Azərbaycanın İrəvan xanlığı necə Ermənistan oldu və bu gün ermənilər Gürcüstanı necə təhdid edir

2019/11/34534-1573038886.jpg
Oxunub: 1510     15:15     06 Noyabr 2019    
Cənubi Qafqazın ruslar tərəfindən tamamilə fəth edilməsindən sonra güclü dövlətlər arasında mübahisəli olan və strateji cəhətdən böyük əhəmiyyət kəsb edən bu regionun yerli xalqları yeni işğalçılar tərəfindən ayrıseçkiliyə və bölgəyə köçürülən ermənilər tərəfindən soyqırımlara məruz qaldılar.

Qafqaz xalqlarının ruslara qarşı müqaviməti əsrlər boyu davam etdi. On illərlə ruslar Qafqazı tamamilə ələ keçirə bilmirdilər. Şimali Qafqazın əlçatmaz dağ yamacları bu bölgənin döyüşkən xalqlarına uzun illər rus qoşunlarna qarşı dura bilməsinə imkan verirdi. Qafqaz düzənliklərində isə vəziyyət tamamilə fərqli idi.

Cənubi Qafqazın daha böyük və daha zəngin şəhərləri, Şimalın dağ kəndlərindən (aullarından) fərqli olaraq sürətlə bir-birinin ardınca işğal edilirdi. Tiflis, Bakı, Gəncə, Kutaisi və digər böyük şəhərləri ələ keçirən Rusiya imperiyasının ordusu Azərbaycan qalası olan İrəvan istiqamətində hərəkət edirdi.

O dövrdə Ağrı dağının ətəyində bir qala və hərbi baza olaraq qurulan şəhər ruslar üçün strateji cəhətdən ən əhəmiyyətli nöqtə idi. Coğrafi mövqeyinə görə İrəvan strateji əhəmiyyətə malik idi, Türkiyə, Suriya və İrandan Bakıya və Tiflisə gedən mühüm karvan yollarına nəzarət edirdi, çünki Anadolu, İraq və Suriyadan Bakıya ən qısa yol İrəvan üzərindən keçirdi. Buna paralel olaraq İrandan Tiflisə də ən qısa yol İrəvan ərazisindən keçirdi. 1808-ci ildə Rusiyanın İrəvanı ilk ələ keçirmək cəhdi uğursuz oldu.

25 sentyabr 1808-ci il tarixində rus qoşunlarının İrəvan xanlığına ikinci hücumu başladı. Sentyabrın 27-də Üçkilsədəki köhnə alban monastırını ələ keçirən rus qoşunları İrəvanın yaxınlığında düşərgə qurdular. Lakin bu dəfə də rus qoşunları İrəvan qalasını ələ keçirə bilmədilər. Nəhayət, 15 sentyabr 1827-ci ildə rus qoşunları uzun bir mühasirədən sonra Sərdarabad qalasını ələ keçirdilər.

Bundan sonra İvan Paskeviçin komandanlığı altında olan rus qoşunlarının bütün qüvvələri İrəvan qalasını ələ keçirməyə yönədildi. Hüseynqulu xan öz qardaşı Həsən xanla birlikdə, İrəvan qalasının daha da möhkəmləndirilməsi üçün əvvəlcədən ciddi addımlar atdı.

Qalanın ətrafındakı istehkamlar möhkəmləndirildi, qala divarından tüfəng atəşi məsafəsində bütün tikililər dağıdıldı, qalanın çöl xəndəyinin önündəki hamar tökmə torpaq örtüyü istehkamların maskalanması və qorunması, atəş şəraitinin yaxşılaşdırılması və qalanın qarşısında geniş açıq məkan yaratmaq məqsədi ilə əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldildi.

