Ermənistan 2014-cü ildən nüvəsini Rusiya Federasiyası təşkil edən Avrasiya İqtisadi Birliyinin üzvüdür. Epidemiyadan qaynaqlanan iqtisadi böhran AİB-in bütün üzv dövlətlərinə ağır zərbə vurub. Rusiyada iqtisadi tənəzzül 3%, Ermənistanda 7,4%, Belarusda 0,9%, Qazaxıstanda 2,5%, Qırğızıstanda 8,6% olub. 2021-ci il Rusiya iqtisadiyyatı üçün bərpa ili oldu. İqtisadi artım 4,4% təşkil edib ki, buna dünya bazarında təbii qazın qiymətinin, Avropa İttifaqına ixracın artması şərait yaradıb.
2021-ci ildə Rusiya iqtisadiyyatı tam bərpa olunsa da, Ermənistanın iqtisadiyyatı bərpa olunmayıb. 2021-ci il Ermənistan-Rusiya iqtisadi əlaqələri baxımından müəyyən irəliləyişlər ili olub. Ermənistandan Rusiyaya ixrac 847 milyon dollar təşkil edib, bu da əvvəlki illə müqayisədə 24,5% artıb. Eyni zamanda, Rusiyadan idxal 2021-ci ildə əvvəlki ilə nisbətən 19,2% artaraq 1,9 milyard dollar artıb.
Ermənistandan Rusiyaya ixrac 28%, idxal isə 33,3% təşkil edir. Rusiyaya əsasən hazır istehlak malları (konservlər, şərab, brendi, kənd təsərrüfatı məhsulları, zərgərlik məmulatları və s.) ixrac edilir. Ermənistan Rusiyadan enerji daşıyıcıları, metallar, tikinti materialları və istehlak malları idxal edir.
Qərbin iqtisadi sanksiyaları Rusiya iqtisadiyyatının inkişafını ləngidir. İnvestisiyaların azaldılması və mənfi gözləntilər Rusiya rublunu kəskin ucuzlaşdıracaq, bunun nəticəsində Rusiya bazarında əhalinin gəlirlərinin azalması şəraitində idxal mallarının, o cümlədən Ermənistan mallarının qiyməti qalxacaq. Yəni Rusiya rublunun davamlı devalvasiyası Ermənistandan ixracın azalmasına səbəb ola bilər.
Ermənistan müstəqillik əldə etdikdən sonra Rusiya Federasiyası xaricdə işləmək üçün əsas istiqamət olub. Hər il Ermənistanın on minlərlə vətəndaşı işləmək üçün Rusiyaya gedir, bu da onlara böyük pul köçürmələri almağa imkan verir. Xüsusilə, 2021-ci ildə fiziki şəxslər Rusiyadan Ermənistana banklar vasitəsilə 865 milyon dollar məbləğində pul köçürmələri keçirib ki, bu da bütün köçürmələrin təxminən 41%-ni təşkil edir. Ermənistanda yaşayan insanların bəziləri o pul (kömək) olmadan sadəcə olaraq yaşaya bilmir.
Bundan başqa, Rusiya Ermənistan iqtisadiyyatına ən böyük sərmayə qoyan ölkə hesab olunur. 2021-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında Rusiyadan xalis investisiya axını 52,4 milyard dram təşkil edib ki, bu da ötən illə müqayisədə təxminən iki dəfə çoxdur. Bir çox iri erməni şirkətləri Rusiya kapitalı ilə fəaliyyət göstərir, onların bəziləri Rusiyanın ana şirkətinin törəmə (məsələn, “Qazprom Armenia”) şirkətləridir. Qərb ölkələrinin Rusiya şirkətlərinə qarşı tətbiq etdiyi birbaşa sanksiyalar Ermənistanda fəaliyyət göstərən törəmə şirkətlərə də təsir edə bilər. Ermənistanda ən çox vergi ödəyən 10 şirkətdən 5-i Rusiya kapitalı ilə işləyir, minlərlə iş yeri yaradıblar, dövlət büdcəsinə milyardlarla dram ödəyirlər. Rusiya şirkətlərinin fəaliyyətinə mümkün məhdudiyyətlər Ermənistanın investisiya mühitinə böyük təsir göstərəcək. Hazırda Rusiya şirkətlərinin səhmlərinin kəskin ucuzlaşmasını dayandırmaq mümkün deyil, xarici investorlar onlardan qurtulmağa tələsirlər.
Firuz Bağırov
Ordu.az
