq sənədlərdə də bu mövqe bir daha təsbit olunmuşdur. Rusiya Federasiyasının rəsmi mövqeyinə zidd olaraq, bundan əvvəl də Rusiya Federasiyası Müdafiə Nazirliyinin rəsmi açıqlamalarında Azərbaycanın suveren ərazilərinə bu adla müraciət edilməsi halları müşahidə olunmuşdur”, - deyə məlumatda qeyd olunub.
Nazirlik xəbərdarlıq edib ki, bu cür bəyanatlar Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə xələl gətirə və Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazilərində gərginliyi artıra bilər.
Azərbaycan mətbuatında daha sərt reaksiya ifadə olunub. Azərbaycan mətbuatı və ekspert dairələri Rusiya tərəfini işğalçı erməni silahlı dəstəsinin və yerli erməni separatçı hakimiyyət orqanlarının təxribatçı hərəkətlərinə məhəl qoymamaqda və ya hətta “ört-basdır etməkdə” ittiham edib. Qeyd olunub bu cür hadisələr Rusiya sülhməramlılarının regional sülh və təhlükəsizliyə müsbət töhfə verəcəyi ilə bağlı əvvəlki gözləntiləri tamamilə alt-üst edib.
Azərbaycan, həmçinin Rusiyanın sülhməramlı missiyasının nəzarəti altında Laçın dəhlizindən (Azərbaycanın Qarabağ bölgəsini Ermənistanla birləşdirən) Ermənistanın sui-istifadə etməsinə etiraz edib. Azərbaycan Nazirlər Kabineti tərəfindən müxtəlif beynəlxalq təşkilatlara, o cümlədən Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə, Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) baş katibinə, eləcə də Avropa İttifaqının Xarici İşlər üzrə Ali Nümayəndəliyinin ofisinə məktub göndərilib. Qeyd olunur ki, Ermənistanı dəhlizdən nəzərdə tutulan humanitar məqsədlər üçün deyil, hərbi məqsədlər üçün istifadə edib.
İrəvanın Ermənistan hərbi qüvvələrini Azərbaycanın ərazilərdə saxlamağa davam etdiyi bir vaxtda, Ermənistan və Azərbaycan arasında son vaxtlar ara-sıra baş verən toqquşmalar daha böyük böhranın xəbərçisi ola bilər. Bu arada, Rusiyanın bu məsələ ilə bağlı siyasətinə Ukraynadakı müharibənin nəticələri ciddi şəkildə təsir edə bilər.
Məsələn, erməni analitik Tiqran Qriqoryan hesab edir ki, Qərbdən təcrid olunmuş Rusiya artıq nəzarətində olan bölgələrdə təsirini artırmağa çalışacaq. Bu, Rusiyanın rəhbərlik etdiyi layihələr çərçivəsində inteqrasiya proseslərini dərinləşdirmək və genişləndirmək cəhdlərinə səbəb ola bilər. Qriqoryan xəbərdar edir ki, bu, Ermənistanın suverenliyini daha da məhdudlaşdıracaq.
Azərbaycan üçün Türkiyə ilə müttəfiqlik regionda istənilən mənfi geosiyasi vəziyyətə qarşı zəmanətdir. Bakı və Ankara 2020-ci il Qarabağ Müharibəsindən sonra və xüsusən də 2021-ci ilin iyununda müttəfiqlik əlaqələri haqqında bəyannamə imzaladıqdan sonra hərbi əlaqələrini inkişaf etdirirlər.
Ona görə də hazırda Ermənistanda Rusiyanı Cənubi Qafqazda təsirini qorumaq və “Rusiyanın cənub sərhədlərində yeni Türkiyə-NATO təhlükəsi”nin” qarşısını almaq üçün daha çox tədbirlər görməyə çağıran qruplar var. Məsələn, tanınmış erməni analitikləri Pietro Şakaryan və Benjamin Poğosyan Rusiya mətbuatında yer alan məqalədə Moskvaya müraciət edirlər ki, “Türkiyə və bununla da NATO-nun hər hansı hökmranlıq yaratmasının qarşısını almaq məqsədi ilə Rusiya və Ermənistan arasında strateji müttəfiqlik gücləndirilməlidir. Bununla belə, son illərdə Rusiya və Türkiyə öz fəaliyyət dairələri ilə bağlı dünyanın müxtəlif yerlərində bəzi konsensus sahələrini tapmağı bacarıblar. Hazırda Ukraynaya qarşı müharibədə bataqlığa batmış və beynəlxalq ictimaiyyətin əksəriyyətindən təcrid olunmuş Rusiya çətin ki, Cənubi Qafqazda Türkiyə ilə gərginliyi artırmağa cəhd etsin.
Moskva diqqətini əsasən Ukraynadakı müharibəyə yönəltdiyinə görə, “Telegram”dakı bəzi kanallar Rusiyanın Qarabağdakı sülhməramlı missiyasının bir hissəsini Ukrayna döyüş əməliyyatları teatrına yerləşdirdiyini iddia edir. Üstəlik, martın 13-də Ukrayna Baş Qərargahı Rusiyanın hərbi əməliyyatlarını dəstəkləmək üçün döyüşçülər gətirdiyi iddia edilən Serbiya və Suriya ilə yanaşı regionlar arasında qondarma “Dağlıq Qarabağ”ın da adını çəkib. Beləliklə, deyə bilərik ki, bu müharibənin taleyi təkcə Ukraynanın gələcəyini müəyyən etməyəcək, həm də postsovet məkanının digər hissələrində vəziyyəti dəyişdirəcək.
Dəyanət Ağalarlı
Ordu.az