Qalaya hücumunu çətinləşdirmək üçün, qarşısındakı ərazini açıq, boşluq şəklində saxlayırdılar, bütün ağaclar kəsilirdi və o ərazidə evlərin tikilməsi qadağan edilmişdi. Ətrafa daha yaxşı nəzarət etmək üçün hərəmə aid olan bağ son ağacına kimi kəsildi. 52 ədəd top qala divarlarına yerləşdirildi. 18 min nəfər şəhərin çöl hissəsindən və ətraf ərazilərdən qalaya köçürüldü. Qalanın əhalisi bir neçə aylıq ərzaqla təmin edildi.

1 oktyabr 1827-ci il tarixində rus qoşunları qalanın cənub-qərb qülləsini ələ keçirdilər və sonra şimal qapısını (Şirvan qapısı) sındıraraq şəhərə girdilər.

Qala fəth olunduqdan sonra general-adyutant İ.F.Paskeviç I Nikolaya yazdığı məktubunda məruzə edirdi ki, imperatorun bayrağı artıq İrəvan qalasının üzərində dalğalanır, bu məşhur qalanın açarları ondadır və bütün qarnizon əsir götürülüb. 37 top, 2 haubitsa, 9 minaatan (qısa lüləli artilleriya topu), 50-yə qədər falkonet (1 - 3 funtluq artilleriya silahı) qənimət kimi götürüldü.

Rus işğalçı qüvvələrinin fasilələrlə 23 il boyunca apardığı müharibələr nəticəsində, "əlçatmaz qala" adlandırılan İrəvan qalası ələ keçirildi. Və bu, Şimali Azərbaycanın bütün xanlıqlarının Rusiyanın protektoratı altına keçməsinə səbəb oldu. Ermənilərin xəyanəti bir daha İrəvan qalasının ələ keçirilməsində mühüm rol oynadı. Bir neçə yüz nəfərdən ibarət olan İrəvanın kiçik erməni icmasının nümayəndələri rus qoşunlarının bələdçisi oldular, qalanın müdafiəsində həssas yerləri onlara göstərdilər və casusluqla məşğul oldular.

İrəvan qalasını ələ keçirdiyinə görə Paskeviç İrəvan qrafı titulunu aldı və 2-ci dərəcəli Müqəddəs Georgi ordeni ilə təltif edildi. Digər generallar da yüksək mükafatlar aldılar. Sonradan "İrəvanın ələ keçirilməsinə görə" xüsusi medalı təsis edildi.

İmperator I Nikolayın göstərişi ilə erməniləri toplayaraq onları ermənilər üçün yeganə çıxış yolunun azərbaycanlılara xəyanət etməkdən və İrəvandakı Nerses qarnizonunun arxasında təxribatçı fəaliyyət göstərməkdən ibarət olduğuna inandıran yerli erməni rahib, İrəvan xanlığını ələ keçirməkdə göstərdiyi xidmətlərinə görə, baş yepiskop təyin edildi və xanlıqdakı bütün Alban kilsələri onun nəzarətinə verildi. O, müqəddəs Aleksandr Nevski ordeni ilə təltif edildi.

Elə bu andan etibarən Türkiyə, Suriya və İrandan olan ermənilərin Cənubi Qafqaz ərazisinə, əsasən İrəvan və onun ətraflarına kütləvi şəkildə köçürülməsi prosesi başlandı. Azərbaycanlıların kütləvi şəkildə qətlə yetirilməsi, bu millətin nümayəndələrinin, Qafqazın aborigenlərinin, bu torpaqların həqiqi sahiblərini tədricən Şimali Azərbaycanın daxili bölgələrinə köçməsinə səbəb oldu. Bu proses 1988-ci ilə qədər davam etdi və təxminən bir əsr yarım ərzində (150 il) milyonlarla azərbaycanlı Türkiyə ilə həmsərhəd bölgələrdən köçürüldü. Bu torpaqlar ermənilər, kürdlər, yezidilər və malakanlarla dolduruldu.

Bir əsr yarım keçdi (150 il) və Azərbaycanın İrəvan bölgəsində ruslar Ermənistanı yaratdılar. Bu tarixi həqiqət hələ də Rusiya arxivlərində gizlilik qrifi altında saxlanılan sənədlərlə təsdiqlənir. SSRİ-nin dağılmasından sonra, 17-19 əsrlərdə Qafqazda baş verən tarixi hadisələri öyrənmək üçün bu arxiv materiallarının bəziləri açıldıqda, tarixçilər tarixi həqiqətlərin saxtalaşdırılması miqyasından sadəcə şoka düşdülər. Bu saxta faktların köməyi ilə sovet tarixçiləri, erməni keşişləri ilə birlikdə, erməni saxta tarixçiləri tərəfindən icad edilən və ümumiyyətlə mövcud olmayan bir şey haqqında "qədim Ermənistan" adlandırdıqları bir tarix yazdılar.

Rusiya imperiyasının Gürcüstana və bütövlükdə gürcülərə qarşı olan siyasəti azərbaycanlılara qarşı olan siyasətdən kəskin, gözəcarpan dərəcədə fərqlənirdi. Azərbaycanlıları kütləvi şəkildə qırıb, onları öz torpaqlarından qovmuşdular, lakin gürcülərə toxunulmadı. Gürcüstanı fəth etdikdən sonra ruslar tamamilə fərqli, yeni və çox təsirli bir üsul seçdilər. O dövrlərin Rusiya hökmdarlarının hesablamalarına görə, bu metod Gürcüstanı Rusiyaya əbədi loyal bir dövlətə çevrilməli idi.

İrəvaninin fəth edilməsindən sonra Yaxın Şərqin müxtəlif ölkələrindən olan erməni ailələri Borçalıya, Tiflisə, ölkənin şimalına və hətta sırf gürcülərin yaşadığı Kaxetiya vilayətinə gəlməyə başladılar.

Tiflisdə qısa müddət ərzində erməni məhəlləsi yarandı. Cənubi Qafqazın bütün şəhərlərindəki erməni məhəllələri əsasən Rusiya çar ordusunun yaxınlığında yerləşən hərbi hissələr və kazarmaların yaxınlığında qurulurdu. Beləliklə, Tiflisdə ermənilər kazak kazarmalarının yanında yerləşirdilər və öz növbələrində onlar ermənilərin təhlükəsizliyni təmin edirdilər. Köçürülən ermənilər daha sonra kütləvi şəkildə pravoslavlığı qəbul etdilər. Ermənilərin maskalaması soyadlarla, yerli məhkəmə icraçıları tərəfindən əhalinin siyahısının tərtib edilməsi ilə başlandı.

Erməni soyadları gürcü soyadlarna dəyişdirildi və erməni uşaqları gürcü dilini öyrənmək üçün kurslara getməyə başladılar. Ermənilər bütün adət-ənənələrindən imtina edərək mümkün qədər adaptasiya olmağa çalışırdılar. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində, müasir Gürcüstan ərazisində məskunlaşan ermənilərin demək olar ki, hamısı gürcü dilində danışır və gürcü soyadlarına sahib idilər. Ermənilərin "Milliyyət" sütununda "gürcü" deyə göstərilirdi. Özlərindən onları ayırmaq üçün gürcülər, gürcüləşmiş erməniləri "somexi" adlandırmağa başladılar.

Bəzi mənbələrə görə, "somexilərin" sayı bütün Gürcüstan ərazisinda 500.000 nəfərdən bərabərət idi. Gürcüstan ordusundan başlayaraq, güc strukturlarında, ölkənin elmi elitasında bu klanın yüzlərlə nümayəndəsi mühüm vəzifələr tuturdu. "Somexi"ləri bu gün həqiqi gürcülərdən fərqləndirmək çox çətindir.

Əslində "somexi"lər Türkiyədəki sabbatianları, yəni İslamı qəbul edən və Osmanlı İmperiyasının bətnində qalan yəhudilərə bənzəyirlər.

Cümhuriyyət elan edildikdən sonra ölkəni əsasən gizli bir Sabbatian cəmiyyətinin nümayəndələri idarə edirdi. Qərb qüvvələri Türkiyəni öz nəzarətində saxlamaq üçün yalnız ölkənin siyasi elitasındakı Səbatian klanının nümayəndələrinə güvənirdi.

1924-cü ildən bəri klanın qurucusu Şabtay Tsvinin ardıcılları Türkiyəni özlərinin müəyyən etdiyi gizli lojalar yolu ilə apardılar, türk dövlətinin siyasəti onun hüdudlarından kənarda və Böyük Osmanlı İmperiyasını dağıdan insanlar tərəfindən təyin olunurdu.

Qonşu Gürcüstanda da oxşar vəziyyət idi, "somexi" gizli cəmiyyətinin bu ölkənin güc strukturlarındakı lobbiçiləri tərəfindən yetişən təmiz qanlı gürcülər siyasət, iş və elmdən kənarlaşdırılırdı. Bu gün Gürcüstan hakimiyyətində erməni kökləri olmayan bir adam tapmaq çox çətindir, baxmayaraq ki, özləri də bunu gizlətməyə çalışırlar. Üzdə, televiziya kameraları qarşısında Cavaxetiyadakı erməni separatçılarını kəskin şəkildə "qınayırlar" və Ermənistanın mürtəce dairələrini ermənilər və gürcülər arasında millətlərarası qarşıdurmaya təkan verməyə çalışdıqlarına görə tənqid də edirlər.

Əgər yaxın gələcəkdə gürcü elitasından, təmiz qanlı gürcülərdən vətənpərvər bir qüvvə yaradılmasa, gürcü dövlətinin və bütövlükdə xalqın gələcəyi çox böyük təhlükə ilə üzləşəcək. Bu gün Gürcüstanı dövlət mexanizmlərindən və saxta gürcü soyadlarından istifadə edərək "somexi"lər idarə edir, tədricən ölkə iqtisadiyyatına total nəzarət yaradırlar. Torpaq alırlar, şəhərlərdə daşınmaz əmlak əldə edirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu vaxta qədər Gürcüstandakı azərbaycanlılar öz torpaqlarını özəlləşdirə bilmirlər, lakin "gürcü milləti" altında gizlənən "somexi"lər bütün əmlaklarını özəlləşdiriblər. Azərbaycanlıların etirazlarına baxmayaraq, Gürcüstan rəhbərliyindəki ermənilərin, xainlərin və mürtədlərin güclü erməni lobbisi bu problemin həllinə mane olur.

Bu, həqiqətən Gürcüstan dövlətinin təməli altına qoyulan bir bombadır və əgər partlasa, bütün Gürcüstanı parçalayacaq.

Heç kim şübhə etməsin ki, ucuz təxribatların təşkilatçılarının əsas məqsədi azərbaycanlıları və gürcüləri təhrik etmək, aralarındakı qarşıdurmanı qızışdırımaqdır. Azərbaycan və Gürcüstanın əməkdaşlığı Ermənistan və onun 200 il ərzində bütün Cənubi Qafqazı protektoratı altına alaraq, onu müstəmləkə etmək üçün mübarizə aparan himayədarları üçün son dərəcə əlverişsizdir. Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqilliyini, müstəqil və suveren siyasətini düşmənlər - azərbaycanlıların və gürcülərin düşmənləri həzm edə bilmirlər. Lakin biz və hər iki dövlətin siyasətçiləri və vətəndaş cəmiyyəti, birləşməyimizlə xarici düşmənlərə aramızda qarışıqlıq yaratmaq üçün ən kiçik şansı belə verməyəcəyik.

Qafqaz Ömərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Gürcüstan   Təxribat  


Azərbaycanın İrəvan xanlığı necə Ermənistan oldu və bu gün ermənilər Gürcüstanı necə təhdid edir

2019/11/34534-1573038886.jpg
Oxunub: 1513     15:15     06 Noyabr 2019    
Cənubi Qafqazın ruslar tərəfindən tamamilə fəth edilməsindən sonra güclü dövlətlər arasında mübahisəli olan və strateji cəhətdən böyük əhəmiyyət kəsb edən bu regionun yerli xalqları yeni işğalçılar tərəfindən ayrıseçkiliyə və bölgəyə köçürülən ermənilər tərəfindən soyqırımlara məruz qaldılar.

Qafqaz xalqlarının ruslara qarşı müqaviməti əsrlər boyu davam etdi. On illərlə ruslar Qafqazı tamamilə ələ keçirə bilmirdilər. Şimali Qafqazın əlçatmaz dağ yamacları bu bölgənin döyüşkən xalqlarına uzun illər rus qoşunlarna qarşı dura bilməsinə imkan verirdi. Qafqaz düzənliklərində isə vəziyyət tamamilə fərqli idi.

Cənubi Qafqazın daha böyük və daha zəngin şəhərləri, Şimalın dağ kəndlərindən (aullarından) fərqli olaraq sürətlə bir-birinin ardınca işğal edilirdi. Tiflis, Bakı, Gəncə, Kutaisi və digər böyük şəhərləri ələ keçirən Rusiya imperiyasının ordusu Azərbaycan qalası olan İrəvan istiqamətində hərəkət edirdi.

O dövrdə Ağrı dağının ətəyində bir qala və hərbi baza olaraq qurulan şəhər ruslar üçün strateji cəhətdən ən əhəmiyyətli nöqtə idi. Coğrafi mövqeyinə görə İrəvan strateji əhəmiyyətə malik idi, Türkiyə, Suriya və İrandan Bakıya və Tiflisə gedən mühüm karvan yollarına nəzarət edirdi, çünki Anadolu, İraq və Suriyadan Bakıya ən qısa yol İrəvan üzərindən keçirdi. Buna paralel olaraq İrandan Tiflisə də ən qısa yol İrəvan ərazisindən keçirdi. 1808-ci ildə Rusiyanın İrəvanı ilk ələ keçirmək cəhdi uğursuz oldu.

25 sentyabr 1808-ci il tarixində rus qoşunlarının İrəvan xanlığına ikinci hücumu başladı. Sentyabrın 27-də Üçkilsədəki köhnə alban monastırını ələ keçirən rus qoşunları İrəvanın yaxınlığında düşərgə qurdular. Lakin bu dəfə də rus qoşunları İrəvan qalasını ələ keçirə bilmədilər. Nəhayət, 15 sentyabr 1827-ci ildə rus qoşunları uzun bir mühasirədən sonra Sərdarabad qalasını ələ keçirdilər.

Bundan sonra İvan Paskeviçin komandanlığı altında olan rus qoşunlarının bütün qüvvələri İrəvan qalasını ələ keçirməyə yönədildi. Hüseynqulu xan öz qardaşı Həsən xanla birlikdə, İrəvan qalasının daha da möhkəmləndirilməsi üçün əvvəlcədən ciddi addımlar atdı.

Qalanın ətrafındakı istehkamlar möhkəmləndirildi, qala divarından tüfəng atəşi məsafəsində bütün tikililər dağıdıldı, qalanın çöl xəndəyinin önündəki hamar tökmə torpaq örtüyü istehkamların maskalanması və qorunması, atəş şəraitinin yaxşılaşdırılması və qalanın qarşısında geniş açıq məkan yaratmaq məqsədi ilə əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldildi.

Qalaya hücumunu çətinləşdirmək üçün, qarşısındakı ərazini açıq, boşluq şəklində saxlayırdılar, bütün ağaclar kəsilirdi və o ərazidə evlərin tikilməsi qadağan edilmişdi. Ətrafa daha yaxşı nəzarət etmək üçün hərəmə aid olan bağ son ağacına kimi kəsildi. 52 ədəd top qala divarlarına yerləşdirildi. 18 min nəfər şəhərin çöl hissəsindən və ətraf ərazilərdən qalaya köçürüldü. Qalanın əhalisi bir neçə aylıq ərzaqla təmin edildi.

1 oktyabr 1827-ci il tarixində rus qoşunları qalanın cənub-qərb qülləsini ələ keçirdilər və sonra şimal qapısını (Şirvan qapısı) sındıraraq şəhərə girdilər.

Qala fəth olunduqdan sonra general-adyutant İ.F.Paskeviç I Nikolaya yazdığı məktubunda məruzə edirdi ki, imperatorun bayrağı artıq İrəvan qalasının üzərində dalğalanır, bu məşhur qalanın açarları ondadır və bütün qarnizon əsir götürülüb. 37 top, 2 haubitsa, 9 minaatan (qısa lüləli artilleriya topu), 50-yə qədər falkonet (1 - 3 funtluq artilleriya silahı) qənimət kimi götürüldü.

Rus işğalçı qüvvələrinin fasilələrlə 23 il boyunca apardığı müharibələr nəticəsində, "əlçatmaz qala" adlandırılan İrəvan qalası ələ keçirildi. Və bu, Şimali Azərbaycanın bütün xanlıqlarının Rusiyanın protektoratı altına keçməsinə səbəb oldu. Ermənilərin xəyanəti bir daha İrəvan qalasının ələ keçirilməsində mühüm rol oynadı. Bir neçə yüz nəfərdən ibarət olan İrəvanın kiçik erməni icmasının nümayəndələri rus qoşunlarının bələdçisi oldular, qalanın müdafiəsində həssas yerləri onlara göstərdilər və casusluqla məşğul oldular.

İrəvan qalasını ələ keçirdiyinə görə Paskeviç İrəvan qrafı titulunu aldı və 2-ci dərəcəli Müqəddəs Georgi ordeni ilə təltif edildi. Digər generallar da yüksək mükafatlar aldılar. Sonradan "İrəvanın ələ keçirilməsinə görə" xüsusi medalı təsis edildi.

İmperator I Nikolayın göstərişi ilə erməniləri toplayaraq onları ermənilər üçün yeganə çıxış yolunun azərbaycanlılara xəyanət etməkdən və İrəvandakı Nerses qarnizonunun arxasında təxribatçı fəaliyyət göstərməkdən ibarət olduğuna inandıran yerli erməni rahib, İrəvan xanlığını ələ keçirməkdə göstərdiyi xidmətlərinə görə, baş yepiskop təyin edildi və xanlıqdakı bütün Alban kilsələri onun nəzarətinə verildi. O, müqəddəs Aleksandr Nevski ordeni ilə təltif edildi.

Elə bu andan etibarən Türkiyə, Suriya və İrandan olan ermənilərin Cənubi Qafqaz ərazisinə, əsasən İrəvan və onun ətraflarına kütləvi şəkildə köçürülməsi prosesi başlandı. Azərbaycanlıların kütləvi şəkildə qətlə yetirilməsi, bu millətin nümayəndələrinin, Qafqazın aborigenlərinin, bu torpaqların həqiqi sahiblərini tədricən Şimali Azərbaycanın daxili bölgələrinə köçməsinə səbəb oldu. Bu proses 1988-ci ilə qədər davam etdi və təxminən bir əsr yarım ərzində (150 il) milyonlarla azərbaycanlı Türkiyə ilə həmsərhəd bölgələrdən köçürüldü. Bu torpaqlar ermənilər, kürdlər, yezidilər və malakanlarla dolduruldu.

Bir əsr yarım keçdi (150 il) və Azərbaycanın İrəvan bölgəsində ruslar Ermənistanı yaratdılar. Bu tarixi həqiqət hələ də Rusiya arxivlərində gizlilik qrifi altında saxlanılan sənədlərlə təsdiqlənir. SSRİ-nin dağılmasından sonra, 17-19 əsrlərdə Qafqazda baş verən tarixi hadisələri öyrənmək üçün bu arxiv materiallarının bəziləri açıldıqda, tarixçilər tarixi həqiqətlərin saxtalaşdırılması miqyasından sadəcə şoka düşdülər. Bu saxta faktların köməyi ilə sovet tarixçiləri, erməni keşişləri ilə birlikdə, erməni saxta tarixçiləri tərəfindən icad edilən və ümumiyyətlə mövcud olmayan bir şey haqqında "qədim Ermənistan" adlandırdıqları bir tarix yazdılar.

Rusiya imperiyasının Gürcüstana və bütövlükdə gürcülərə qarşı olan siyasəti azərbaycanlılara qarşı olan siyasətdən kəskin, gözəcarpan dərəcədə fərqlənirdi. Azərbaycanlıları kütləvi şəkildə qırıb, onları öz torpaqlarından qovmuşdular, lakin gürcülərə toxunulmadı. Gürcüstanı fəth etdikdən sonra ruslar tamamilə fərqli, yeni və çox təsirli bir üsul seçdilər. O dövrlərin Rusiya hökmdarlarının hesablamalarına görə, bu metod Gürcüstanı Rusiyaya əbədi loyal bir dövlətə çevrilməli idi.

İrəvaninin fəth edilməsindən sonra Yaxın Şərqin müxtəlif ölkələrindən olan erməni ailələri Borçalıya, Tiflisə, ölkənin şimalına və hətta sırf gürcülərin yaşadığı Kaxetiya vilayətinə gəlməyə başladılar.

Tiflisdə qısa müddət ərzində erməni məhəlləsi yarandı. Cənubi Qafqazın bütün şəhərlərindəki erməni məhəllələri əsasən Rusiya çar ordusunun yaxınlığında yerləşən hərbi hissələr və kazarmaların yaxınlığında qurulurdu. Beləliklə, Tiflisdə ermənilər kazak kazarmalarının yanında yerləşirdilər və öz növbələrində onlar ermənilərin təhlükəsizliyni təmin edirdilər. Köçürülən ermənilər daha sonra kütləvi şəkildə pravoslavlığı qəbul etdilər. Ermənilərin maskalaması soyadlarla, yerli məhkəmə icraçıları tərəfindən əhalinin siyahısının tərtib edilməsi ilə başlandı.

Erməni soyadları gürcü soyadlarna dəyişdirildi və erməni uşaqları gürcü dilini öyrənmək üçün kurslara getməyə başladılar. Ermənilər bütün adət-ənənələrindən imtina edərək mümkün qədər adaptasiya olmağa çalışırdılar. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində, müasir Gürcüstan ərazisində məskunlaşan ermənilərin demək olar ki, hamısı gürcü dilində danışır və gürcü soyadlarına sahib idilər. Ermənilərin "Milliyyət" sütununda "gürcü" deyə göstərilirdi. Özlərindən onları ayırmaq üçün gürcülər, gürcüləşmiş erməniləri "somexi" adlandırmağa başladılar.

Bəzi mənbələrə görə, "somexilərin" sayı bütün Gürcüstan ərazisinda 500.000 nəfərdən bərabərət idi. Gürcüstan ordusundan başlayaraq, güc strukturlarında, ölkənin elmi elitasında bu klanın yüzlərlə nümayəndəsi mühüm vəzifələr tuturdu. "Somexi"ləri bu gün həqiqi gürcülərdən fərqləndirmək çox çətindir.

Əslində "somexi"lər Türkiyədəki sabbatianları, yəni İslamı qəbul edən və Osmanlı İmperiyasının bətnində qalan yəhudilərə bənzəyirlər.

Cümhuriyyət elan edildikdən sonra ölkəni əsasən gizli bir Sabbatian cəmiyyətinin nümayəndələri idarə edirdi. Qərb qüvvələri Türkiyəni öz nəzarətində saxlamaq üçün yalnız ölkənin siyasi elitasındakı Səbatian klanının nümayəndələrinə güvənirdi.

1924-cü ildən bəri klanın qurucusu Şabtay Tsvinin ardıcılları Türkiyəni özlərinin müəyyən etdiyi gizli lojalar yolu ilə apardılar, türk dövlətinin siyasəti onun hüdudlarından kənarda və Böyük Osmanlı İmperiyasını dağıdan insanlar tərəfindən təyin olunurdu.

Qonşu Gürcüstanda da oxşar vəziyyət idi, "somexi" gizli cəmiyyətinin bu ölkənin güc strukturlarındakı lobbiçiləri tərəfindən yetişən təmiz qanlı gürcülər siyasət, iş və elmdən kənarlaşdırılırdı. Bu gün Gürcüstan hakimiyyətində erməni kökləri olmayan bir adam tapmaq çox çətindir, baxmayaraq ki, özləri də bunu gizlətməyə çalışırlar. Üzdə, televiziya kameraları qarşısında Cavaxetiyadakı erməni separatçılarını kəskin şəkildə "qınayırlar" və Ermənistanın mürtəce dairələrini ermənilər və gürcülər arasında millətlərarası qarşıdurmaya təkan verməyə çalışdıqlarına görə tənqid də edirlər.

Əgər yaxın gələcəkdə gürcü elitasından, təmiz qanlı gürcülərdən vətənpərvər bir qüvvə yaradılmasa, gürcü dövlətinin və bütövlükdə xalqın gələcəyi çox böyük təhlükə ilə üzləşəcək. Bu gün Gürcüstanı dövlət mexanizmlərindən və saxta gürcü soyadlarından istifadə edərək "somexi"lər idarə edir, tədricən ölkə iqtisadiyyatına total nəzarət yaradırlar. Torpaq alırlar, şəhərlərdə daşınmaz əmlak əldə edirlər.

Qeyd etmək lazımdır ki, bu vaxta qədər Gürcüstandakı azərbaycanlılar öz torpaqlarını özəlləşdirə bilmirlər, lakin "gürcü milləti" altında gizlənən "somexi"lər bütün əmlaklarını özəlləşdiriblər. Azərbaycanlıların etirazlarına baxmayaraq, Gürcüstan rəhbərliyindəki ermənilərin, xainlərin və mürtədlərin güclü erməni lobbisi bu problemin həllinə mane olur.

Bu, həqiqətən Gürcüstan dövlətinin təməli altına qoyulan bir bombadır və əgər partlasa, bütün Gürcüstanı parçalayacaq.

Heç kim şübhə etməsin ki, ucuz təxribatların təşkilatçılarının əsas məqsədi azərbaycanlıları və gürcüləri təhrik etmək, aralarındakı qarşıdurmanı qızışdırımaqdır. Azərbaycan və Gürcüstanın əməkdaşlığı Ermənistan və onun 200 il ərzində bütün Cənubi Qafqazı protektoratı altına alaraq, onu müstəmləkə etmək üçün mübarizə aparan himayədarları üçün son dərəcə əlverişsizdir. Azərbaycan və Gürcüstanın müstəqilliyini, müstəqil və suveren siyasətini düşmənlər - azərbaycanlıların və gürcülərin düşmənləri həzm edə bilmirlər. Lakin biz və hər iki dövlətin siyasətçiləri və vətəndaş cəmiyyəti, birləşməyimizlə xarici düşmənlərə aramızda qarışıqlıq yaratmaq üçün ən kiçik şansı belə verməyəcəyik.

Qafqaz Ömərov
Ordu.az

© Materiallardan istifadə edərkən hiperlinklə istinad olunmalıdır


Teqlər: Ermənistan   Gürcüstan   Təxribat